Onun sözlərinə görə, müasir beynəlxalq münasibətlər sistemi son onilliklərin ən mürəkkəb transformasiya mərhələsini yaşayır:"IV Şuşa Qlobal Media Forumu artıq yalnız beynəlxalq media nümayəndələrinin görüş platforması deyil, eləcə də Azərbaycanın dəyişən dünya nizamında öz geosiyasi baxışını, xarici siyasət prioritetlərini və milli maraqlara əsaslanan inkişaf strategiyasını təqdim etdiyi mühüm siyasi dialoq məkanına çevrilib. “Sülhün təşviqində medianın missiyası: Həqiqətin bərpası və etimadın yenidən qurulması” mövzusunda keçirilən forumda Prezident İlham Əliyevin dünyanın müxtəlif ölkələrindən olan media rəhbərləri, analitiklər və ekspertlərin suallarını cavablandırarkən səsləndirdiyi fikirlər yalnız Azərbaycanın mövqeyinin izahı deyildi. Bu çıxış əslində formalaşmaqda olan yeni beynəlxalq münasibətlər sistemində Azərbaycanın öz rolunu necə gördüyünü, regional və qlobal proseslərə hansı prizmadan yanaşdığını göstərən, eləcə də gələcək strateji hədəflərini əks etdirən konseptual siyasi tezislər toplusu idi". Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında politoloq Aytən Qurbanova deyib.
Onun sözlərinə görə, müasir beynəlxalq münasibətlər sistemi son onilliklərin ən mürəkkəb transformasiya mərhələsini yaşayır:
"Ukrayna müharibəsi, Orta Şərqdə genişlənən qarşıdurmalar, Qırmızı dəniz və Hörmüz boğazında təhlükəsizlik böhranları, qlobal enerji bazarındakı dəyişikliklər, beynəlxalq təşkilatların təsir imkanlarının zəifləməsi və böyük güclər arasında rəqabətin yeni mərhələyə keçməsi dövlətlərin xarici siyasət yanaşmalarını da köklü şəkildə dəyişdirir. Belə mürəkkəb şəraitdə yalnız coğrafi mövqe və iqtisadi resurslar kifayət etmir. Dövlətin geosiyasi çəkisi onun etibarlı tərəfdaş olması, regional sabitliyə töhfə verməsi, milli maraqlarını müstəqil şəkildə müdafiə etməsi və çoxtərəfli əməkdaşlıq mühitini formalaşdırmaq bacarığı ilə müəyyən olunur. Prezident İlham Əliyevin Şuşadakı çıxışının əsas ideya xətti də məhz Azərbaycanın bu keyfiyyətlərə malik dövlət kimi beynəlxalq sistemdə mövqeyini daha da möhkəmləndirməsinə söykənirdi. Çıxışın ən mühüm istiqamətlərindən biri Azərbaycanın geoiqtisadi əhəmiyyətinin artması və Orta Dəhlizin yeni qlobal reallıqda strateji rolunun qiymətləndirilməsi idi. Son illərdə beynəlxalq ticarət marşrutlarında baş verən fasilələr göstərdi ki, dünya iqtisadiyyatı yalnız dəniz daşımalarına söykənən model üzərində təhlükəsiz inkişaf edə bilməz. Qırmızı dənizdə və Hörmüz boğazında yaşanan gərginliklər Avropa ilə Asiyanı birləşdirən alternativ quru marşrutlarının əhəmiyyətini daha da artırdı. Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, Azərbaycan bu reallığa təsadüfən deyil, uzunmüddətli strateji planlaşdırma nəticəsində hazır olub. Son onillikdə ölkədə yaradılan nəqliyyat infrastrukturu, Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu, müasir avtomobil magistralları və logistika mərkəzləri Azərbaycanın yalnız tranzit ölkə deyil, Avrasiyanın əsas logistika qovşaqlarından birinə çevrilməsini təmin edib. Əslində bu siyasətin arxasında