"30 iyul Dünya İnsan Alverinə Qarşı Mübarizə Günü kimi qeyd olunur. İnsan alveri ilə mübarizə əksər ölkələrdə, xüsusilə də bu sahədə mövcud beynəlxalq konvensiyalara qoşulan dövlətlərdə prioritet məsələlərdən biridir. İnsan alveri qurbanlarının daha çox aparıldığı və ya istismar olunduğu ölkələrdə bu problemə xüsusi yanaşma mövcuddur. Məsələn, Amerika Birləşmiş Ştatlarında insan alveri qurbanları üçün xüsusi hüquqi mexanizmlər və viza imkanları nəzərdə tutulur".
Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında Milli Məclis deputati Azər Allahverənov deyib.
Onun sözlərinə görə, bu, həmin şəxslərin insan alverinin qurbanı olması nəzərə alınaraq onlara xüsusi yanaşmanın tətbiq edildiyini göstərir:
"Azərbaycan da insan alveri ilə mübarizəni sistemli şəkildə həyata keçirən dövlətlər sırasındadır. Bu mübarizənin effektivliyini təmin edən əsas amillərdən biri də fəaliyyətin beynəlxalq təcrübədə qəbul olunmuş mübarizə modelinə uyğun qurulmasıdır.
İnsan alverinə qarşı mübarizədə “3P modeli” tətbiq olunur. Bu model üç əsas istiqaməti əhatə edir: qarşısının alınması (Prevention), qurbanların müdafiəsi (Protection) və cinayətkarların təqib olunaraq məsuliyyətə cəlb edilməsi (Prosecution).
Birinci istiqamət insan alverinin qarşısının alınmasını, yəni profilaktik və maarifləndirici tədbirlərin həyata keçirilməsini nəzərdə tutur. İkinci istiqamət insan alveri qurbanlarının müdafiəsini, onların təhlükəsizliyinin təmin olunmasını, reabilitasiyasını və cəmiyyətə reinteqrasiyasını əhatə edir. Üçüncü istiqamət isə insan alveri cinayətlərini törədən şəxslərin aşkar olunmasını, istintaqa cəlb edilməsini və qanunvericiliyə uyğun şəkildə məsuliyyətə cəlb olunmasını nəzərdə tutur.
Azərbaycanda insan alverinə qarşı mübarizə son illərdə həm qanunvericilik, həm institusional, həm də beynəlxalq əməkdaşlıq istiqamətlərində sistemli şəkildə gücləndirilir. Dövlət siyasətinin əsas məqsədləri insan alverinin qarşısının alınması, cinayətkarların məsuliyyətə cəlb edilməsi, zərərçəkmiş şəxslərin müdafiəsi və onların cəmiyyətə reinteqrasiyasının təmin olunmasıdır.
Bu siyasət bir neçə əsas müstəvidə həyata keçirilir. İlk növbədə, qanunvericilik və strateji planlaşdırma istiqamətində müvafiq hüquqi baza və fəaliyyət planları formalaşdırılır. 2026–2030-cu illər üçün İnsan Alverinə Qarşı Mübarizə üzrə Milli Fəaliyyət Planı da bu sahədə görülən işlərin sistemli şəkildə həyata keçirilməsinə xidmət edir.
İnstitusional səviyyədə insan alverinə qarşı mübarizə üzrə ixtisaslaşmış qurumlar fəaliyyət göstərir. İnsan Alverinə Qarşı Mübarizə Baş İdarəsi və Milli Koordinator bu sahədə həyata keçirilən fəaliyyətlərin əlaqələndirilməsində mühüm rol oynayır.
Eyni zamanda, insan alverindən zərərçəkmiş şəxslərin müdafiəsi istiqamətində də mühüm tədbirlər görülür. Bu çərçivədə təhlükəsiz sığınacaqların təmin olunması, psixoloji və tibbi yardımın göstərilməsi, hüquqi məsləhətlərin verilməsi, sosial dəstəyin təşkili və zərərçəkmiş şəxslərin cəmiyyətə reinteqrasiyası həyata keçirilir.
Profilaktik və maarifləndirici tədbirlər də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu istiqamətdə dövlət qurumlarının, qeyri-hökumət təşkilatlarının və digər tərəfdaşların iştirakı ilə geniş maarifləndirmə kampaniyaları təşkil olunur. İnsanların insan alverinin riskləri, təhlükələri və mümkün qurbanlıq hallarından qorunma yolları barədə məlumatlandırılması bu mübarizənin əsas istiqamətlərindən biridir.
Beynəlxalq əməkdaşlıq da insan alverinə qarşı mübarizənin mühüm elementlərindəndir. Azərbaycan BMT-nin Palermo Protokolu çərçivəsində əməkdaşlıq edir, Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatı və BMT-nin müvafiq qurumları ilə əlaqələri inkişaf etdirir. Transmilli cinayətkarlıqla mübarizə sahəsində məlumat mübadiləsinin aparılması, birgə əməliyyatların keçirilməsi və digər əməkdaşlıq mexanizmlərinin tətbiqi də mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Ümumilikdə, Azərbaycanda insan alverinə qarşı mübarizə çoxşaxəli və sistemli şəkildə həyata keçirilir. Bu fəaliyyət qanunvericiliyi, institusional mexanizmləri, profilaktikanı, qurbanların müdafiəsini, cinayətkarların məsuliyyətə cəlb olunmasını və beynəlxalq əməkdaşlığı əhatə edir.
Ən vacib məqamlardan biri odur ki, beynəlxalq praktikada qəbul edilmiş mübarizə strategiyalarının əsas elementləri Azərbaycanda da tətbiq olunur. Bu isə insan alverinə qarşı mübarizənin effektivliyinin artırılmasına imkan verir.
Statistik göstəricilərdə müşahidə olunan müsbət dəyişikliklər də bu sahədə görülən işlərin nəticələri ilə birlikdə qiymətləndirilə bilər. Bununla yanaşı, mövcud mübarizə mexanizmlərinin davamlı şəkildə təkmilləşdirilməsi və beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi gələcəkdə daha effektiv nəticələrin əldə olunmasına şərait yarada bilər.
Bu baxımdan Azərbaycan insan alverinə qarşı mübarizə sahəsində sistemli və çoxşaxəli siyasət həyata keçirən dövlətlər sırasında özünəməxsus yer tutur".