...Ukrayna artıq bir neçə dronunun vahid qrup kimi fəaliyyət göstərdiyi, məlumatları paylaşdığı və müstəqil olaraq tapşırıqlar təyin etdiyi sistemlərdən istifadə edir.
NATO-nun müasir dronları, sensorları və süni intellekt sistemləri var, lakin hələlik bu yanaşmanı hərbi doktrinaya, təchizata və təlimə tam inteqrasiya etməyib.
SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, CEPA mütəxəssisləri yazır ki, “Muxtar sistemlər artıq müharibənin təbiətini dəyişdirir və Alyans uyğunlaşmalıdır”.
Söhbət insan müdaxiləsindən tamamilə imtina etməkdən getmir. Operator hələ də hədəfi təsdiqləyir və son zərbə qərarını verir, proqram təminatı isə birdən çox dronların naviqasiyasına, məlumat mübadiləsinə və eyni zamanda tapşırıqlar təyin etməsinə kömək edir.
Bu, Qlobal Mövqeləndirmə Sistemi (GPS) və digər rabitə kanallarının tıxandığı elektron müharibə mühitlərində xüsusilə vacibdir.
Ukrayna artıq əhəmiyyətli döyüş təcrübəsi qazanıb. 2024-cü ilin aprel ayından bəri Swarmer proqram təminatı peyk naviqasiyasının tıxandığı vəziyyətlər də daxil olmaqla, 100.000-dən çox döyüş missiyasında istifadə olunub.
NATO öz standartlarını hazırlayarkən bu təcrübəyə əsaslanmalıdır.
İlk növbədə, alyans muxtar sistemlərin qərar qəbul etməsi üçün hansı məlumatların kifayət qədər dəqiq və təsdiqlənmiş hesab edilə biləcəyini müəyyən etməlidir.
Müəlliflər qeyd edirlər ki, "Məlumat arxitekturasını təyin etmədən bir dəstə dron almaq radarsız qırıcı təyyarə almaq kimidir".
Onlar həmçinin dronlar alarkən kəşfiyyat infrastrukturunu nəzərə almağa və Ukrayna hərbi qulluqçularını və inkişaf etdiricilərini yeni sistemlərin sınaqdan keçirilməsinə və inkişafına cəlb etməyə çağırırlar.
NATO-nun əsas çətinliyi zamandır. Dron texnologiyası hərbi doktrinalardan və satınalma prosedurlarından daha sürətlə inkişaf edir.
Alyans bu cür sistemlərin ona qarşı döyüş meydanında peyda olmasını gözləmək əvəzinə, indi hazırlaşmalıdır.
Əli Babayev