"Regionda qlobal güclər arasında getdikcə kəskinləşən geosiyasi rəqabətin Azərbaycanın siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik maraqlarına mümkün təsirlərinin hərtərəfli qiymətləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır".
Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında Mətbuat Şurası İH üzvü Yeganə Hacıyeva deyib.
Onun sözlərinə görə, Cənubi Qafqaz artıq yalnız regional dövlətlərin maraqlarının toqquşduğu məkan deyil:
"Bu gün region Avropa İttifaqı, ABŞ, Rusiya, Türkiyə, İran və digər qlobal aktorların siyasi, iqtisadi, enerji və nəqliyyat strategiyalarının kəsişdiyi mühüm geostrateji platformaya çevrilib. Belə mürəkkəb beynəlxalq şəraitdə atılan hər bir siyasi addım təkcə ayrı-ayrı ölkələrin daxili proseslərinə deyil, bütövlükdə Cənubi Qafqazın güc balansına və təhlükəsizlik arxitekturasına təsir göstərmək potensialına malikdir.
Bu kontekstdə Azərbaycanın əsas strateji prioriteti regionda uzunmüddətli sülhün təmin olunması, beynəlxalq hüquqa əsaslanan təhlükəsizlik mühitinin formalaşdırılması və iqtisadi inteqrasiyanın dərinləşdirilməsidir.
Son illərdə Bakı həyata keçirdiyi ardıcıl və çoxşaxəli xarici siyasət nəticəsində Avropa ilə Asiyanı birləşdirən əsas enerji, nəqliyyat və logistika mərkəzlərindən birinə çevrilib. Orta Dəhlizin inkişafı, Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat marşrutlarının genişləndirilməsi, enerji ixracının şaxələndirilməsi və Avropanın enerji təhlükəsizliyinə verilən töhfə Azərbaycanın geoiqtisadi əhəmiyyətini daha da artırıb. Bu amillər ölkənin təkcə regional deyil, bütövlükdə Avrasiya məkanında strateji tərəfdaş kimi mövqeyini gücləndirib.
Lakin geosiyasi rəqabətin dərinləşməsi bu üstünlüklərlə yanaşı, yeni çağırışlar da yaradır. Böyük güclər arasında rəqabət Cənubi Qafqazı iqtisadi əməkdaşlıq məkanından daha çox siyasi təsir uğrunda mübarizə platformasına çevirərsə, bu, regionda həyata keçirilən nəqliyyat, enerji və kommunikasiya layihələrinin təhlükəsizliyi, investisiya mühiti və uzunmüddətli dayanıqlılığı üçün əlavə risklər yarada bilər. Xarici aktorlar arasında rəqabətin sərtləşməsi iqtisadi layihələrin geosiyasi alətə çevrilməsi ehtimalını da artırır.
Azərbaycanın əsas üstünlüklərindən biri müxtəlif güc mərkəzləri ilə qarşılıqlı hörmətə, milli maraqlara və praqmatik əməkdaşlığa əsaslanan balanslaşdırılmış xarici siyasət kursunu qoruyub saxlamasıdır. Bu yanaşma ölkəyə etibarlı tərəfdaş imici qazandırıb, enerji təhlükəsizliyi sahəsində etimadı möhkəmləndirib və beynəlxalq nəqliyyat-logistika zəncirinin mühüm həlqəsinə çevrilməsinə imkan verib. Lakin beynəlxalq münasibətlər sistemində geosiyasi qütbləşmənin dərinləşməsi bu balansın qorunmasını əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha mürəkkəb edir. Belə şəraitdə diplomatik çeviklik, çoxtərəfli əməkdaşlığın gücləndirilməsi və milli maraqlara söykənən xarici siyasət kursunun ardıcıl davam etdirilməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
Bununla yanaşı, Azərbaycan üçün prinsipial məsələ sülh prosesinin böyük güclərin geosiyasi rəqabətinin predmetinə çevrilməsinin qarşısını almaqdır. Ermənistanın hansı inteqrasiya modelinə üstünlük verməsindən asılı olmayaraq, regionda davamlı sülhün əsas şərtləri dəyişmir. Dövlətlərin bir-birinin suverenliyini və ərazi bütövlüyünü qarşılıqlı şəkildə tanıması, sərhədlərin delimitasiya və demarkasiyasının başa çatdırılması, kommunikasiyaların beynəlxalq hüquq və qarşılıqlı fayda prinsipləri əsasında açılması, eləcə də etimadın möhkəmləndirilməsi Cənubi Qafqazda sabit təhlükəsizlik sisteminin əsas sütunları olaraq qalır.
Bu fundamental məsələlər həll edilmədən regionda baş verəcək istənilən geosiyasi transformasiya uzunmüddətli sabitlik yaratmaqdan daha çox yeni siyasi rəqabət və təhlükəsizlik riskləri doğura bilər.
Nəticə etibarilə, qarşıdakı dövr bütövlükdə Cənubi Qafqazın gələcək inkişaf trayektoriyasının müəyyənləşəcəyi mühüm mərhələ olacaq. Bu proses fonunda Azərbaycanın regional liderlik mövqeyi, tranzit və enerji qovşağı kimi strateji rolu, eləcə də çevik və balanslaşdırılmış diplomatiya yürütmək bacarığı ciddi sınaq qarşısında qalacaq.
Məhz buna görə də Azərbaycanın milli maraqlarının etibarlı şəkildə qorunması geosiyasi proseslərə çevik uyğunlaşma, iqtisadi dayanıqlığın möhkəmləndirilməsi, nəqliyyat və enerji layihələrinin təhlükəsizliyinin təmin olunması və beynəlxalq tərəfdaşlarla qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsi ilə sıx bağlı olacaq".
Lətifə Musayeva