Bazar şoku ABŞ iqtisadiyyatında tarif siyasətini çərçivəyə salıb.
SİA xəbər verir ki, bunu baş ofisi ABŞ-nin Nyu-York şəhərində yerləşən makroiqtisadi məsələlər üzrə konsaltinq şirkəti - "Roubini Macro Associates"in Baş İcraçı Direktoru (CEO) Nauriel Roubini Bakıda keçirilən II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunda (2nd Azerbaijan International Investment Forum – AIIF 2026) bildirib.
Onun sözlərinə görə, qlobal iqtisadiyyatın və bazarların bu böyük mənfi ümumi təklif şoklarına qarşı davamlılığını izah edən ən azı iki fərqli amillər qrupu var: "Birincisi, bazar intizamıdır. İkincisi isə, mənim fikrimcə, süni intellekt və gələcəyin texnologiyalarından gələn dəstəkləyici amillər, yəni əlverişli şəraitdir. Bazar intizamı ilə bağlı növbəti məqamı qeyd etmək istəyirəm. Keçən il aprelin 2-də ABŞ-nin orta gömrük tarifi 3 %-dən 30 %-ə yüksəldi. Əgər bu göstərici 30 % səviyyəsində qalsaydı, ehtimal ki, ABŞ-də və qlobal miqyasda tənəzzül, eləcə də inflyasiyada sıçrayış baş verərdi. Lakin bunun əvəzinə, keçən il iqtisadi artım 2024-cü ildəki qədər yaxşı oldu və inflyasiya demək olar ki, dəyişmədi".
"Nə baş verdi? Aprelin 2-dən iki həftə sonra "S&P 500" indeksi 15 %, "Nasdaq" 20 % aşağı düşdü, 10 illik Xəzinədarlıq istiqrazlarının gəlirliliyi 80 baza bəndi, yüksək gəlirli istiqrazların spredləri isə 150 baza bəndi artdı. Tramp Mərkəzi Bankı, yəni FED-i də tənqid etməyə başlayan kimi dollar kəskin dəyər itirməyə başladı. Məhz həmin məqamda Prezident Tramp anladı ki, bu bazar şoku maliyyə şokuna, bu da ABŞ və qlobal tənəzzülə yol açacaq. Nəticədə onun siyasi planları və aralıq seçkiləri fiaskoya uğraya bilərdi. Bildiyimiz kimi, ABŞ Prezidenti impulsiv ola bilsə də, irrasional deyil və o, geri addım atmalı olduğunu anladı. Bəziləri bunu geri çəkilmək adlandırdı və o, müşavirlərinə həmin tarifləri azaltmaq üçün ticarət sazişləri bağlamağı tapşırdı. Bilirsiniz nə oldu? Həmin tariflər 30 %-dən 25 %-ə, sonra 20 %-ə, 15 %-ə düşdü. Bu gün onlar 12 % təşkil edir və inflyasiya yüksək olduğu, əlçatanlıq böhranı yaşandığı üçün hər gün daha da düşür. Mahiyyətcə, bazar intizamı prosesi məcburən çərçivəyə saldı", - deyə sahibkar əlavə edib.
Onun sözlərinə görə, eyni şey bu il də baş verib: "İranla müharibə başladı, lakin iki ay keçdikdən sonra "Brent" markalı neftin qiyməti 120 dollar civarında qərarlaşdı, istiqraz gəlirləri kəskin artdı və ABŞ fond bazarı 10 % ucuzlaşdı. Noyabrda keçiriləcək aralıq seçkiləri yaxınlaşırdı və o anladı ki, bazar şoku ciddi iqtisadi və maliyyə zəifləməsinə gətirib çıxaracaq. Bu da onun seçkilərdə böyük məğlubiyyətinə səbəb ola bilərdi. Buna görə də o, yenidən çərçivəyə salındı və geri addım atmağa qərar verdi. Düşünürəm ki, bazar intizamı işləyir".