Norveçin vəliəhdi Haakon atasının vəfatından sonra ölkənin yeni kralı olub. 53 yaşlı Haakon VIII taxta çıxaraq Norveç monarxiyasının qarşısında duran bir sıra problemləri həll etməli olacaq.
SİA-nın xarici mətbuata istinadən verdiyi xəbərə görə, Kral Haakon VIII-in əsas vəzifələrindən biri son dövrlərdə müxtəlif qalmaqallarla üzləşən kral ailəsinə ictimai etimadı gücləndirmək və monarxiyanın nüfuzunu qorumaq olacaq.
Haakonun atası, Kral V Harald, 89 yaşında vəfat edib. Onun ölümündən dərhal sonra taxt avtomatik olaraq oğluna keçib. Haakon kral kimi ulu babasından miras qalan “Hər şey Norveç üçün” şüarını qəbul edib.
Haakonun həyat yoldaşı Mette-Marit kraliça, onların böyük qızı İnqrid Aleksandra isə vəliəhd şahzadə elan olunub.
Haakon kral ailəsinin fəaliyyətinə əvvəldən yaxşı bələd idi. Atasının səhhəti son illərdə pisləşdikcə o, bir neçə dəfə ölkənin regenti kimi kralın səlahiyyətlərini icra edib.
-Kral Haakonun təhsili və həyatı
Norveç monarxiyasının tarixi IX əsrə, Kral Harald Fairhairin hakimiyyətinə qədər gedib çıxır. Norveç 1905-ci ildə İsveçlə ittifaqını başa çatdıraraq müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra keçirilən referendumda seçicilərin təxminən dörddə üçü monarxiyanın saxlanılmasına səs verib.
Bu gün Norveçdə kralın səlahiyyətləri əsasən simvolik xarakter daşıyır. Ölkədə əsas siyasi hakimiyyət seçkili parlamentə məxsusdur. Bununla belə, kral ailəsi Norveçin dünyada tanıdılmasında və ölkənin ictimai həyatında mühüm rol oynayır.
Haakon Kral Haraldın iki övladından kiçiyidir. O, bacısı Şahzadə Märtha Luizedən iki il sonra dünyaya gəlib. 1991-ci ildə babası Kral Olav vəfat etdikdən sonra Haakon taxtın varisi olub.
Norveç Konstitusiyasına 1990-cı ildə dəyişiklik edilərək gələcəkdə ilk doğulan övladın cinsindən asılı olmayaraq taxtın varisi olması müəyyənləşdirilib. Lakin bu dəyişiklik geriyə şamil edilmədiyi üçün Haakon bacısından əvvəl taxtın varisi olaraq qalıb.
Haakon Kaliforniya Universitetinin Berkli kampusunda siyasi elmlər üzrə bakalavr, London İqtisadiyyat və Siyasi Elmlər Məktəbində isə inkişaf araşdırmaları üzrə magistr təhsili alıb. O, həmçinin Norveç Kral Hərbi Dəniz Akademiyasını bitirib və Xarici İşlər Nazirliyinin diplomatlar üçün hazırlıq proqramında iştirak edib.
İdmanla da maraqlanan Haakon sörfinq, xizək sürmə və digər idman növlərini sevir. O, musiqiyə, xüsusilə rok və repə maraq göstərir.
-Haakon Mette-Mariti ilə evlənmək üçün atasından icazə almışdı
Haakon 1999-cu ildə Norveçdə keçirilən musiqi festivalında Mette-Marit Tjessem Høiby ilə tanış olub. Mette-Marit həmin vaxt tək ana idi və onun oğlunun atası narkotiklərlə bağlı cinayətə görə həbs cəzası almışdı. Mette-Maritin özü də əvvəllər qanunsuz narkotiklərin istifadə edildiyi məclislərdə iştirak etməsi ilə bağlı müzakirələrin mərkəzində olmuşdu.
Bu münasibət Norveç cəmiyyətində birmənalı qarşılanmayıb. Bir qrup onları dəstəkləsə də, digərləri Haakonun gələcək kral kimi belə bir evlilik etməsinə şübhə ilə yanaşıb.
Haakon 2000-ci ildə Norveçin NRK telekanalına müsahibəsində Mette-Maritin həmin dövrdə Osloda formalaşan gənclik mühitinin bir hissəsi olduğunu bildirmişdi.
Buna baxmayaraq, Haakon atasından Mette-Maritlə evlənmək üçün icazə alıb. Cütlük 2001-ci ilin avqustunda Oslo Katedralında nikaha daxil olub.
Onların iki övladı var: İnqrid Aleksandra və Şahzadə Sverre Maqnus. Haakon həmçinin Mette-Maritin əvvəlki münasibətindən olan oğlu Marius Borg Høibinin ögey atasıdır. Mariusun kral titulu yoxdur.
- Kral ailəsi son qalmaqallardan sonra ictimai təzyiqlə üzləşib
Norveç kral ailəsinin nüfuzu son illərdə bir sıra qalmaqallardan zərər görüb.
Mette-Marit mərhum cinsi cinayətkar Cefri Epşteynlə keçmiş əlaqələri ilə bağlı ciddi tənqidlərə məruz qalıb. O, Epşteynlə münasibətdə olduğu üçün üzr istəyib və bu əlaqəni davam etdirməsinin səhv qərar olduğunu bildirib. Bununla belə, Mette-Marit Epşteynin cinayətləri ilə bağlı hər hansı qanunsuzluqda ittiham olunmayıb.
Bundan başqa, Mette-Maritin oğlu Marius Borg Høiby iyun ayında keçirilən məhkəmə prosesində zorlama və digər cinayətlərdə təqsirli bilinərək dörd il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. Onun vəkilləri hökmdən apellyasiya şikayəti verəcəklərini bildiriblər.
Kral ailəsinin reputasiyasına təsir edən digər məsələ isə Haakonun bacısı Märtha Luizenin fəaliyyəti olub. O, daha əvvəl mələklərlə əlaqə saxladığını iddia edib və 2024-cü ildə özünü şaman və şəfaçı kimi təqdim edən amerikalı Durek Verrettlə evlənib. Märtha Luize 2022-ci ildə artıq Norveç kral ailəsini rəsmi şəkildə təmsil etməyəcəyini açıqlamışdı.
- Monarxiyaya dəstək azalıb
Norveçdə monarxiyaya ictimai dəstək son illərdə müəyyən qədər zəifləyib. 2022-ci ildə keçirilən sorğuda respondentlərin 68 faizi monarxiyanın saxlanılmasını dəstəkləyib. 2017-ci ildə isə bu göstərici 81 faiz idi.
Kral Haakon VIII-in qarşıdakı əsas vəzifələrindən biri kral ailəsinə olan ictimai etimadı bərpa etmək və Norveç monarxiyasının gələcək nüfuzunu qorumaq olacaq.
Haakon atasının uzun illər ərzində ölkəyə xidmətini davam etdirməyi və Norveç xalqına eyni sədaqətlə xidmət etməyi qarşısına məqsəd qoyub.