Yaxud, Bakı qlobal bağlantının mərkəzinə necə çevrilir?
Bakıda keçirilən II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində təşkil olunmuş panel müzakirələri bütün dünyanın diqqət mərkəzindədir. Hər kəs Azərbaycan Prezidentinin çıxışındakı tezislərin nələri, hansı sahələri əhatə edəcəyini səbirsizliklə gözləyir. Bu tədbir və seçilmiş mövzu (“Parçalanmış dünyada etimadın bərpası: Cənubi Qafqaz qlobal bağlantı və investisiya sabitliyinin dayağı kimi”) Azərbaycanın geosiyasi və geoiqtisadi rolunu vurğulayan bir neçə mühüm məqamı önə çıxarır.
Birincisi, Azərbaycanın strateji tranzit imkanları və logistika mərkəzi olması. Qlobal geosiyasi gərginliklər və təchizat zəncirindəki qırılmalar fonunda Azərbaycanın Cənubi Qafqazda güvənli nəqliyyat və loqistika qovşağı (Şərq-Qərb və Şimal-Cənub dəhlizləri, Zəngəzur koridoru perspektivi) kimi mövqeyi daha da güclənir.
İkincisi, xarici investisiyaların ölkəmizə cəlb edilməsi. Forumun Prezident İlham Əliyevin himayəsi ilə keçirilməsi və dövlət başçısının tədbirdə şəxsi iştirakı ölkəyə xarici kapitalın cəlb olunmasına, xüsusilə azad edilmiş ərazilərin bərpasına və "yaşıl enerji" layihələrinə dövlət səviyyəsində verilən yüksək zəmanəti göstərir.
Üçüncüsü, etimadın bərpası və regionda sabitlik. Post-münaqişə dövründə Cənubi Qafqazın risk zonası kimi deyil, qlobal investisiyalar üçün sabitlik və tərəfdaşlıq məkanı kimi təşviq edilməsi əsas strateji hədəflərdən biridir.
Forumda imzalanan razılaşmalar və ya Prezidentin çıxışındakı əsas mesajlar, o cümlədən “Parçalanmış Dünyada Etimadın Bərpası: Cənubi Qafqaz Qlobal Bağlantı və İnvestisiya Sabitliyinin Dayağı Kimi” II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində keçirilən yüksək səviyyəli panel müzakirələri və bütövlükdə Bakıda təşkil olunan bu tədbir yalnız növbəti iqtisadi platforma deyil, müasir geoiqtisadiyyatın və Cənubi Qafqazın yeni təhlükəsizlik xəritəsinin konseptual təqdimatıdır.
Qlobal güclər arasında ziddiyyətlərin dərinləşdiyi, beynəlxalq hüququn sarsıldığı və qlobal təchizat zəncirlərinin qırıldığı bir dövrdə Bakıda belə bir mövzunun müzakirəyə çıxarılması Azərbaycanın regional liderlikdən qlobal nizamlaşdırıcı aktor səviyyəsinə yüksəldiyini göstərir.
Hazırda qlobal iqtisadiyyat və diplomatiya ciddi etimad böhranı yaşayır. Qərb və Şərq, Şimal və Cənub arasındakı dərinsəviyyəli parçalanma fərqli regionlarda investisiya risklərini kəskin artırıb. Məhz bu fonda Cənubi Qafqazın – xüsusilə Azərbaycanın – ön plana çıxması təsadüfi deyildir. Azərbaycan özünün "strateji muxtariyyət" (strategic autonomy) siyasəti ilə qlobal qütbləşmələrin tərəfi olmaqdan yayınaraq, həm Qərb, həm Şərq, həm də Qlobal Cənub üçün etibarlı tərəfdaş imicini qoruyub saxlaya bilib.
Azərbaycan göstərir ki, siyasi sabitlik və suverenliyin tam bərpa olunması regional riskləri sıfırlayır. Məhz suverenliyini bərpa etmiş Azərbaycan indi bütün region üçün investisiya təhlükəsizliyinin əsas zəminini formalaşdırır.
Tədbirin adında yer alan "Qlobal bağlantı" ifadəsi Azərbaycanın son illərdə formalaşdırdığı transmilli infrastrukturların real dəyərinə işarə edir. Qara dəniz və Mərkəzi Asiya marşrutlarının təhlükəsizliyi sual altına düşdüyü bir vaxtda Cənubi Qafqaz yeganə alternatividir. Çindən Avropaya uzanan bu marşrut üzrə Azərbaycan əsas qovşaqdır. Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu və genişləndirilən nəqliyyat infrastrukturu dünya ticarətindəki riskləri minimuma endirir.
Zəngəzur dəhlizi yalnız Azərbaycanın Naxçıvanla quru əlaqəsi deyil, eyni zamanda Türk dünyasını, Mərkəzi Asiyanı və Avropanı birləşdirən geoiqtisadi arteriyadır. Bu, regionun investisiya cəlbediciliyini dəfələrlə artırır. Cənub Qaz Dəhlizi və paralel olaraq icra edilən "Yaşıl Əsr"/"Xəzər-Qara dəniz-Avropa" yaşıl enerji dəhlizi Azərbaycanı yalnız karbohidrogen deyil, həm də bərpaolunan enerji eksportçusuna çevirir.
Prezident İlham Əliyevin bu forumda iştirakı və çıxışı xarici investorlar üçün ən yüksək dövlət zəmanəti mənasına gəlir. Forumun bu hissəsi üç əsas istiqaməti əhatə edir. İşğaldan azad edilmiş ərazilər "Ağıllı Şəhər", "Ağıllı Kənd" və "Yaşıl Ərazi" konseptləri ilə böyük qlobal kapitallar üçün tamamilə yeni və baxir bir yatırım bazarıdır.
Azərbaycan xarici kapital üçün vergi güzəştləri, qanunvericilik müdafiəsi və rahat bürokratik mexanizmlər təklif edir. Azərbaycanın aşağı xarici borcu, böyük valyuta ehtiyatları (SOFAZ) və sabit makroiqtisadi göstəriciləri investorlara maliyyə sarsıntılarından sığortalanma imkanı verir.
II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində keçirilən panel müzakirələri göstərdi ki, Azərbaycan geosiyasi münaqişələri geridə qoyaraq, regionu böyük iqtisadi imkanlar zonasına çevirmək təşəbbüsünü tamamilə öz üzərinə götürüb. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən bu siyasətin ana mesajı aydındır: Cənubi Qafqaz artıq münaqişələrlə deyil, qlobal bağlantı, təhlükəsiz tranzit və yüksək gəlirli, sabit investisiyalarla dünya xəritəsində öz yerini möhkəmləndirir.
V.VƏLİLİ