Bəzən həyatın səs-küyü o qədər artır ki, insan öz səsini belə eşidə bilmir. Telefon ekranında sürətlə dəyişən görüntülər, bitməyən bildirişlər, sosial şəbəkələrdə bir neçə saniyəyə istehlak edilən məlumatlar bizi daim nəyəsə tələsdirir. Elə bil yaşamaq yox, sadəcə yetişmək üçün yaşayırıq. Məhz belə bir dövrdə kitab əlinə alan insan əslində dünyadan qaçmır, əksinə, özünə qayıdır.
Kitab oxumaq sadəcə məlumat toplamaq deyil. Bu, insanın düşüncə tərzini dəyişən, hisslərini zənginləşdirən, daxili aləmini formalaşdıran mənəvi bir səyahətdir. Hər oxunan kitab insanın həyatına yeni bir baxış, yeni bir sual, bəzən də illərlə axtardığı cavabı gətirir. Kitab insanın ən sədaqətli dostudur. O, nə yarıyolda qoyur, nə də mühakimə edir. Sadəcə səni dinləyir, düşündürür və dəyişdirir.
Bu gün insanların əksəriyyəti vaxtının böyük hissəsini telefon ekranı qarşısında keçirir. Saatlarla sosial şəbəkələrdə dolaşmaq asan görünür. Amma həmin saatların sonunda insan çox vaxt nə öyrəndiyini, nə qazandığını xatırlaya bilmir. Kitab isə fərqlidir. Bir neçə səhifə belə oxusan, mütləq beynində, düşüncəndə və ruhunda iz buraxır. Kitab oxuyan insanın söz ehtiyatı artır, nitqi zənginləşir, hadisələri analiz etmək bacarığı inkişaf edir. O, daha doğru qərarlar verir, fərqli baxışlara hörmət etməyi öyrənir.
Kitabın insan psixologiyasına təsiri isə xüsusi mövzudur. Elmi araşdırmalar göstərir ki, cəmi altı dəqiqə kitab oxumaq stress səviyyəsini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilir. Oxu zamanı insanın ürək ritmi sabitləşir, beyin daha sakit işləyir, diqqət və yaddaş güclənir. Kitab bir növ ruhun terapiyasıdır. Elə buna görə də dünyanın bir çox ölkəsində kitab oxumaq psixoloji sağlamlığın qorunması üçün tövsiyə olunur.
Kitab empatiya hissini də gücləndirir. Roman qəhrəmanlarının sevincini, ağrısını, itkilərini yaşayarkən insan başqasının hisslərini anlamağı öyrənir. Ola bilsin ki, real həyatda heç vaxt rast gəlmədiyi insanların taleyi ona həyat dərsi verir. Məhz buna görə kitab oxuyan insanlar çox vaxt daha səbirli, anlayışlı və mərhəmətli olurlar.
Uşaqlarda kitab sevgisinin formalaşdırılması isə gələcəyə qoyulan ən böyük sərmayələrdən biridir. Kitabla böyüyən uşaq yalnız daha savadlı olmur. O, xəyal qurmağı, düşünməyi, araşdırmağı, sual verməyi öyrənir. Kitab uşağın təxəyyülünü ekranların edə bilmədiyi qədər inkişaf etdirir. Çünki kitab hazır şəkil təqdim etmir, insanı düşünməyə məcbur edir. Hər obrazı, hər mənzərəni oxucu öz zehnində yaradır.
Təəssüf ki, müasir dövrdə kitab oxumaq əvvəlki qədər populyar deyil. Bir çox insan “vaxtım yoxdur” deyir. Halbuki sosial şəbəkələrdə keçirdiyimiz vaxtın cəmi 20-30 dəqiqəsini kitaba ayırsaq, bir il ərzində onlarla kitab oxumaq mümkündür. Problem vaxtın olmaması deyil, prioritetlərin dəyişməsidir.
Əslində kitab insanı təkcə savadlı etmir, onu azad edir. Çünki oxuyan insan düşünməyi bacarır. Düşünən insan isə manipulyasiyaya daha az məruz qalır, yalanı həqiqətdən ayırır, hadisələrə fərqli rakursdan baxır. Cəmiyyətin inkişafı da məhz belə insanların sayından asılıdır.
Bəzən bir kitab insanın həyatını dəyişir. Bir cümlə illərlə verilə bilməyən qərarın verilməsinə səbəb olur. Bir fikir insanın bütün dünyagörüşünü dəyişdirir. Tarixdə bunun yüzlərlə nümunəsi var. Böyük alimlər, dövlət xadimləri, yazıçılar və uğurlu insanlar həyatlarını dəyişən kitabların adını bu gün də minnətdarlıqla xatırlayırlar.
Kitab oxumaq dəbdən düşmüş vərdiş deyil. Əksinə, sürətlə dəyişən dünyada düşünə bilmək, analiz etmək və mənəvi tarazlığı qorumaq üçün ən güclü vasitələrdən biridir. Texnologiya inkişaf etdikcə kitabın dəyəri azalmır, əksinə, daha da artır. Çünki informasiya bolluğunda ən böyük ehtiyac məlumat deyil, hikmətdir. Hikmət isə çox vaxt kitab səhifələrinin arasında gizlənir.
Bəlkə də bu gün həyatımızda edə biləcəyimiz ən sadə, amma ən dəyərli dəyişiklik telefon ekranını bir qədər kənara qoyub bir kitabın ilk səhifəsini açmaqdır. Çünki kitab oxumağa başladığın gün, əslində, özünü yenidən kəşf etməyə başlayırsan.