Onun sözlərinə görə, məhz bu məqsədlə həyata keçirilən Böyük Qayıdış Proqramı artıq ölkənin ən mühüm dövlət layihələrindən birinə çevrilib:“Azərbaycanın Vətən müharibəsində qazandığı tarixi Qələbədən sonra qarşıya qoyulan əsas strateji məqsədlərdən biri işğaldan azad olunmuş ərazilərdə həyatın yenidən bərpası və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına təhlükəsiz şəkildə qayıdışının təmin edilməsidir”. Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında deputat Jalə Əliyeva deyib.
Onun sözlərinə görə, məhz bu məqsədlə həyata keçirilən Böyük Qayıdış Proqramı artıq ölkənin ən mühüm dövlət layihələrindən birinə çevrilib:
“Bu proqram yalnız insanların doğma torpaqlarına qayıtmasını deyil, həm də Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun müasir, dayanıqlı və yüksək yaşayış standartlarına malik region kimi formalaşdırılmasını nəzərdə tutur. Bu gün azad edilmiş ərazilərdə görülən işlərin miqyası göstərir ki, Böyük Qayıdış təkcə bərpa prosesi deyil, eyni zamanda Azərbaycanın gələcək inkişaf modelinin mühüm tərkib hissəsidir. Dövlət tərəfindən yollar, tunellər, körpülər, hava limanları, elektrik yarımstansiyaları, su anbarları, magistral su xətləri, qazlaşdırma və telekommunikasiya infrastrukturu yaradılır. Bu layihələr gələcək iqtisadi inkişaf üçün möhkəm baza formalaşdırır.
Son illərdə Ağalı, Talış, Laçın, Zabux, Sus, Füzuli, Xocalı, Xankəndi və digər yaşayış məntəqələrində yeni yaşayış məhəllələri istifadəyə verilib. Minlərlə ailə artıq doğma torpaqlarına qayıdaraq yeni mənzillərlə təmin olunub. Məktəblər, uşaq bağçaları, xəstəxanalar, ailə sağlamlıq mərkəzləri, inzibati binalar, mədəniyyət ocaqları və idman obyektləri inşa edilir. Bu, Böyük Qayıdışın sadəcə köçürülmə deyil, tam həyat mühitinin qurulması prinsipi üzərində həyata keçirildiyini göstərir.
Proqramın əsas xüsusiyyətlərindən biri "ağıllı şəhər" və "ağıllı kənd" konsepsiyalarının tətbiqidir. Müasir texnologiyalar, rəqəmsal idarəetmə sistemləri, bərpa olunan enerji mənbələri, ekoloji təmiz nəqliyyat və enerji səmərəliliyi prinsipləri yeni yaşayış məntəqələrinin əsasını təşkil edir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur faktiki olaraq Azərbaycanın yaşıl enerji zonasına çevrilir. Günəş, külək və su elektrik stansiyalarının tikintisi regionun enerji təhlükəsizliyini möhkəmləndirməklə yanaşı, ölkənin yaşıl iqtisadiyyat strategiyasına da mühüm töhfə verir.
Böyük Qayıdışın iqtisadi aspekti də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azad edilmiş ərazilərdə sənaye parkları, aqroparklar, logistika mərkəzləri, turizm obyektləri və xidmət sektoru inkişaf etdirilir. Sahibkarlar üçün vergi və gömrük güzəştləri, dövlət dəstəyi mexanizmləri tətbiq olunur.
Bununla yanaşı, Böyük Qayıdışın uğuru yalnız tikilən evlərin və yolların sayı ilə ölçülmür. Əsas göstərici həmin ərazilərdə dayanıqlı həyatın formalaşdırılması, insanların uzun illər həsrətində olduqları doğma yurdlarında təhlükəsiz, rahat və firavan yaşamalarının təmin edilməsidir. Məhz buna görə də dövlət tərəfindən yeni yaşayış məntəqələrində məşğulluğun artırılması, kiçik və orta sahibkarlığın inkişafı, kənd təsərrüfatının stimullaşdırılması, təhsil və səhiyyə xidmətlərinin əlçatanlığı istiqamətində ardıcıl tədbirlər həyata keçirilir.
Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı tikinti-quruculuq işləri artıq regionun iqtisadi xəritəsini dəyişməkdədir. Yeni sənaye müəssisələrinin yaradılması, logistika marşrutlarının genişləndirilməsi, turizm potensialının reallaşdırılması və kənd təsərrüfatının müasir əsaslarla inkişafı bölgənin gələcəkdə ölkə iqtisadiyyatının əsas inkişaf mərkəzlərindən birinə çevriləcəyini göstərir. Xüsusilə Zəngəzur dəhlizinin perspektivləri regionun beynəlxalq nəqliyyat və ticarət sistemində rolunu daha da artıracaq.
