ABŞ-ın Vaşinqton ştatında meşə yanğınları sürətlə yayılaraq Spokane şəhərinin ətraf ərazilərində ciddi dağıntılara səbəb olub. Təxminən 65 min nəfərin təxliyə edildiyi bölgədə 700-dən çox tikili məhv olub.
SİA-nın xarici mətbuata istinadən verdiyi xəbərə görə, Vaşinqton ştatının Spokane şəhəri son illərin ən dağıdıcı meşə yanğınlarından biri ilə üz-üzədir. Həftəsonu şəhərin şimal kənarında başlayan üç böyük yanğın güclü külək və son dərəcə quru bitki örtüyünün təsiri ilə sürətlə yayılıb.
Yanğınlar artıq 8 min akrdan (təxminən 3 237 hektar) çox ərazini əhatə edib. Alov meşə və otlaq sahələrindən yaşayış məhəllələrinə keçərək çoxsaylı ev və digər tikililəri məhv edib. Təxminən 65 min sakinə ərazini tərk etmək göstərişi verilib.
İlkin məlumatlara görə, 700-dən çox bina, əsasən yaşayış evləri yanıb. Bəzi məhəllələrdə yalnız yanğından sonra qalan kərpic bacaları və xarabalıqlar müşahidə olunur.
Yanğınların miqyası yerli imkanları ciddi şəkildə çətin vəziyyətə salıb. Hazırda bölgədə 1 000-dən çox yanğınsöndürən çalışır. Buna baxmayaraq, yanğınların tam nəzarətə götürülməsi mümkün olmayıb.
Rəsmi məlumatlara görə, ölənlərin olduğu təsdiqlənməyib. Təxliyələr zamanı əvvəlcə 300-ə yaxın itkin barədə müraciət daxil olub, lakin sonradan onların böyük əksəriyyəti ailələri ilə əlaqələndirilib.
Yanğınlara nə səbəb olub?
Spokane dairəsinin şerif ofisinin məlumatına görə, 37 yaşlı şəxs yanğınlardan biri ilə bağlı qəsdən yanğın törətmək şübhəsi ilə saxlanılıb.
Lakin mütəxəssislər bildirirlər ki, yanğının bu qədər sürətlə yayılmasına şərait yaradan amillər daha əvvəldən mövcud olub.
Vaşinqton ştatında ciddi quraqlıq hökm sürür və qış aylarında qar örtüyünün səviyyəsi qeyri-adi dərəcədə aşağı olub. Nəticədə bitki örtüyü həddindən artıq quruyaraq asanlıqla alışan yanacağa çevrilib.
Buna yüksək temperatur, aşağı rütubət və güclü küləklər də əlavə olunub. Belə şəraitdə kiçik bir yanğın mənbəyi belə qısa müddətdə böyük və sürətlə yayılan meşə yanğınına çevrilə bilər.
Alimlər ABŞ-ın qərbində meşə yanğınlarının getdikcə şiddətlənməsini insan fəaliyyəti nəticəsində yaranan iqlim dəyişikliyi ilə də əlaqələndirirlər. Temperaturun yüksəlməsi, quraqlıq dövrlərinin uzanması və landşaftın daha da quruması yanğınların yayılmasını və dağıdıcı təsirini artırır.
Nə üçün vəziyyət bu qədər ağırdır?
Yanğınların geniş miqyas almasına bir neçə amilin eyni vaxtda təsir göstərdiyi bildirilir.
Birincisi, Spokane ətrafında eyni vaxtda üç böyük yanğınla mübarizə aparılır. ABŞ-ın digər qərb ştatlarında da çoxsaylı yanğınların baş verməsi qüvvələrin bir əraziyə cəmləşdirilməsini çətinləşdirir.
İkincisi, alov yaşayış məntəqələrinə çox sürətlə yaxınlaşıb. Güclü külək yanğının yolları və çayları keçərək meşə və otlaq sahələrindən yaşayış məhəllələrinə yayılmasına səbəb olub.
Üçüncüsü, yanğınsöndürmə resursları ciddi təzyiq altındadır. Təkcə bir həftəsonunda ABŞ-ın 15 ştatında 100-dən çox yeni yanğın qeydə alınıb. Bu isə təyyarə, texnika və şəxsi heyətin müxtəlif bölgələr arasında bölüşdürülməsinə səbəb olur.
Mütəxəssislərin fikrincə, quraqlıq, həddindən artıq isti hava və iqlim dəyişikliyi ABŞ-ın qərbində yanğın mövsümünü daha uzun, daha tez-tez baş verən və daha dağıdıcı hala gətirir.
Quraqlıq meşə və otlaq sahələrindəki bitkiləri qurudur və onları yanacaq mənbəyinə çevirir. Yüksək temperatur və aşağı rütubət isə bitkilərin daha da tez qurumasına və alovun sürətlə yayılmasına şərait yaradır.
İqlim dəyişikliyi bu prosesləri gücləndirərək uzunmüddətli quraqlıqların və isti hava dalğalarının yaranması ehtimalını artırır.
Hazırda yanğınsöndürənlər nisbətən sərin hava və zəif küləklərdən yararlanırlar. Lakin həftənin ortalarından etibarən vəziyyətin yenidən ağırlaşacağı gözlənilir.
Proqnoza görə, temperatur cümə axşamı 37 dərəcəyədək yüksələ bilər. Bununla yanaşı, rütubətin aşağı düşəcəyi və küləyin sürətinin saatda 26 kilometrə çatacağı bildirilir.
Yanğınlar hələ tam nəzarətə götürülmədiyindən təxliyə qərarları qüvvədə saxlanılır. Hakimiyyət orqanları sakinləri təhlükəsizliyə əmin olmadan evlərinə qayıtmamağa çağırır.
ABŞ-da meşə yanğınlarının böyük hissəsi ölkənin şimal-qərb bölgələrində müşahidə olunur.
Hazırda Aydaho, Oreqon və Yuta ştatlarında əsasən otlaq ərazilərində yanğınlar davam edir. Florida ştatındakı Everqleyds Milli Parkında da yanğınlar qeydə alınıb.
Aydaho və Oreqonun qərb hissəsində ildırım nəticəsində başlayan yanğın artıq 1 370 kvadrat kilometrdən çox ərazini əhatə edib. Yanğın maldarlıq təsərrüfatlarının yerləşdiyi əraziləri təhdid edir və 600-dən çox evlə yanaşı, 800 digər tikili üçün də təhlükə yaradır.
Yuta ştatının mərkəzində isə yanğın həftəsonu ərzində dörd dəfə böyüyərək təxminən 282 kvadrat kilometr əraziyə yayılıb. Hüquq-mühafizə orqanlarının məlumatına görə, 100-dən çox iribuynuzlu heyvan tələf olub.