Bir vaxtlar telefon zəngi xüsusi hadisə idi. Günün müəyyən saatında edilən bir zəng həyəcan yaradar, insanın üzündə təbəssüm oyadardı. İndi isə telefon həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Saatlarla danışırıq, saysız-hesabsız səsli mesaj göndəririk, videozənglər edirik. Amma qəribədir ki, bütün bu uzun söhbətlərin içində bir-birimizi əvvəlkindən daha az eşidirik.
Bəzən düşünürəm, doğrudanmı bu qədər danışmağa ehtiyacımız var? Yoxsa biz susmaqdan qorxuruq? Sükutun yaratdığı boşluğu sözlərlə doldurmağa çalışırıq. Telefonun o biri başında kimsə olsun deyə danışırıq. Əslində isə bəzən söylədiklərimizdən çox, deyə bilmədiklərimiz içimizi yorur.
Texnologiya məsafələri qısaltdı, amma insanların arasındakı məsafəni həmişə azalda bilmədi. Eyni evdə yaşayan insanlar belə bir-biri ilə üzbəüz söhbət etmək əvəzinə, telefon ekranına baxmağa üstünlük verirlər. Yemək masasında, avtobusda, parkda, hətta dost məclislərində belə hamının diqqəti əlindəki telefondadır. Sanki həyat ekranın içində davam edir, real həyat isə arxa planda qalır.
Telefonla uzun-uzadı danışmaq bəzən vaxtın necə keçdiyini hiss etdirmir. Bir zəng yarım saata, yarım saat isə bir neçə saata çevrilir. Günün sonunda isə “Bu gün nə etdim?” sualını özümüzə verəndə cavab tapmaq çətin olur. Çünki vaxtımızın böyük hissəsini danışmağa sərf etmişik. Həmin söhbətlərin nə qədəri həyatımıza dəyər qatıb, nə qədəri isə sadəcə vaxtımızı alıb – bunu isə çox az düşünürük.
Ən maraqlısı odur ki, uzun telefon söhbətlərindən sonra belə özümüzü tənha hiss edə bilirik. Çünki insanı rahatladan təkcə danışmaq deyil, eşidilməkdir. Kiminsə səni həqiqətən dinlədiyini hiss etməkdir. Telefonun o biri başında “hə”, “yaxşı”, “düz deyirsən” demək hələ dinləmək anlamına gəlmir.
Bəzən telefon münasibətlərin də sınağına çevrilir. “Niyə zəng etmədin?”, “Niyə gec cavab verdin?”, “Niyə xətt məşğul idi?”, “Niyə telefonu söndürmüşdün?” kimi suallar münasibətlərin əsas müzakirə mövzusuna çevrilir. İnsanlar artıq bir-birini hissləri ilə deyil, zəng tarixçəsi və onlayn statusu ilə qiymətləndirirlər. Halbuki sevginin, dostluğun və etibarın ölçüsü zənglərin sayı olmamalıdır.
Digər tərəfdən, telefonda saatlarla danışmaq təkcə münasibətlərə deyil, sağlamlığa da təsirsiz ötüşmür. Uzun müddət qulağa telefon tutmaq boyun və çiyin nahiyəsində gərginlik yaradır, yuxu rejimini pozur, xüsusilə gecə saatlarında davam edən söhbətlər beynin dincəlməsinə mane olur. Ən böyük itki isə vaxtdır. Çünki geri qaytara bilmədiyimiz yeganə sərvət məhz zamandır.
Bəlkə də həyatımızda kiçik bir dəyişiklik etməyin vaxtıdır. Bəzən telefonu kənara qoyub ailəmizlə üz-üzə söhbət etmək, dostumuzla parkda gəzmək, valideynimizin gözünün içinə baxaraq halını soruşmaq daha qiymətlidir. Çünki səmimi baxış heç bir videozənglə əvəz olunmur, isti qucaqlaşmanı isə heç bir telefon ekranı verə bilmir.
Telefon insan həyatını asanlaşdırmaq üçün yaradılıb. Amma elə bir nöqtə var ki, alət məqsədə çevrilir. Həmin nöqtədən sonra biz telefonu idarə etmirik, telefon bizi idarə etməyə başlayır.
Bəlkə də bu gün özümüzə sadə bir sual verməliyik: Gün ərzində neçə saat danışırıq və neçə dəqiqə həqiqətən yaşayırıq?