.jpg)
"İnsan sosial varlıqdır və dostluq münasibətləri onun psixoloji rifahı, sosial inkişafı və həyat keyfiyyəti üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Lakin dostluqlar yalnız ortaq maraqlar əsasında deyil, həm də insanların sosial statusu, maddi imkanları, təhsil səviyyəsi, peşəsi, yaşadığı mühit və həyat tərzi kimi amillərin təsiri altında formalaşır".
Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında "Yeni Həyat" Humanitar və Sosial Dayaq İctimai Birliyinin sədri Nailə İsmayılova deyib.
Onun sözlərinə görə, bu amillər insanların bir-biri ilə tanış olmasına, ünsiyyət qurmasına və dostluq münasibətlərini uzun müddət davam etdirməsinə təsir göstərir.
Ən güclü təsir edən amillərdən biri təhsil səviyyəsidir. Eyni məktəbdə, universitetdə və ya təlim proqramlarında təhsil alan insanlar ortaq dəyərlər, maraqlar və həyat məqsədləri paylaşdıqları üçün aralarında daha asan dostluq münasibətləri yaranır. Təhsil səviyyəsi insanların dünyagörüşünə, ünsiyyət tərzinə və problemlərə yanaşmasına da təsir etdiyi üçün uzunmüddətli münasibətlərin qurulmasında mühüm rol oynayır.
Maddi imkanlar da dost çevrəsinin formalaşmasına müəyyən təsir göstərir. Oxşar gəlir səviyyəsinə malik insanlar adətən eyni istirahət məkanlarından istifadə edir, oxşar həyat tərzi keçirir və gündəlik xərclərlə bağlı oxşar seçimlər edirlər. Maddi imkanlar arasında böyük fərqlər olduqda isə bəzən ünsiyyətin davamlılığı çətinləşə bilər. Bununla belə, həqiqi dostluqlar maddi maraqlara deyil, qarşılıqlı etimada, hörmətə və dəstəyə əsaslanır.
Peşə də sosial əlaqələrin yaranmasına şərait yaradır. İş yerlərində insanlar uzun müddət birlikdə vaxt keçirdikləri üçün peşəkar münasibətlər zamanla dostluğa çevrilə bilər. Eyni sahədə çalışan şəxslər bir-birinin qarşılaşdığı çətinlikləri daha yaxşı anlayır, təcrübə mübadiləsi aparır və ortaq maraqlar ətrafında yaxınlaşırlar.
Yaşanılan mühit də dost çevrəsinin formalaşmasında mühüm rol oynayır. Eyni məhəllədə, kənddə və ya şəhərdə yaşayan insanlar gündəlik həyatda daha çox təmasda olur, ortaq sosial mühitdə böyüyür və bir-birlərinə daha çox etibar etməyə başlayırlar. Uşaqlıqdan qurulan dostluqların uzunömürlü olmasının əsas səbəblərindən biri də məhz bu ortaq həyat təcrübəsidir.
Sosial mövqe və həyat tərzi də insanların kimlərlə ünsiyyət quracağını müəyyən edən amillərdəndir. İnsanlar adətən öz dəyərlərinə, maraqlarına və həyat məqsədlərinə yaxın olan şəxslərlə dostluq etməyə üstünlük verirlər. Bu, sosial psixologiyada "oxşarlıq prinsipi" kimi tanınır və insanların bir-birini daha yaxşı anlamasına kömək edir.
Bununla yanaşı, sosial status dostluğun yeganə meyarı deyil. Fərqli sosial təbəqələrdən olan insanlar arasında da güclü və uzunmüddətli dostluqlar yarana bilər. Qarşılıqlı hörmət, səmimiyyət, dürüstlük, etibar və çətin günlərdə bir-birinə dəstək olmaq kimi mənəvi dəyərlər sosial fərqlərdən daha üstün rol oynayır.
Müasir dövrdə sosial şəbəkələr, könüllülük fəaliyyəti, idman və mədəni tədbirlər müxtəlif sosial qruplardan olan insanların tanış olmasına və dostluq münasibətləri qurmasına daha geniş imkanlar yaradır.
Sonda qeyd edim ki, maddi imkanlar, təhsil, peşə, yaşanılan mühit və sosial mövqe dost çevrəsinin formalaşmasına müəyyən dərəcədə təsir göstərsə də, uzunömürlü dostluğun əsasını ortaq dəyərlər, etibar, qarşılıqlı anlayış və səmimiyyət təşkil edir. Sosial status insanları bir araya gətirə və ya bir-birindən uzaqlaşdıra bilər. Lakin əsl dostluğu yaşadan insanın xarakteri, münasibətə verdiyi dəyər və qarşı tərəfə göstərdiyi hörmətdir".