“Ərzaq israfının qarşısını tamamilə almaq çətin olsa da, onu əhəmiyyətli dərəcədə azaltmaq mümkündür”.Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli bildirib.
Onun sözlərinə görə, bunun üçün həm ailələrin gündəlik istehlak vərdişlərinin dəyişməsi, həm də mağaza, restoran, istehsalçı və dövlət səviyyəsində daha səmərəli mexanizmlərin tətbiqi vacibdir.
Ailələrdə ən çox israf olunan məhsulların başında adətən çörək və un məmulatları, meyvə-tərəvəz, süd və süd məhsulları, bişmiş yeməklər, ət və digər tez xarab olan məhsullar dayanır. Xüsusilə meyvə-tərəvəz düzgün saxlanmadıqda və ailələr real ehtiyacdan artıq alış-veriş etdikdə, onların əhəmiyyətli hissəsi istifadə olunmadan xarab olur. Çörək də gündəlik istehlak məhsulu olduğuna görə israfda böyük paya malikdir.
İsrafın iqtisadi zərəri yalnız atılan ərzağın qiyməti ilə ölçülmür. Məhsulun yetişdirilməsi, istehsalı, qablaşdırılması, daşınması və mağazaya çatdırılması üçün sərf olunan su, enerji, yanacaq və əmək də faktiki olaraq itirilmiş olur. Ailə səviyyəsində hər dəfə ehtiyacdan artıq məhsul almaq kiçik xərc kimi görünsə də, il ərzində bu məbləğ əhəmiyyətli rəqəmə çevrilə bilər.
Azərbaycanda ərzaq israfının dəqiq iqtisadi həcmini hesablamaq üçün ailələr üzrə müntəzəm və əhatəli statistikanın aparılması vacibdir. Buna görə konkret olaraq, "ailələr ildə bu qədər manatlıq ərzağı israf edir" demək üçün etibarlı yerli tədqiqatlara ehtiyac var. Lakin qlobal səviyyədə ərzaq israfının miqyası çox böyükdür və bu, həm iqtisadi, həm də ekoloji problem hesab olunur.
Problemin qarşısını almağın ən sadə yolu alış-verişi əvvəlcədən planlaşdırmaq, soyuducuda olan məhsulları nəzərə almaq, tez xarab olan ərzaqları ehtiyacdan artıq almamaq, qalıq yeməkləri düzgün saxlamaq və "son istifadə tarixi" ilə "keyfiyyətinin göstəricisi olan tarix" arasındakı fərqi düzgün başa düşməkdir. Restoran və marketlərdə isə satılmasına az vaxt qalan, lakin hələ istehlaka yararlı məhsulların endirimlə satılması və ya sosial məqsədlərlə yönləndirilməsi israfı əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.
Ərzaq israfının azaldılması ailə büdcəsi üçün də birbaşa qənaət deməkdir. Yəni problem yalnız ərzağın zibilə atılması deyil, ailənin qazandığı pulun bir hissəsinin faktiki olaraq istifadə edilməyən məhsullara xərclənməsidir”.