daha dərin geosiyasi məntiq dayanır. XXI əsrdə beynəlxalq rəqabət artıq yalnız enerji resurslarına deyil, nəqliyyat dəhlizlərinə, logistika şəbəkələrinə və tədarük zəncirlərinə nəzarət uğrunda mübarizə ilə xarakterizə olunur. Azərbaycanın üstünlüyü isə yalnız coğrafi mövqeyi ilə məhdudlaşmır. Ölkəmiz bu coğrafiyanı siyasi sabitlik, etibarlı tərəfdaşlıq, inkişaf etmiş infrastruktur və qonşularla praqmatik əməkdaşlıq siyasəti ilə tamamlayaraq onu real geosiyasi üstünlüyə çevirə bilib. Bu nöqteyi-nəzərdən yanaşdıqda, Orta Dəhliz artıq alternativ layihə deyil, Avrasiya təhlükəsizlik və iqtisadi arxitekturasının əsas elementlərindən biri kimi çıxış edir. Prezident İlham Əliyevin çıxışında diqqəti cəlb edən digər mühüm istiqamət Azərbaycanın çoxvektorlu xarici siyasət kursunun mahiyyəti idi. Dövlət başçımızın ABŞ, Avropa İttifaqı, Çin, Rusiya, Türkiyə, Mərkəzi Asiya və İslam dünyası ilə münasibətlərə dair səsləndirdiyi fikirlər göstərir ki, Azərbaycan hər hansı geosiyasi blokun tərkib hissəsinə çevrilmədən, milli maraqlar əsasında bütün əsas güc mərkəzləri ilə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq modelini davam etdirir. Bu model son illərdə öz səmərəliliyini dəfələrlə sübut edib. ABŞ ilə strateji tərəfdaşlığın yeni mərhələyə keçməsi, Avropa Komissiyası ilə münasibətlərdə müşahidə olunan müsbət dinamika, Çinlə hərtərəfli strateji tərəfdaşlığın dərinləşməsi, Türkiyə ilə müttəfiqlik münasibətlərinin daha da möhkəmlənməsi, Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə institusional əməkdaşlığın genişlənməsi Azərbaycanın balanslaşdırılmış diplomatiyasının praktik nəticələridir. Bu siyasətin mühüm üstünlüyü ondan ibarətdir ki, Azərbaycan geosiyasi qarşıdurmaların tərəfinə çevrilmir, əksinə müxtəlif güc mərkəzləri arasında etibarlı dialoq platforması kimi qəbul olunur.
Son illərdə müxtəlif ölkələrin məhz Bakını vasitəçilik və məsləhətləşmə məkanı kimi seçməsi təsadüfi deyil. Müasir diplomatiyada etimad ən mühüm strateji resurslardan biridir və Azərbaycan bu etimadı ardıcıl, prinsipial və praqmatik siyasət nəticəsində formalaşdırıb. Forum zamanı Prezident İlham Əliyevin “orta güc” anlayışına verdiyi siyasi izah da xüsusilə qeyd edilməlidir. Beynəlxalq münasibətlər nəzəriyyəsində “orta güc” anlayışı uzun illər iqtisadi göstəricilər və ya hərbi potensialla əlaqələndirilsə də, müasir geosiyasi reallıq bu meyarları dəyişdirib. Dövlət başçımızın da qeyd etdiyi kimi orta güc olmaq ilk növbədə milli maraqları müstəqil şəkildə müdafiə etmək, xarici təzyiqlərə qarşı dayanıqlı olmaq, regional proseslərə təsir göstərə bilmək və məsuliyyətli beynəlxalq aktor kimi çıxış etmək deməkdir. Azərbaycanın son illərdə nümayiş etdirdiyi siyasi iradə, ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası, enerji təhlükəsizliyində artan rolu, Qoşulmama Hərəkatına uğurlu sədrliyi, COP29-a ev sahibliyi və Orta Dəhlizin inkişafında oynadığı rol bu qiymətləndirmənin təsadüfi olmadığını göstərir. Şuşa Qlobal Media Forumunun məhz Qarabağda keçirilməsi də ayrıca siyasi məna daşıyır.
