...Süni intellektin sürətli inkişafı təkcə daha güclü çiplər deyil, həm də geniş çeşiddə digər resurslar tələb edir.
Interesting Engineering jurnalı yazır ki, məlumat mərkəzinin tikintisi elektrik xətləri, transformatorlar, soyutma sistemləri, serverlər və şəbəkə avadanlıqları tələb edir və onların istehsalı metallar olmadan mümkün deyil.
2026-cı ildə aparılan məlumat mərkəzi infrastrukturunun tədqiqatı göstərib ki, mis bu cür infrastruktur üçün tələb olunan mineral kütləsinin təxminən 83 faizini təşkil edir.
Mis enerji təchizatında, server naqillərində, transformatorlarda və digər məlumat mərkəzi komponentlərində istifadə olunur.
Yüksək istilik keçiriciliyinə görə misə soyutma sistemlərində də tələbat var.
Qallium ikinci ən vacib materialdır. O, daha az miqdarda tələb olunur, lakin yarımkeçiricilərin və güc elektronikasının istehsalında istifadə olunur.
Beynəlxalq Enerji Agentliyi qalliumu konsentrasiya olunmuş istehsal və az sayda əvəzedicilər səbəbindən təchizatda fasilələr riski yüksək olan xammal kimi təsnif edir. Germaniumla da oxşar vəziyyət mövcuddur. O, çoxlu miqdarda məlumatın ötürülməsinə imkan verən yarımkeçiricilərdə və fiber optik sistemlərdə istifadə olunur. Digər vacib qrup neodim, praseodim, disprosium və terbium da daxil olmaqla nadir torpaq elementləridir.
Onlar mühərriklərdə və müxtəlif avadanlıqlarda istifadə olunan güclü daimi maqnitlər istehsal etmək üçün lazımdır. Dünyada maqnit üçün nadir torpaq metallarının emalının 90 faizdən çoxu Çində baş verir. Alüminium siyahıda sonuncu yerdədir.
Yüngül çəkisi, korroziyaya davamlılığı və yaxşı istilik keçiriciliyi səbəbindən radiatorlarda və soyutma sistemlərində istifadə olunur.
Əli Babayev