Avropa Komissiyası bloka qoşulduqdan sonra yeni AB üzvləri üçün 15 illik gücləndirilmiş yoxlama müddəti təklif edir. Təklif, xüsusilə Avropa Komissiyasının üzvlük üçün öncül hesab etdiyi Ukrayna, Moldova, Albaniya və Monteneqroya yönəlib. Bu barədə 6 oktyabrda məruzəçi məlumat verib.
Yeni şərtlər Strasburqda Genişlənmə üzrə Avropa Komissarı Marta Kos tərəfindən təqdim edilib. Onun sözlərinə görə, AB yeni üzvlərin danışıqlar zamanı əldə etdikləri standartlardan yayınmayacağına əmin olmalıdır. "Qoşulmadan sonra onların bir daha bu standartlardan aşağı düşməyəcəyinə əmin olmalıyıq. Və bu, keçmiş təcrübədən öyrəndiklərimizdir. Söhbət özümüzü qorumaqdan gedir", - deyə Kos izah edib.
Əsas təkliflərdən biri yeni institusional təminatdır. AB dəyərlərinin xüsusilə ciddi şəkildə pozulması halında, bir ölkənin AB Şurasında səsvermə hüquqları dayandırıla bilər. Bu mexanizmin qoşulmadan sonra 15 il ərzində tətbiq edilməsi təklif olunur.
Mexanizm, qanunun aliliyi və demokratik dəyərlərin ciddi şəkildə pozulmasına görə dövlətin səsvermə hüququndan məhrum edilməsi ehtimalını nəzərdə tutan AB Müqaviləsinin 7-ci maddəsinə bənzər olacaq. Eyni zamanda, yeni təminatın tətbiqi daha asan olacaq: Avropa Komissiyası və ya üzv dövlətlər tərəfindən təklif edilən tədbirlər, hökumətlərin ixtisaslı əksəriyyəti onlara qarşı səs vermədikcə qəbul edilmiş hesab ediləcək.
Avropa Komissiyası vurğulayır ki, bu, "iki səviyyəli AB" yaratmır. Yeni üzvlər ciddi pozuntular baş verənə qədər mövcud üzv dövlətlərlə eyni səsvermə hüquqlarına malik olacaqlar.
Ayrı-ayrılıqda, onlar, xüsusən də yeni danışıqlar qrupları açıldıqda, üzvlük danışıqlarının müəyyən mərhələlərində ixtisaslı səsverməyə keçidi təklif edirlər. AB-yə üzvlüklə bağlı son qərar yenə də yekdillik tələb edəcək.
Brüssel həmçinin namizəd ölkələri tam üzvlükdən əvvəl belə, xüsusən də vahid bazar və rəqəmsal siyasətlə bağlı AB siyasətlərinə tədricən cəlb etməyi planlaşdırır. Belə inteqrasiya zəruri şərtlərə cavab verməkdən və AB-nin ümumi siyasətlərinə uyğunluqdan asılı olacaq.
Avropa Komissiyası həmçinin tədricən inteqrasiyanı namizədlərin AB-nin xarici və təhlükəsizlik siyasəti, xüsusən də sanksiyalarla bağlı "strateji uyğunlaşması" ilə əlaqələndirir.
Əvvəllər bildirilirdi ki, Avropa Komissiyası genişlənmə paketinin bir hissəsi olaraq Ukrayna, Moldova, Albaniya və Monteneqro üçün də indikativ yol xəritələri hazırlayır.
Avropa Birliyi əvvəllər Ukraynaya 2027-ci il üçün 90 milyard avroluq kreditdən vəsaiti vaxtından əvvəl ödəməkdən imtina etmişdi. Bunun əvəzinə, Brüssel Kiyevdən vəd edilmiş islahatları həyata keçirməsini tələb edir.
Daha əvvəl xəbər verdiyimiz kimi, 13 oktyabr Ukraynanın Avropa Birliyi ilə üzvlük danışıqları üçün əsas tarix ola bilər. Həmin gün Aİ Şurasının iclası keçiriləcək və hadisələr müsbət inkişaf edərsə, Ukrayna üçün daha iki danışıqlar qrupu açıla bilər.
VƏLİ