İnsan yaşlandıqca saçlarına ağ düşür, addımları yavaşlayır, əvvəllər asanlıqla etdiyi işlər üçün daha çox vaxt lazım olur. Bunlar həyatın təbii dəyişiklikləridir. Amma yaşlılığın ən ağır tərəfi heç də bunlar deyil.
Ən ağır olan insanın özünü artıq kiminsə həyatında əvvəlki qədər vacib hiss etməməsidir.
Bir vaxtlar evin bütün qərarlarında sözü keçən, uşaqların əlindən tutub məktəbə aparan, ailənin problemlərini həll edən insan illər sonra sakitcə bir küncdə oturub başqalarının vaxt tapmasını gözləyə bilər. Telefon susur. Qapı döyülmür. Günlər bir-birinə bənzəyir.
Yaşlı insanın ehtiyac duyduğu şey hər zaman maddi yardım olmur. Bəzən onun üçün ən böyük ehtiyac bir söhbətdir. Eyni hekayəni ikinci, üçüncü, hətta onuncu dəfə danışmasına səbrlə qulaq asan bir insanın olmasıdır. Çünki yaş artdıqca insanın xatirələri çoxalır, amma həmin xatirələri bölüşəcəyi insanlar azala bilir.
Müasir həyatın ən böyük paradokslarından biri də budur. İnsanların ömrü uzanır, amma ailəyə və yaxınlara ayırdıqları vaxt qısalır. Övladlar işləyir, öz ailələrini qurur, gündəlik qayğılarla məşğul olurlar. Bəzən həqiqətən vaxt tapmırlar. Bəzən isə “sonra zəng edərəm” deyə-deyə həmin zəng həftələrə çevrilir.
Yaşlı insan üçün isə bir həftə bizim düşündüyümüz qədər qısa deyil.
Çünki gənc insanın qarşısında illərlə dolu bir gələcək təsəvvürü var. Yaşlı insan isə zamanın necə sürətlə keçdiyini daha yaxşı bilir. Buna görə onun üçün beş dəqiqəlik telefon danışığı belə bizim düşündüyümüzdən daha qiymətli ola bilər.
Bəzən ailələr yaşlı insanın bütün ehtiyaclarını ödədiklərini düşünürlər. Evdə hər şey var, dərmanları alınıb, ərzağı gətirilib, kommunal xərcləri ödənilib. Amma bütün bunların arasında bir şey çatışmır: insan ünsiyyəti.
Bir insanın bütün maddi ehtiyaclarını qarşılamaq onun tək olmadığını göstərmir.
Tənhalıq da həmişə boş ev demək deyil. Bəzən evdə insanlar olur, amma heç kim bir-birini dinləmir. Yaşlı insan ailənin içində olduğu halda özünü kənarda hiss edə bilər. Söhbətlər sürətlə dəyişir, texnologiya və gündəlik həyat haqqında danışılanlar ona yad gəlir, fikri soruşulmadan qərarlar verilir.
Beləliklə, insan fiziki olaraq ailənin yanında, mənəvi olaraq isə ondan uzaqda qala bilər.
Yaşlılıq bir gün hər birimizin qarşılaşacağı həyat mərhələsidir. Bu gün biz valideynlərimizin, babalarımızın və nənələrimizin yaşadığı hissləri tam anlamaya bilərik. Amma zamanın bir xüsusiyyəti var: o, hamını eyni istiqamətdə aparır.
Bu gün əlindən tutduğumuz yaşlı insan bir vaxtlar bizi qucağında daşıyıb. Bu gün yavaş danışan, eyni xatirəni təkrar edən insan bir vaxtlar bizim ən sürətli qaçdığımız yerdə arxamızca qaçıb.
Ona görə yaşlılığa yalnız qayğı tələb edən bir dövr kimi baxmaq doğru deyil. Bu, insanın həyat boyu verdiyi əməyin, sevgisinin və zəhmətinin xatırlanmalı olduğu bir mərhələdir.
Bəlkə də yaşlılığın ən ağır tərəfi yaşın çoxalması deyil.
Ən ağır olan odur ki, insan özünü xatırlayanların arasında belə unudulmuş hiss etsin.
Və bəzən bunun qarşısını almaq üçün böyük imkanlar lazım deyil. Bir telefon zəngi, bir fincan çay, bir neçə dəqiqəlik söhbət kifayətdir.
Çünki bəzi insanlar bizdən illər istəmir.
Sadəcə həyatımızda hələ də yerlərinin olduğunu hiss etmək istəyirlər.