"Spirtli içkilər əsrlər boyu müxtəlif mədəniyyətlərdə istifadə olunsa da, onların insan sağlamlığına təsiri bu gün də aktual mövzulardan biridir. Son illərdə aparılan elmi araşdırmalar göstərir ki, spirtli içkilərin müntəzəm istifadəsi orqanizmin demək olar ki, bütün sistemlərinə təsir edə bilər".
Bu fikirləri SİA-ya açıqlamasında ailə həkimi Fidan Həsənli deyib.
Onun sözlərinə görə, bu təsir qəbul edilən miqdardan, istifadə tezliyindən, yaşdan, cinsdən və ümumi sağlamlıq vəziyyətindən asılı olaraq dəyişir:
"Spirtli içkilərin əsas tərkib hissəsi etanol (etil spirti) adlanan kimyəvi maddədir. Qəbul edildikdən sonra etanol qısa müddətdə qana sorulur və bütün orqanlara yayılır. Qaraciyər bu maddənin zərərsizləşdirilməsində əsas rol oynasa da, yüksək və ya davamlı qəbul zamanı onun imkanları məhdudlaşır. Nəticədə spirtin parçalanması zamanı əmələ gələn bəzi maddələr hüceyrələrə zərər verə və müxtəlif xəstəliklərin inkişaf riskini artıra bilər.
Spirtli içkilərin ən çox təsir göstərdiyi orqanlardan biri qaraciyərdir. Uzun müddət davam edən istifadə qaraciyərin yağlanmasına, iltihabına və son mərhələdə sirroza səbəb ola bilər. Qaraciyər orqanizmdə yüzlərlə vacib funksiyanı yerinə yetirdiyindən onun fəaliyyətinin pozulması ümumi sağlamlığa da mənfi təsir göstərir.
Mərkəzi sinir sistemi də spirtin təsirinə həssasdır. Qəbuldan sonra diqqət, düşünmə sürəti və koordinasiya zəifləyir. Müntəzəm istifadə yaddaş problemləri, yuxu pozğunluqları, depressiya və narahatlıq hallarının yaranma riskini artırır. Bəzi insanlar spirtli içkilərin rahatlaşdırıcı təsir göstərdiyini düşünsələr də, uzunmüddətli dövrdə bu təsir əksinə olaraq psixi sağlamlığın pisləşməsi ilə nəticələnə bilər.
Ürək-damar sistemi də spirtin təsirindən kənarda qalmır. Araşdırmalar göstərir ki, spirtli içkilərin müntəzəm qəbulu arterial təzyiqin yüksəlməsinə, ürək ritm pozğunluqlarına və insult riskinin artmasına səbəb ola bilər. Xüsusilə yüksək miqdarda qəbul ürək əzələsinin zədələnməsinə qədər gedib çıxa bilər.
Həzm sistemi də spirtin mənfi təsirlərinə məruz qalır. Mədə və bağırsaq selikli qişasının qıcıqlanması qastrit, reflüks və həzm problemləri ilə nəticələnə bilər. Bundan əlavə, spirt pankreasın fəaliyyətinə mənfi təsir göstərərək pankreatit riskini artırır.
Spirtli içkilərin daha az bilinən təsirlərindən biri də immun sisteminə olan təsiridir. Müntəzəm istifadə immun müdafiə mexanizmlərini zəiflədə, infeksiyalara qarşı həssaslığı artıra və orqanizmin bərpa proseslərini ləngidə bilər.
Çəkiyə nəzarət baxımından da spirtli içkilər əlverişli seçim hesab edilmir. Etanol yüksək kalorili maddədir və bir çox spirtli içki əlavə şəkər ehtiva edir. Bu səbəbdən onların müntəzəm istifadəsi çəki artımına, qarın nahiyəsində piylənməyə və metabolik pozğunluqlara səbəb ola bilər.
Müasir tibb sağlamlığın qorunması üçün spirtli içkilərin əvəzinə daha faydalı alternativlərə üstünlük verilməsini tövsiyə edir. Ən faydalı içki təmiz sudur. Su orqanizmdə bütün biokimyəvi proseslərin normal gedişini təmin edir, maddələr mübadiləsini dəstəkləyir və toksik maddələrin xaric olunmasına kömək edir.
Yaşıl çay antioksidant maddələrlə zəngindir və ürək-damar sisteminin sağlamlığını dəstəkləyə bilər. Bitki çayları, xüsusilə çobanyastığı, melissa və nanə çayları stressin azalmasına və yuxu keyfiyyətinin yaxşılaşmasına kömək edə bilər.
Kefir və ayran kimi fermentləşdirilmiş süd məhsulları probiyotik mənbəyi hesab olunur. Onlar bağırsaq mikroflorasının balansını qorumağa, həzm sisteminin fəaliyyətini yaxşılaşdırmağa və immun sistemini dəstəkləməyə kömək edir.
Təzə meyvə və tərəvəzlərdən hazırlanan şəkərsiz şirələr vitamin və minerallarla zəngindir. Bununla belə, onların da ölçülü miqdarda qəbul edilməsi tövsiyə olunur. Mineral sular isə xüsusilə isti havalarda və fiziki aktivlik zamanı itirilən maye və mineralların bərpasına kömək edir.
Nəticə etibarilə, spirtli içkilərin istifadəsi qısamüddətli rahatlıq hissi yaratsa da, uzunmüddətli perspektivdə sağlamlıq üçün müxtəlif risklər daşıyır. Sağlam həyat tərzinin əsas prinsiplərindən biri orqanizmin ehtiyaclarına uyğun, qidalandırıcı və təhlükəsiz içkilərə üstünlük verməkdir. Su, bitki çayları, kefir, ayran və təbii içkilər gündəlik rasionun əsas hissəsini təşkil etdikdə həm ümumi sağlamlığın qorunmasına, həm də həyat keyfiyyətinin yüksəlməsinə müsbət təsir göstərir".