Rusiya Prezidenti Vladimir Putin, Çin Prezidenti Si Cinpin və daha çoxu bir neçə ölkənin lideri Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) illik sammitində iştirak etmək üçün Qırğızıstanın paytaxtı Bişkekdə bir araya gələcək. Sammit 31 avqust 2026-cı ildə keçirilir.
SİA-nın xarici mətbuata istinadən verdiyi xəbərə görə, Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı yarandığı ilk dövrlərdə əsasən iqtisadi məsələlərə diqqət yetirsə də, son illərdə Putin və Si Cinpin təşkilatın platformasından çoxqütblü dünya nizamı ilə bağlı baxışlarını önə çıxarmaq və Qərbə qarşı ortaq mövqe nümayiş etdirmək üçün də istifadə edirlər.
Təşkilatın təsis sənədində ŞƏT-in digər dövlətlərə qarşı yönəlmiş ittifaq olmadığı bildirilir. Bununla belə, ötənilki sammitdə Putin Qərb ölkələrini Ukrayna müharibəsini qızışdırmaqda ittiham edib. Si Cinpin isə ABŞ və Çin arasındakı gərginliyə işarə edərək “hədə-qorxu hərəkətləri”ni pisləyib.
-İran və Türkiyə də sammitdə
Sammitdə İran Prezidenti Məsud Pezeşkian və Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın da iştirakı gözlənilir. Türkiyə ŞƏT-in üzvü olmasa da, təşkilatla “dialoq tərəfdaşı” statusunda əməkdaşlıq edir.
Pezeşkianın Bişkekdə Putinlə ikitərəfli görüş keçirəcəyi gözlənilir. İki ölkənin xarici işlər nazirləri artıq iyul ayında ŞƏT-in Xarici İşlər Nazirləri Şurasının toplantısı çərçivəsində görüşüblər. İran 2023-cü ildə təşkilata üzv olub. Tehran Rusiya ilə yaxın hərbi əlaqələrə, Çinlə isə mühüm enerji əməkdaşlığına malikdir.
ŞƏT-in 10 daimi üzvü ilə yanaşı, Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Qətər də daxil olmaqla daha 15 ölkə “dialoq tərəfdaşı” statusuna malikdir. Hindistan və Pakistanın liderlərinin də sammitdə iştirakı gözlənilir.
Təşkilatın məlumatına görə, ŞƏT dünya əhalisinin təxminən 40 faizini, qlobal ümumi daxili məhsulun isə təxminən 25 faizini təmsil edir. Bu il təşkilatın yaradılmasının 25-ci ildönümüdür.
-ABŞ-Çin iqtisadi gərginliyi də gündəmdədir
Sammit ABŞ-ın Çinlə ticarət münasibətlərinə yenidən baxılması çağırışlarının səsləndiyi bir vaxtda keçirilir. ABŞ Maliyyə naziri Skott Bessent G20 ölkələrini Çinlə ticarət şərtlərini yenidən nəzərdən keçirməyə təşviq edəcəyini bildirib.
Bessentin sözlərinə görə, Çinin 1,2 trilyon dollarlıq qlobal ticarət profisiti davamlı deyil. O, həmçinin Çində iqtisadi artımın zəif olduğunu və Pekinin iqtisadi çətinlikləri ixrac hesabına kompensasiya etməyə çalışdığını bildirib.
ABŞ Maliyyə naziri G20 toplantısı çərçivəsində Çin Xalq Bankının rəhbəri Pan Qonşen ilə ikitərəfli görüş keçirməyi planlaşdırdığını da açıqlayıb. Görüşün detalları barədə isə məlumat verməyib.