Yay aylarında temperaturun kəskin yüksəlməsi insanlar kimi küçə heyvanlarının da həyatını ciddi təhlükə altına salır. Xüsusilə kölgə və su mənbələrinin məhdud olduğu şəhərlərdə yaşayan sahibsiz it və pişiklər isti hava səbəbindən susuzlaşma, istilik vurması və müxtəlif sağlamlıq problemləri ilə üzləşirlər. İqlim dəyişikliyi nəticəsində istilik dalğalarının daha tez-tez müşahidə olunması isə bu riski daha da artırır.
SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib.
Küçə heyvanlarının yay aylarını təhlükəsiz keçirməsi üçün cəmiyyətin dəstəyi mühüm əhəmiyyət daşıyır.
İnsanlardan fərqli olaraq itlər bədən temperaturunu əsasən sürətli nəfəsalma, pişiklər isə tüklərini yalayaraq sərinləşdirməyə çalışırlar. Lakin temperatur çox yüksəldikdə bu mexanizmlər kifayət etmir. Nəticədə orqanizm sürətlə maye itirir və susuzlaşma baş verir. Bu vəziyyət halsızlıq, nəfəs darlığı, hərəkət etməkdə çətinlik və hətta istilik vurması ilə nəticələnə bilər.
Küçə heyvanları susuzluğun öhdəsindən gəlmək üçün əsasən park və həyətlərdəki su qablarını, fəvvarələri, suvarma sistemlərini və digər açıq su mənbələrini axtarırlar. Günün ən isti saatlarında isə enerji itkisinin qarşısını almaq üçün ağacların kölgəsində, binaların girişində və ya avtomobillərin altında dincəlməyə üstünlük verirlər. Qida və su axtarışını isə daha çox axşam və gecə saatlarına saxlayırlar.
Azərbaycanda yay aylarında temperaturun 40 dərəcəyə yaxınlaşdığı günlərdə küçə heyvanları üçün vəziyyət daha da ağırlaşır. Şəhərlərdə yaşıllıq sahələrinin azlığı, kölgəliklərin və açıq su mənbələrinin kifayət qədər olmaması onların yaşamasını çətinləşdirən əsas amillərdəndir. Son illər könüllülər tərəfindən müxtəlif ərazilərdə su qablarının yerləşdirilməsi kimi təşəbbüslər həyata keçirilsə də, bu sahədə daha geniş ictimai dəstəyə ehtiyac var.
Dünyanın bir çox ölkəsində isə küçə heyvanlarının isti havadan qorunması üçün sistemli tədbirlər görülür. Türkiyənin bir sıra şəhərlərində bələdiyyələr yay mövsümündə küçələrə su və yem məntəqələri quraşdırır. İspaniyada parklarda heyvanlar üçün xüsusi içməli su fontanları fəaliyyət göstərir. Avstraliya və ABŞ-də isə istilik dalğaları zamanı həm küçə, həm də vəhşi heyvanlar üçün əlavə su məntəqələri yaradılır və sakinlər həyətlərinin qarşısına su qabı qoymağa təşviq edilir.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, hər kəs sadə bir addımla küçə heyvanlarının həyatını xilas edə bilər. Kölgəli yerdə qoyulan bir qab təmiz su, xüsusilə isti yay günlərində onlar üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.
Təkliflər
-Şəhərin park, həyət və insanların sıx olduğu ərazilərində küçə heyvanları üçün daimi su məntəqələri yaradılmalıdır.
-Bələdiyyələr yay aylarında müvəqqəti su və yem stansiyaları quraşdırmalıdır.
-İctimai yerlərdə heyvanlar üçün su qablarının yerləşdirilməsini təşviq edən sosial kampaniyalar keçirilməlidir.
-Yeni salınan park və istirahət zonalarında küçə heyvanları üçün kölgəlik və su içmə nöqtələri nəzərdə tutulmalıdır.
-Mənzil-kommunal təsərrüfatları və sahibkarlar obyektlərinin qarşısında su qablarının yerləşdirilməsinə dəstək verməlidirlər.
-Könüllülər və heyvansevər təşkilatlarla əməkdaşlıq gücləndirilməli, yay mövsümündə birgə aksiyalar təşkil olunmalıdır.
-Məktəblərdə və ictimai tədbirlərdə heyvanlara qarşı məsuliyyətli davranış barədə maarifləndirici tədbirlər keçirilməlidir.
-İstilik dalğaları zamanı aidiyyəti qurumlar küçə heyvanlarının vəziyyətinə nəzarəti artırmalı və təcili müdaxilə mexanizmləri yaratmalıdır.
-Şəhərlərdə yaşıllıq və kölgəlik ərazilərin artırılması həm insanlar, həm də küçə heyvanları üçün daha təhlükəsiz mühit formalaşdıracaq.
-Vətəndaşlar yaşadıqları bina və ya məhəllənin qarşısına bir qab təmiz su qoymaqla bu təşəbbüsə qoşulmağa təşviq edilməlidirlər.
Ayşən Vəli