Bir neçə il əvvəl dağıdılmış şəhərlər bu gün beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi edir, müxtəlif ölkələrdən gələn jurnalistlər və ekspertlər bərpa və quruculuq prosesini öz gözləri ilə müşahidə edirlər. Bu, Azərbaycanın post-münaqişə mərhələsində həyata keçirdiyi siyasətin mühüm elementidir. Qarabağ artıq yalnız bərpa layihələrinin həyata keçirildiyi məkan deyil, Azərbaycanın yumşaq güc siyasətinin və beynəlxalq legitimliyinin nümayiş etdirildiyi platformaya çevrilir. Şuşa isə mədəniyyət paytaxtı statusundan əlavə beynəlxalq siyasi dialoqun yeni ünvanı kimi formalaşır. Prezident İlham Əliyevin çıxışında təhlükəsizlik məsələlərinə yanaşma da yeni geosiyasi reallığın mahiyyətini əks etdirən mühüm məqamdır. Dövlət başçımız açıq şəkildə bildirdi ki, Azərbaycanın əsas təhlükələri artıq daxildə deyil, xarici geosiyasi proseslərdən qaynaqlanır. Müasir dövrdə təhlükəsizlik anlayışı klassik hərbi müdafiə çərçivəsini çoxdan aşaraq enerji təhlükəsizliyi, kibertəhlükəsizlik, rəqəmsal transformasiya, süni intellekt, informasiya müharibələri və kritik infrastrukturun qorunmasını da əhatə edir.
Məhz buna görə də ölkənin müdafiə potensialının gücləndirilməsi ilə yanaşı, rəqəmsal inkişaf, enerji layihələri və nəqliyyat infrastrukturuna paralel investisiyalar Azərbaycanın milli təhlükəsizlik strategiyasının ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Prezident İlham Əliyevin forumun sonunda Azərbaycan xalqına ünvanladığı mesaj isə çıxışın siyasi-fəlsəfi yekunu kimi qiymətləndirilə bilər. Dövlət başçımız vurğuladı ki, Azərbaycanın əsas dayağı heç vaxt kənar qüvvələr olmayıb və olmayacaq. Milli birlik, dövlətə inam, milli kimliyin qorunması və öz gücünə arxalanmaq gələcək inkişafın başlıca təminatıdır. Bu fikirlər yalnız Azərbaycan xalqına ünvanlanmış çağırış deyil, eyni zamanda müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində Azərbaycanın strateji davranış modelinin mahiyyətini ifadə edir. Nəticə etibarilə, IV Şuşa Qlobal Media Forumu göstərdi ki, Azərbaycan artıq regional hadisələrin izləyicisi deyil, onların formalaşmasına təsir göstərən aktorlardan biridir. Prezident İlham Əliyevin çıxışı isə milli maraqlara əsaslanan müstəqil xarici siyasətin, balanslaşdırılmış diplomatiyanın, geoiqtisadi üstünlüklərin strateji üstünlüyə çevrilməsinin və güclü dövlətçilik modelinin konseptual təqdimatı kimi qiymətləndirilə bilər. Dəyişən dünya nizamında Azərbaycanın əsas üstünlüyü də məhz bundan ibarətdir. Ölkəmiz qlobal qarşıdurmaların deyil, regional əməkdaşlığın, etibarlı tərəfdaşlığın və milli maraqlar üzərində qurulan praqmatik siyasətin tərəfdarı kimi öz mövqeyini ardıcıl şəkildə möhkəmləndirir. Beləliklə də, Şuşadan verilən mesaj yalnız Azərbaycanın bugünkü siyasətinin deyil, həm də yaxın onilliklər üçün strateji inkişaf kursunun siyasi manifesti kimi dəyərləndirilə bilər".