Müasir tarixdə elə hadisələr var ki, onlar yalnız bir dövlətin deyil, bütöv bir regionun taleyini dəyişir. 2020-ci ilin 27 sentyabrında başlayan və 44 gün davam edən Vətən müharibəsi Azərbaycan xalqının çoxəsrlik dövlətçilik tarixinin ən şanlı səhifələrindən birini yazdı. Prezident, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən “Dəmir Yumruq” əməliyyatı nəticəsində Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü bərpa etdi, beynəlxalq hüququ və tarixi ədaləti döyüş meydanında təmin etdi.
Təxminən otuz ilə yaxın müddətdə Ermənistan Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazilərini işğal altında saxlayırdı. Münaqişənin sülh yolu ilə həlli istiqamətində aparılan danışıqlar isə nəticəsiz qalırdı. Ermənistan rəhbərliyinin təxribatçı addımları, beynəlxalq hüquqa məhəl qoymayan mövqeyi və işğal siyasətini davam etdirmək cəhdləri vəziyyəti daha da gərginləşdirirdi. Azərbaycan isə bütün bu müddət ərzində həm diplomatik mübarizəsini davam etdirir, həm də güclü ordu quruculuğu siyasəti həyata keçirirdi.
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə son illərdə həyata keçirilən ardıcıl islahatlar nəticəsində Azərbaycan Ordusu regionun ən güclü silahlı qüvvələrindən birinə çevrilmişdi. Müasir silah sistemlərinin alınması, hərbi idarəetmənin təkmilləşdirilməsi, şəxsi heyətin peşəkarlığının artırılması və müdafiə sənayesinin inkişaf etdirilməsi ölkəmizin hərbi potensialını əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirmişdi. 2016-cı ilin Aprel döyüşləri bu gücün ilk ciddi nümayişi olmuşdusa, 2020-ci ildə başlanan Vətən müharibəsi onun zirvə nöqtəsinə çevrildi.
“Dəmir Yumruq” əməliyyatı müasir hərb tarixində ən uğurlu hərbi kampaniyalardan biri kimi qiymətləndirilir. Azərbaycan Ordusu qısa müddət ərzində düşmənin illərlə qurduğu müdafiə xəttini yararaq strateji əhəmiyyətli yaşayış məntəqələrini və yüksəklikləri azad etdi. Füzuli, Cəbrayıl, Zəngilan, Qubadlı şəhərlərinin və yüzlərlə kəndin işğaldan azad olunması ordumuzun yüksək peşəkarlığının və döyüş qabiliyyətinin göstəricisi idi.
Müharibənin kulminasiya nöqtəsi isə Şuşa şəhərinin azad edilməsi oldu. Azərbaycan hərbçilərinin misilsiz qəhrəmanlığı nəticəsində həyata keçirilən Şuşa əməliyyatı dünya hərb tarixinin ən uğurlu əməliyyatlarından biri kimi qəbul edilir. Məhz Şuşanın azad olunmasından sonra Ermənistan kapitulyasiya aktını imzalamağa məcbur oldu və Azərbaycan tarixi Qələbəsini rəsmiləşdirdi.
44 günlük Vətən müharibəsi zamanı Azərbaycan Ordusu yalnız hərbi gücünü deyil, həm də müasir döyüş idarəetmə qabiliyyətini nümayiş etdirdi. Yeni texnologiyaların, yüksək dəqiqlikli silahların və pilotsuz uçuş aparatlarının effektiv tətbiqi müasir müharibələrin xarakterinin dəyişdiyini göstərdi. Dünyanın aparıcı hərbi ekspertləri Azərbaycan Ordusunun tətbiq etdiyi taktika və əməliyyatları diqqətlə təhlil etməyə başladılar.
Prezident İlham Əliyev 26 iyun 2021-ci il tarixində hərbçilərlə görüşündə qeyd etmişdir: “İyunun 26-sı Silahlı Qüvvələr Günüdür. Bu günü biz hər il təntənə ilə qeyd edirdik. Hər il 26 iyun tarixində hərbçilərlə görüşlər əsnasında mən deyirdim ki, gün gələcək biz öz doğma torpağımıza qayıdacağıq, ərazi bütövlüyümüzü bərpa edəcəyik. Deyirdim ki, əgər bu, danışıqlar yolu ilə mümkün olmayacaqsa, məsələni hərbi yolla həll edəcəyik. Belə də oldu”.
Bu sözlər illərlə həyata keçirilən məqsədyönlü siyasətin və qətiyyətli liderliyin məntiqi nəticəsini əks etdirir. Azərbaycan dövləti öz gücünə arxalanaraq beynəlxalq hüququn icrasını təmin etdi və işğala son qoydu. Bu, yalnız hərbi qələbə deyil, həm də siyasi, diplomatik və mənəvi qələbə idi.
Vətən müharibəsi dövründə xalq–ordu–Ali Baş Komandan birliyi də özünün ən yüksək səviyyəsini nümayiş etdirdi. Azərbaycan cəmiyyəti vahid məqsəd uğrunda səfərbər oldu, hər bir vətəndaş qələbəyə öz töhfəsini verməyə çalışdı. Bu birlik ordumuzun döyüş ruhunu daha da yüksəltdi və Zəfərin mühüm amillərindən birinə çevrildi.
Prezident İlham Əliyev sonrakı çıxışlarının birində qeyd etmişdir: “Biz bundan sonra qürur hissi ilə yaşayacağıq – müzəffər xalq, güclü dövlət, yenilməz ordu və güclü iradə sahibi kimi”. Bu gün həmin fikrin nə qədər böyük tarixi məna daşıdığı hər kəsə aydındır. Azərbaycan artıq qalib dövlət, Azərbaycan xalqı isə qalib xalq kimi tarixə düşmüşdür.
“Dəmir Yumruq” əməliyyatı Azərbaycanın hərbi tarixində yeni bir dövr açdı. Bu əməliyyat nəticəsində Azərbaycan Ordusu dünyanın ən peşəkar və döyüş qabiliyyətli ordularından biri olduğunu sübut etdi. Ən əsası isə xalqımızın otuz ilə yaxın davam edən həsrətinə son qoyuldu, işğal altındakı torpaqlarımız azad edildi və tarixi ədalət bərpa olundu.
Bu gün Azərbaycan Ordusunun qazandığı şanlı Zəfər hər bir vətəndaşın qürur mənbəyidir. “Dəmir Yumruq” əməliyyatı isə müstəqil Azərbaycanın gücünün, xalqımızın iradəsinin və ordumuzun yenilməzliyinin simvolu kimi tariximizdə əbədi yaşayacaqdır.
Oktay Kərimov,
YAP Neftçala rayon təşkilatının veteran üzvü