Yay aylarında havanın temperaturunun yüksəlməsi ilə birlikdə tərləmə artır və orqanizm daha çox maye və elektrolit (natrium, kalium, maqnezium və s.) itirir. Bu səbəbdən kifayət qədər su qəbul edilmədikdə susuzlaşma (dehidratasiya) baş verə bilər ki, bu da həm fiziki, həm də zehni fəaliyyətə mənfi təsir göstərir.
Bu sözləri SİA-ya dietoloq Ceyhunə Yusifova deyib.
O bildirib ki, sağlam yetkin insanlar üçün gündəlik maye ehtiyacı orta hesabla 30–35 ml/kq bədən çəkisinə uyğun hesablanır. Məsələn, 70 kq çəkisi olan bir insanın gündə təxminən 2,1–2,5 litr su qəbul etməsi tövsiyə olunur:
Lakin yay aylarında:
- Havanın temperaturu yüksək olduqda,
- Günəş altında uzun müddət qalındıqda,
- Fiziki aktivlik və idman zamanı,
- Həddindən artıq tərləmə olduqda
bu ehtiyac 2,5–3,5 litr, bəzi hallarda isə daha da yüksək ola bilər.
Su birdəfəyə çox miqdarda deyil, gün ərzində kiçik porsiyalarla və müntəzəm şəkildə qəbul edilməlidir. Susama hissini gözləmək düzgün deyil. Çünki susuzluq hissi yarandıqda orqanizm artıq müəyyən dərəcədə maye itirmiş olur.
Susuzlaşmanın əlamətləri hansılardır?
Aşağıdakı əlamətlər orqanizmin susuz qaldığını göstərə bilər:
- Güclü susuzluq hissi;
- Ağız və dodaqlarda quruluq;
- Baş ağrısı və başgicəllənmə;
- Halsızlıq və yorğunluq;
- Diqqətin azalması;
- Tünd rəngli sidik və sidiyə az çıxma;
- Ürək döyüntüsünün sürətlənməsi.
Xüsusilə uşaqlar, yaşlı insanlar, hamilə qadınlar və xroniki xəstəliyi olan şəxslər susuzlaşma baxımından daha riskli qrup hesab olunurlar.
Hansı içkilərdən uzaq durmaq lazımdır?
İsti havalarda maye ehtiyacını ödəmək məqsədilə aşağıdakı içkilərin həddindən artıq istifadəsi tövsiyə edilmir:
- Şəkərli qazlı içkilər;
- Enerji içkiləri;
- Həddindən artıq şirin meyvə şirələri və nektarlar;
- Alkoqollu içkilər;
- Çox miqdarda qəhvə və tərkibində yüksək kofein olan içkilər.
Bu içkilərin bəziləri yüksək şəkər və kalori ehtiva edir, bəziləri isə sidikqovucu təsir göstərərək orqanizmdən əlavə maye itkisinə səbəb ola bilər. Buna görə susuzluğu aradan qaldırmaq üçün ən düzgün seçim adi içməli sudur.
Yay aylarında sağlam maye seçimləri
Gündəlik su qəbulunu dəstəkləmək üçün:
- Adi içməli su;
- Mineral tərkibli təbii mineral su (həkim məsləhəti ilə və normada);
- Ayran (duz miqdarına diqqət etməklə);
- Şəkərsiz bitki çayları;
- Limon, nanə və xiyar əlavə edilmiş su;
- Təzə meyvə və tərəvəzlər (qarpız, yemiş, xiyar, pomidor və s.) faydalı seçimlərdir.
Yekun olaraq, yay aylarında sağlamlığın qorunması üçün gün ərzində kifayət qədər su qəbul etmək, susuzluq hissini gözləməmək və yüksək şəkərli, kofeinli və alkoqollu içkilərin qəbulunu məhdudlaşdırmaq vacibdir. Düzgün maye balansı bədən temperaturunun tənzimlənməsinə, ürək-damar sisteminin normal fəaliyyətinə, böyrəklərin işinə və ümumi sağlamlığın qorunmasına mühüm töhfə verir.
Ayşən Vəli