“İnsan başqasının səhvini danışmaqdansa özünü düzəltməyə çalışsa, cəmiyyət daha sağlam olar”

1 İyul 2026 14:03 (UTC+04:00)

Qeybət, insanın əvvəl vicdanını, sonra isə münasibətlərini öldürən səssiz zəhərdir.

Qeybət çoxları üçün adi söhbət kimi görünür. “Sadəcə danışırdıq”, “Həqiqəti dedik”, “Onsuz da hamı bilir” kimi bəhanələr onun üzərinə çəkilən nazik pərdədən başqa bir şey deyil. Əslində isə qeybət insanın olmadığı yerdə onun haqqında elə söz danışmaqdır ki, həmin sözləri üzünə deməkdən çəkinərsən. Məhz buna görə də qeybət təkcə bir söz deyil, etimadı dağıdan, münasibətləri zədələyən və vicdanı yaralayan davranışdır.

Qeybətin ən təhlükəli tərəfi onun adiləşməsidir. İnsanlar bəzən saatlarla başqalarının həyatını müzakirə edir, amma bir dəqiqə belə öz qüsurları haqqında düşünmürlər. Kiminsə uğuru narahatlıq doğurur, xoşbəxtliyi qıcıq yaradır, uğursuzluğu isə söhbət mövzusuna çevrilir. Beləcə, başqasının həyatı ilə məşğul olduqca insan öz həyatını qurmağa vaxt tapa bilmir.

Ən acısı isə odur ki, qeybət edən insan çox vaxt bunun özünə necə qayıdacağını düşünmür. Bu gün başqasının haqqında danışılan məclisdə sabah həmin söhbətin mövzusu elə özü olur. Qeybətin dostu yoxdur. O, hər kəsə toxunur və nəhayət, onu danışanın öz nüfuzunu da zədələyir. Çünki başqası haqqında rahatlıqla danışan birinə insanlar gec-tez eyni sualı verirlər: “Mən olmayanda mənim haqqımda da belə danışırmı?”

Qeybət təkcə bir insanı incitmir. O, ailələri bir-birindən uzaq salır, dostluqları dağıdır, kollektivlərdə etimadı məhv edir. Bəzən illərlə qurulan münasibət bir neçə dəqiqəlik dedi-qodu ucbatından dağılır. Sözün yarası görünmür, amma ən dərin yaralardan biri məhz odur.

İnsan başqasının səhvini danışmaq əvəzinə özünü düzəltməyə çalışsa, cəmiyyət daha sağlam olar. Kiminsə eyibini axtarmaqdansa, onun yaxşı tərəfini görmək daha böyük insanlıqdır. Çünki hər kəsin görünən və görünməyən mübarizəsi var. Heç kim başqasının hansı ağrını yaşadığını tam bilmir.

Unutmayaq ki, dil həm dua edə, həm də dağıda bilər. Bir cümlə kiminsə qəlbini sağalda bildiyi kimi, başqa bir cümlə ömür boyu unudulmayan yara da aça bilər. Buna görə də danışmazdan əvvəl özümüzə sadə bir sual verməliyik: “Bu söz mənim haqqımda deyilsəydi, eşitmək istəyərdimmi?”

İnsan haqqında ən gözəl söz onun arxasınca deyilən xoş sözdür. Ən böyük mərdlik isə kimsə haqqında pis danışmaq deyil, o, yanında olmayanda belə onun hörmətini qorumaqdır. Çünki xarakter insanın insanların qarşısında necə danışması ilə deyil, heç kimin eşitmədiyi yerdə necə davranması ilə ölçülür.

Qeybət bir anlıq zövq verə bilər, amma onun yaratdığı peşmançılıq, qırılmış etibar və itirilmiş hörmət bəzən illərlə bərpa olunmur. Hər sözümüzün bir izi qalır. Elə isə qoy arxamızca danışılan sözlər bizi utandırmasın, bizi dəyərli edən sözlər olsun.