...Müharibə zamanı Rusiya gübrə sənayesi nəinki əsas xarici bazarları saxladı, həm də Kremlin müharibə maşını üçün maliyyə mənbəyinə çevrildi.
SİA xəbər verir ki, CEPA-nın məlumatına görə, bundan əlavə, sənayenin əksər hissəsi hələ də tammiqyaslı Qərb sanksiyalarına məruz qalmayıb.
Tammiqyaslı müharibənin başlamasından sonra Rusiyanın Avropaya gübrə tədarükü kəskin şəkildə artdı.
Enerji böhranı və daxili istehsalın azalması fonunda AB ölkələri Rusiya xammalından daha da asılı vəziyyətə düşdülər. 2022-2023-cü illərdə qaz qiymətlərinin artması Avropa gübrə istehsal gücünün təxminən 70 faizinin müvəqqəti bağlanmasına səbəb oldu.
Digər tərəfdən, Rusiya əhəmiyyətli bir üstünlük qazandı. İstehsalçıları əlverişli qaza sahib idilər və ixracı artırmağa davam etdilər.
AB-yə azot gübrələrinin tədarükü 27 faiz, qarışıq gübrələrin idxalı ikiqat artdı və Rusiya AB-yə ammonyakın əsas tədarükçüsü oldu.
Vəziyyət yalnız 2025-ci ildə, AB Rusiya gübrələrinə tariflər tətbiq etdikdə dəyişməyə başladı. Lakin ABŞ hələ də onlara qarşı birbaşa sanksiyalar tətbiq etməyib.
Bundan əlavə, ABŞ hakimiyyəti əvvəllər idxalçılara Rusiya gübrələrinin sanksiya məhdudiyyətləri olmadan alına biləcəyini xüsusi olaraq izah etmişdi.
Lakin problem yalnız pulla bağlı deyil. Rusiya kimya zavodları partlayıcı maddələr hazırlamaq üçün lazım olan turşular və azot birləşmələri istehsal edir.
Tədqiqatlar gübrə sənayesi ilə Rusiya ordusu üçün partlayıcı maddələrin istehsalının genişləndirilməsi arasında birbaşa əlaqə olduğunu göstərir.
Müəlliflər qeyd edirlər ki, "Qərb Rusiyanın gəlirləri artırmaq və hərbi potensialını gücləndirmək üçün gübrə sənayesindən istifadə etməsinə icazə verə bilməz".
Hər ikisi nüfuzlu rus iş adamları ilə əlaqəli olan Uralchem və Eurochem, Rusiya ordusuna ən böyük partlayıcı maddələr tədarükçüləri hesab olunur. ABŞ və Avropanın öz istehsallarını artırmaqla Rusiya gübrələrini tədricən bazarlarından sıxışdırıb çıxarmasının vaxtıdır.
Ucuz təbii qaz sayəsində ABŞ ciddi çatışmazlıqlar və ya qiymət artımları olmadan Rusiya tədarükünü əvəz edə bilir.
Əli Babayev