ABŞ və Kanada milyardlarla dollar dəyərində Kanada məhsullarına tətbiqi nəzərdə tutulan yüksək gömrük tariflərinin qarşısının alınması ilə bağlı son anda razılığa gəliblər.
SİA-nın xarici mətbuata istinadən verdiyi xəbərə görə, ABŞ Prezidenti Donald Tramp yeni tariflərin qüvvəyə minməsinə bir neçə saat qalmış onların tətbiqinin müvəqqəti dayandırıldığını açıqlayıb. Kanada Baş naziri Mark Karni də ABŞ-ın 50 faizlik tariflərin tətbiqini avqustun 22-dək təxirə saldığını təsdiqləyib.
Tariflərin üç gün müddətinə təxirə salınması ABŞ və Kanada arasında həftələrdir davam edən gərgin ticarət danışıqlarından sonra baş verib. Trampın sözlərinə görə, tərəflər razılaşmaya nail olublar, lakin sənədlərin yekunlaşdırılması hələ başa çatmayıb.
20,2 milyard dollarlıq Kanada ixracına təsir edəcəkdi
Yeni tariflərin təxminən 20,2 milyard dollar dəyərində Kanada məhsuluna şamil olunması nəzərdə tutulurdu. Siyahıya elektronika, sənaye avadanlıqları, mebel, süd məhsulları və şərab da daxil idi.
Tramp administrasiyası tarifləri Kanadanın ABŞ avtomobillərinə, süd məhsullarına və spirtli içkilərə qarşı, Vaşinqtonun fikrincə, ayrı-seçkilik yaradan ticarət siyasətinə cavab olaraq tətbiq etmək niyyətində idi.
ABŞ administrasiyası bu məqsədlə 1930-cu il Tarif Aktının 338-ci maddəsindən istifadə edib. Bu, həmin müddəanın ilk dəfə tətbiqi kimi qiymətləndirilir.
“Keystone XL” layihəsi yenidən gündəmdə
Razılaşmanın detalları hələ açıqlanmayıb. Bununla belə, Tramp əldə olunan razılaşmanı Kanadadan ABŞ-a neft nəqlini nəzərdə tutan “Keystone XL” boru kəməri layihəsinin yenidən gündəmə gətirilməsi ilə əlaqələndirib.
Boru kəmərinin Kanadanın Alberta əyalətindən ABŞ-ın Nebraska ştatına gündəlik təxminən 830 min barel xam neft nəql etməsi planlaşdırılırdı.
ABŞ-ın keçmiş Prezidenti Co Bayden 2021-ci ildə layihənin ABŞ ərazisindən keçən hissəsi üçün əsas icazəni ləğv etmiş və bununla da layihənin həyata keçirilməsi faktiki olaraq dayandırılmışdı.
Tramp isə sosial media paylaşımında “Keystone XL” layihəsinin yenidən bərpa oluna biləcəyinə işarə edib.
Karni: “Hələ görüləsi mühüm işlər var”
Kanadanın Baş naziri Mark Karni danışıqlarda “əhəmiyyətli irəliləyiş” əldə olunduğunu bildirib. Bununla belə, o, razılaşmanın tam yekunlaşdırılması üçün hələ görüləsi mühüm işlərin olduğunu vurğulayıb.
Karni Kanada hökumətinin ölkə daxilində daha güclü, müstəqil və rəqabətədavamlı iqtisadiyyat qurmağa fokuslandığını qeyd edib.
Kanada iqtisadiyyatı ABŞ bazarından əhəmiyyətli dərəcədə asılıdır. Ölkənin ixracının təxminən 70 faizi ABŞ-a, ABŞ ixracının isə təxminən 30 faizi Kanadaya yönəlir. Buna görə də yeni tariflərin tətbiqi Kanada şirkətləri üçün ciddi risk yaradır.
Ticarət müharibəsi təhlükəsi qalır
ABŞ və Kanada arasında ticarət münasibətlərində gərginlik son aylarda ciddi şəkildə artıb. Yeni tariflər ABŞ-Meksika-Kanada Sazişi (USMCA) çərçivəsində rüsumsuz ticarət imkanlarından yararlanan bəzi Kanada məhsullarına da şamil olunmalı idi.
Kanada rəsmiləri həftələr ərzində Vaşinqtonda danışıqlar apararaq ABŞ administrasiyasını tariflərdən imtina etməyə və bunun müqabilində müəyyən ticarət güzəştləri əldə etməyə çalışıblar.
Danışıqları çətinləşdirən məsələlərdən biri də Kanadanın əyalətləri arasında vahid mövqenin formalaşdırılmasıdır. Ölkənin 10 əyalətindən 8-i ötən ilin əvvəlindən ABŞ istehsalı olan spirtli içkilərin satışını məhdudlaşdırıb.
Digər mübahisəli məsələ Kanadanın süd, yumurta və quşçuluq məhsullarına tətbiq etdiyi istehsal və idxal kvotalarıdır. ABŞ bu sistemi də öz məhsullarına qarşı məhdudlaşdırıcı siyasət kimi qiymətləndirir.
Kanadada ABŞ-a münasibət pisləşib
Ticarət qarşıdurması iki ölkənin ictimaiyyətləri arasında münasibətlərə də təsir göstərib.
İyul ayında keçirilən “Nanos Research” sorğusuna əsasən, kanadalıların 69 faizi ABŞ-dan spirtli içkilərin idxalına qoyulan məhdudiyyətlər aradan qaldırılsa belə, həmin məhsulları almağa meylli olmadığını bildirib.
“Angus Reid Institute” tərəfindən bu ay açıqlanan sorğuda isə respondentlərin 48 faizi amerikalılara mənfi, 45 faizi isə müsbət münasibət bəslədiyini bildirib.
Ekspertlərin fikrincə, tariflərin üç gün müddətinə təxirə salınması tərəflərə danışıqları davam etdirmək üçün əlavə vaxt qazandırır. Lakin yekun razılaşmanın əldə olunacağı hələ tam aydın deyil.
Beləliklə, Vaşinqton və Ottava arasında yeni ticarət müharibəsinin qarşısı hələlik alınıb. Lakin tariflərin müvəqqəti dayandırılması ABŞ-Kanada iqtisadi münasibətlərindəki problemlərin tam həll olunduğu anlamına gəlmir. Tərəflərin avqustun 22-dək razılaşmanın detallarını dəqiqləşdirməsi gözlənilir.