Ankara Qahirənin "Məkkə Sazişi"nə daxil edilməsi üçün lobbiçilik edir
Türkiyənin Xarici İşlər Naziri Hakan Fidan Misirə səfər edib. Səfərin əsas mövzularından biri Misirin Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə və Pakistan arasında müdafiə sazişinə mümkün qoşulması idi. Bu yaxınlarda ərəb mediası iddia edib ki, Səudiyyə Ərəbistanı Əbu-Dabi ilə yaxın münasibətlərinə görə Qahirənin kollektiv müdafiə prinsipinə əsaslanan paktda üzvlüyünü bloklayıb. Lakin Türkiyə üçlü ittifaqın hərbi imkanlarını gücləndirə biləcək üzvlər qazanmasını təmin etmək üçün çalışır.
Qahirə səfəri zamanı Fidan Türkiyə ilə Misir arasında Birgə Planlaşdırma Qrupunda iştirak edib. Rəsmi Türkiyə mediasının məlumatına görə, türk diplomatın məqsədi ikitərəfli münasibətləri və Yaxın Şərqdəki vəziyyəti müzakirə etmək, ikitərəfli ticarəti 15 milyard dollara çatdırmaq barədə razılığa gəlmək və birgə hərbi və hərbi-texniki əməkdaşlığı gücləndirmək üçün həyata keçirilə biləcək təşəbbüsləri araşdırmaq idi. Səfər zamanı prioritet mövzu 7 avqustda Məkkədə rəsmi olaraq imzalanan Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında müdafiə paktı olan Məkkə Sazişinin taleyi idi.
Sazişin imzalanmasından sonra Türkiyə Misiri yeni bloka daxil etmək niyyətini açıq şəkildə bildirib. "İnanıram ki, Misir də növbəti mərhələdə bizim alyansa qoşulacaq", - deyə Fidan bu yaxınlarda Türkiyə mediasına verdiyi müsahibədə bildirib. "Biz artıq bir-birimizə sanki alyansın üzvüyük kimi yanaşırıq. Qahirənin Məkkə Sazişinə daxil edilməsi prosesində bir neçə texniki məsələ var. Bunlar həll edildikdən sonra Misirin onun bir hissəsi olmamaq üçün heç bir səbəbi olmayacaq". O, alyansın yalnız üç oyunçu ilə məhdudlaşmamalı olduğunu vurğulayıb. Nazir deyib: "Biz böyüməliyik və lazım gələrsə, bütün ölkələri bu çətir altında birləşdirməliyik. Türkiyə bütün tərəflərlə işləməyə və ittifaqları şaxələndirməyə sadiqdir".
The Middle East Eye (MEE) bu yaxınlarda mənbələrə istinadən xəbər verir ki, Türkiyə rəsmiləri əvvəlcə Misiri yeni müdafiə mexanizminə daxil olmaq üçün namizəd kimi prioritetləşdiriblər. Ankaradakı bir mənbə nəşrə bildirib ki, Türkiyə Şimali Afrika ölkəsini alyansa daxil etmək üçün əhəmiyyətli səylər göstərib. Bu, xüsusilə Misirin regionda ən güclü ordulardan birinə sahib olması nəzərə alındıqda doğru idi. Quruda, havada və dənizdə genişmiqyaslı terrorizmə qarşı mübarizə və hərbi əməliyyatlar aparmaq təcrübəsi var. Bundan əlavə, Misir inkişaf etmiş hərbi-sənaye kompleksinə malikdir ki, bu da yeni yaranan hərbi blok üçün vacibdir.
Krallıqdakı MEE mənbələri bildirib ki, Ər-Riyad Qahirənin qoşulmasına qarşı çıxıb. Bunun səbəbi ərəb ailəsi daxilində maraqların toqquşması olub. MEE mənbələrinə görə, Səudiyyə Ərəbistanı hakimiyyəti Misirin yeni bloka qoşulmasının müdrikliyini şübhə altına alıb, çünki onların fikrincə, Qahirə bu yaxınlarda güclü BƏƏ-yə meyllilik nümayiş etdirib. Səudiyyə Ərəbistanı və Əmirliklər regional rəqiblərdir və onların münasibətləri İrandakı müharibə səbəbindən xeyli mürəkkəbləşib. Vaşinqton və Tehran arasındakı münaqişə fonunda Ər-Riyad rəsmiləri prezident Əbdül Fəttah əs-Sisinin BƏƏ ilə əlaqələrini həddindən artıq gücləndirdiyinə inanırdılar.
Misir mediasının irəli sürdüyü başqa bir versiyaya görə, Qahirənin Məkkə Sazişinə qoşulmasına mane olan öz mülahizələri var idi. Misir tərəfi guya müqaviləni əsasən praktik dəyəri olmayan siyasi təşəbbüs kimi görürdü. Bundan əlavə, Qahirə BƏƏ ilə əlaqələrini qorumaq vacib olduğu üçün regional mübahisələrə qarışmaq istəmirdi. Ayrı-ayrılıqda Misir Səudiyyə Ərəbistanının elan etdiyi Qırmızı dənizi qorumaq üçün yeni koalisiyada iştirakını dayandırmağa çalışır. Regional mənbə "Əl-Monitor"a bildirib ki, "Şərtlərlə bağlı fikir ayrılıqları sadəcə tərəflər arasında dərin struktur fərqlərinin əlamətidir".
Fidanın səfəri Qahirənin ittifaqla bağlı baxışını təsdiqləmək və Ər-Riyadla fikir ayrılıqlarını aradan qaldırmaq məqsədi daşıyırdı.
Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan bu yaxınlarda Səudiyyə mediasına verdiyi müsahibədə vurğulayıb ki, "Bizim vizyonumuz Məkkə Sazişi yalnız üç ölkə ilə məhdudlaşmır. Biz istəyirik ki, bu proqram çərçivəsində gələcəkdə bütün regional ölkələri əhatə etsin. Bu, davamlı regional sabitliyə nail olmaq üçün ən vacib addımlardan biri olardı". O, regional oyunçuların öz problemlərini həll etməli olduqlarını vurğulayıb. "Biz bilirik ki, xarici tətbiq edilən qaydaların regionun problemlərini həll etmək cəhdlərində hansı fəlakətlərə səbəb ola biləcəyini bilirik". Buna görə də, Türkiyə həmişə region ölkələrinin iradəsinin və kollektiv müdrikliyinin həlledici rol oynamasına imkan verən siyasət yürüdüb”, - deyə Ərdoğan əlavə edib.
V.VƏLİLİ