Onun sözlərinə görə, bir çox evlərdə, həyət evlərində və müxtəlif obyektlərdə su ehtiyatının yaradılması üçün su çənlərindən istifadə olunur:”Bu mövzu hər zaman öz aktuallığını qoruyan məsələlərdən biridir. Xüsusilə yay aylarında havanın temperaturunun yüksəlməsi ilə suyun saxlanma şəraiti və keyfiyyəti məsələsi daha çox diqqət tələb edir”.
Bu sözləri SİA -ya açıqlamasında qida üzrə ekspert Asim Vəliyev bildirib.
Onun sözlərinə görə, bir çox evlərdə, həyət evlərində və müxtəlif obyektlərdə su ehtiyatının yaradılması üçün su çənlərindən istifadə olunur:
”Lakin çəndə suyun uzun müddət saxlanılması, xüsusilə də çən günəş şüalarının birbaşa təsiri altında qalırsa və müntəzəm şəkildə təmizlənmirsə, həmin suyun içməli su kimi istifadəsi müəyyən risklər yarada bilər.
Burada əsas məsələ suyun sadəcə uzun müddət saxlanılması və ya “köhnəlməsi” deyil. Əsas problem suyun saxlanıldığı mühitin temperaturu, çənin gigiyenik vəziyyəti, suyun durğun qalması və sonradan baş verə biləcək mikrobioloji çirklənmədir. İsti havalarda çənin daxilində temperaturun yüksəlməsi müəyyən mikroorqanizmlərin inkişafı üçün əlverişli şərait yarada bilər. Su uzun müddət hərəkətsiz qaldıqda isə bu risk daha da arta bilər.
Xüsusilə günəş altında qalan çənlərə diqqət yetirmək lazımdır. Günəş şüaları çənin materialını və onun daxilindəki suyu qızdırır. Əgər çən həm açıq vəziyyətdədirsə, həm də yüksək temperaturun təsiri altındadırsa, suyun mikrobioloji baxımdan təhlükəsizliyinin qorunması çətinləşir. Buna görə də içməli məqsədlə istifadə olunan su çənləri mümkün qədər birbaşa günəş şüalarından qorunmalı, sərin və uyğun şəraitdə yerləşdirilməlidir.
Digər mühüm məsələ çənin özünün təmizliyidir. Çənin daxili səthlərində zamanla müxtəlif çöküntülər, çirklər və mikroorqanizmlərin əmələ gətirdiyi təbəqələr formalaşa bilər. Bu təbəqələr suyun keyfiyyətinə mənfi təsir göstərə və mikrobioloji çirklənmə üçün əlverişli mühit yarada bilər. Ona görə də çənin yalnız suyunu dəyişmək kifayət etmir. Çənin özü də müəyyən aralıqlarla tamamilə boşaldılmalı, daxili səthləri mexaniki üsulla təmizlənməli və sanitariya qaydalarına uyğun şəkildə dezinfeksiya edilməlidir.
Çənin qapağının açıq qalması da ciddi risklərdən biridir. Açıq çənə toz, torpaq, həşəratlar və digər çirkləndiricilər düşə bilər. Bu səbəbdən içməli su saxlanılan çən tam qapalı vəziyyətdə olmalıdır. Qapağın möhkəm bağlanması suyun xarici mühitdən çirklənməsinin qarşısını almağın ən sadə və effektiv yollarından biridir.
Suyun çəndən necə götürülməsi də əhəmiyyət daşıyır. Əllə, çirkli qablarla və ya bu məqsəd üçün nəzərdə tutulmayan vasitələrlə suyun götürülməsi çirklənmə riskini artırır. Suya hər dəfə müxtəlif vasitələrlə müdaxilə edilməsi onun gigiyenik vəziyyətinə mənfi təsir göstərə bilər. Buna görə də suyun götürülməsi üçün təmiz və uyğun avadanlıqdan istifadə olunmalıdır.
Digər tərəfdən, çənə doldurulan suyun ilkin keyfiyyəti də nəzərə alınmalıdır. Mənbədən təmiz daxil olan su belə, düzgün olmayan saxlanma şəraitində sonradan çirklənə bilər. Yəni suyun keyfiyyətini yalnız onun çənə daxil olduğu andakı vəziyyət müəyyən etmir. Saxlanma müddəti, temperatur, çənin təmizliyi, qapağın vəziyyəti və istifadə qaydaları da son nəticəyə təsir göstərir.
Əgər su çəndə həftələrlə, hətta aylarla dəyişdirilmədən saxlanılırsa, xüsusilə də yay aylarında həmin suyun birbaşa içilməsi məsləhət görülmür. Belə hallarda suyun təhlükəsizliyinə yalnız onun görünüşünə əsasən qiymət vermək düzgün deyil. Çünki mikrobioloji çirklənmə hər zaman suyun rəngində, qoxusunda və ya dadında nəzərəçarpacaq dəyişiklik yaratmaya bilər.
Bununla yanaşı, suyun qoxusunda, dadında, rəngində və ya bulanıqlığında hər hansı dəyişiklik müşahidə olunursa, həmin suyun istifadəsinə ehtiyatla yanaşmaq lazımdır. Belə vəziyyətdə suyun keyfiyyətinin müvafiq laboratoriyada yoxlanılması daha məqsədəuyğundur. Xüsusilə içməli su kimi istifadə edilən suyun keyfiyyətinə şübhə yarandıqda mikrobioloji analiz aparılması suyun təhlükəsizliyi barədə daha dəqiq məlumat verə bilər.
Bu baxımdan, yay aylarında su çənlərindən istifadə edən insanlar bir neçə əsas qaydaya əməl etməlidirlər: çən birbaşa günəş şüalarından qorunmalı, tam qapalı saxlanılmalı, mütəmadi şəkildə təmizlənməli və sanitariya tələblərinə uyğun dezinfeksiya edilməlidir. Suyun uzun müddət durğun vəziyyətdə saxlanılmasına yol verilməməli, çəndən su götürülərkən gigiyenik qaydalara riayət olunmalıdır.
Ən əsası isə suyun görünüşünün yaxşı olması onun mütləq təhlükəsiz olduğu anlamına gəlmir. İçməli suyun keyfiyyətinə təsir edən bir sıra amillər gözlə görünmədiyi üçün suyun saxlanma şəraitinə və çənin gigiyenik vəziyyətinə xüsusi diqqət yetirmək lazımdır. Yayın yüksək temperaturunda bu məsələ daha da əhəmiyyətli olur.
Su çənlərindən istifadə edərkən əsas məqsəd yalnız su ehtiyatı toplamaq deyil, həmin suyun keyfiyyətini və təhlükəsizliyini də qorumaq olmalıdır. Düzgün saxlanma, müntəzəm təmizlik, günəşdən qorunma və gigiyenik istifadə qaydalarına əməl edilməsi mümkün çirklənmə risklərini əhəmiyyətli dərəcədə azaltmağa kömək edə bilər. Əgər suyun keyfiyyəti ilə bağlı hər hansı şübhə yaranırsa, onu içmək əvəzinə laborator müayinədən keçirmək daha təhlükəsiz seçimdir”.