Böyük Qayıdış proqramı eyni zamanda sosial ədalətin bərpasıdır. Otuz ilə yaxın doğma torpaqlarından didərgin salınmış insanların yenidən öz yurdlarında yaşamaq hüququnun təmin olunması beynəlxalq hüququn və tarixi ədalətin təntənəsidir. Yeni tikilən evlərin açarlarının sakinlərə təqdim olunması təkcə sosial layihənin icrası deyil, həm də dövlətin öz vətəndaşına verdiyi vədi yerinə yetirməsinin rəmzidir.
Diqqət çəkən mühüm məqamlardan biri də odur ki, azad edilmiş ərazilərdə aparılan bütün tikinti və bərpa işləri müasir şəhərsalma standartlarına uyğun həyata keçirilir. Vaxtilə plansız şəkildə formalaşmış yaşayış məntəqələrinin əvəzinə bu gün geniş prospektləri, yaşıllıq zolaqları, ictimai məkanları, rəqəmsal xidmətləri və ekoloji cəhətdən dayanıqlı infrastrukturu olan yeni şəhər və kəndlər salınır. Bu isə Qarabağın gələcək inkişafını onilliklər öncədən planlaşdıran strateji yanaşmanın göstəricisidir.
Eyni zamanda, Böyük Qayıdış prosesi Azərbaycanın milli həmrəyliyini daha da möhkəmləndirir. İllər boyu Qarabağ həsrəti ilə yaşamış insanlar üçün doğma torpaqlara qayıdış təkcə fiziki köç deyil, həm də mənəvi qələbənin davamıdır. Gənc nəslin ata-baba yurdlarını görməsi, həmin torpaqlarda yaşaması milli kimliyin və vətənpərvərlik ruhunun güclənməsinə mühüm töhfə verir.
Bəzi xarici dairələrin və qərəzli media qurumlarının Azərbaycanda aparılan bərpa-quruculuq işlərinə kölgə salmaq cəhdlərinə baxmayaraq, faktlar tamamilə fərqli mənzərə ortaya qoyur. Bölgəyə səfər edən xarici diplomatlar, beynəlxalq təşkilatların nümayəndələri və jurnalistlər öz gözləri ilə gördükləri genişmiqyaslı yenidənqurma işlərini yüksək qiymətləndirirlər. Bu isə Azərbaycanın həyata keçirdiyi siyasətin şəffaflığını və real nəticələrini təsdiqləyir.
Prezident İlham Əliyevin dəfələrlə vurğuladığı kimi, Qarabağ və Şərqi Zəngəzur dünyanın ən gözəl bölgələrindən birinə çevriləcək. Bu hədəfə doğru atılan hər addım göstərir ki, Böyük Qayıdış proqramı yalnız bugünkü nəslin deyil, gələcək nəsillərin rifahına hesablanmış uzunmüddətli inkişaf strategiyasıdır.
Artıq Böyük Qayıdış yeni mərhələyə qədəm qoyub. İnfrastrukturun qurulmasından sonra əsas diqqət əhalinin sayının artırılmasına, iqtisadi fəallığın genişləndirilməsinə, yeni iş yerlərinin açılmasına və bölgənin tam sosial-iqtisadi inteqrasiyasına yönəldilir. Bu isə o deməkdir ki, qarşıdakı illərdə Qarabağ və Şərqi Zəngəzur təkcə Azərbaycanın deyil, bütövlükdə Cənubi Qafqazın ən dinamik inkişaf edən məkanlarından biri olacaq.
Beləliklə, Böyük Qayıdış proqramı Azərbaycanın müasir dövlətçilik tarixinin ən möhtəşəm layihələrindən biridir. Bu layihə torpaqların bərpasını, insanların öz doğma yurdlarına qovuşmasını, iqtisadi dirçəlişi, milli birliyi və tarixi ədalətin bərpasını özündə birləşdirir. Qarabağda ucalan hər yeni bina, istifadəyə verilən hər yol, fəaliyyətə başlayan hər məktəb və xəstəxana Azərbaycanın gücünün, xalqın əzminin və dövlətin uzaqgörən siyasətinin bariz nümunəsidir. Böyük Qayıdış artıq gələcəyin planı deyil – bu günün reallığıdır və bu reallıq Azərbaycanın inkişaf salnaməsində qızıl hərflərlə yazılır”.