"Son illərdə dünyada elektrikli avtomobillərə maraq sürətlə artır. Karbon emissiyalarının azaldılması, havanın keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması və fosil yanacaqlardan asılılığın azalması baxımından elektrikli nəqliyyat mühüm üstünlüklər təqdim edir. Bununla belə, elektrikli avtomobillərin geniş yayılması yeni ekoloji və texnoloji problemlərin də meydana çıxmasına səbəb ola bilər".
Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında Səma və Ekososial-İqtisadi İnkişafa Yardım İctimai Birliyinin sədri İradə Həsənova deyib.
Onun sözlərinə görə, bu səbəbdən məsələyə yalnız üstünlüklər deyil, mümkün risklər baxımından da yanaşmaq vacibdir:
"Elektrikli avtomobillərin əsas üstünlüklərindən biri istismar zamanı atmosferə birbaşa zərərli qazlar buraxmamasıdır. Xüsusilə iri şəhərlərdə havanın çirklənməsinin azalmasına və insan sağlamlığının qorunmasına müsbət təsir göstərir. Lakin bu avtomobillərin əsas komponenti olan litium-ion batareyaların istehsalı və utilizasiyası gələcəkdə ciddi ekoloji problemlər yarada bilər.
Ən mühüm məsələlərdən biri batareya tullantılarıdır. Elektrikli avtomobillərin sayı artdıqca istifadədən çıxan batareyaların həcmi də sürətlə çoxalacaq. Bu batareyaların tərkibində litium, nikel, kobalt və digər kimyəvi maddələr mövcuddur. Əgər onların təkrar emalı düzgün təşkil olunmazsa, torpaq və su ehtiyatlarının çirklənməsi riski yarana bilər. Buna görə də batareyaların təkrar emal texnologiyalarının inkişaf etdirilməsi və bu sahədə müvafiq infrastrukturun qurulması vacibdir.
Digər mühüm məsələ enerji istehlakıdır. Elektrikli avtomobillər birbaşa emissiya yaratmasa da, onların enerji ilə təmin olunması üçün elektrik enerjisi tələb olunur. Əgər həmin enerji əsasən kömür, mazut və ya digər fosil yanacaq mənbələrindən əldə edilirsə, ümumi karbon emissiyalarında gözlənilən azalma tam şəkildə təmin olunmaya bilər. Bu baxımdan elektrikli nəqliyyatın ekoloji faydasının maksimum olması üçün bərpa olunan enerji mənbələrinin – günəş, külək və su elektrik stansiyalarının payının artırılması vacibdir.
Şarj infrastrukturunun genişləndirilməsi də yeni ekoloji çağırışlar yarada bilər. Minlərlə yeni şarj stansiyasının tikilməsi əlavə torpaq istifadəsi, tikinti materiallarına tələbat və enerji şəbəkəsinə əlavə yük deməkdir. Xüsusilə böyük şəhərlərdə enerji şəbəkələrinin modernləşdirilməsi zərurəti yarana bilər. Əks halda, elektrik enerjisinə tələbatın kəskin artması enerji sistemlərinin dayanıqlılığına təsir göstərə bilər.
Bundan əlavə, batareyaların istehsalı üçün tələb olunan xammalın çıxarılması da ekoloji problemlərlə müşayiət olunur. Litium və kobalt kimi mineralların hasilatı bəzi regionlarda su ehtiyatlarının azalmasına, torpaq deqradasiyasına və biomüxtəlifliyə mənfi təsirlərə səbəb olur. Buna görə də gələcəkdə alternativ batareya texnologiyalarının hazırlanması və xammalın daha səmərəli istifadəsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edəcək.
Ümumiyyətlə belə demək olar ki, elektrikli avtomobillər iqlim dəyişiklikləri ilə mübarizədə və şəhər mühitinin yaxşılaşdırılmasında mühüm rol oynayır. Lakin onların geniş yayılması ilə bağlı yeni ekoloji risklər də diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Batareyaların təkrar emalı, yaşıl enerji istehsalının artırılması, dayanıqlı infrastrukturun qurulması və təbii ehtiyatlardan məsuliyyətli istifadə gələcəkdə bu problemlərin qarşısının alınmasının əsas şərtləri olacaqdır. Beləliklə, elektrikli nəqliyyatın həqiqətən ekoloji həllə çevrilməsi yalnız texnologiyanın inkişafından deyil, həm də düzgün ekoloji idarəetmədən asılı olacaq.
Elektrikli avtomobillər ekoloji cəhətdən daha təmiz nəqliyyat vasitələri hesab olunsa da, onların uzunmüddətli dayanıqlılığı batareyaların təkrar emalı, enerji mənbələrinin ekoloji olması və müasir infrastrukturun qurulması ilə sıx bağlıdır. Gələcəyin yaşıl nəqliyyatı yalnız texnologiyanın deyil, həm də məsuliyyətli ekoloji siyasətin nəticəsi olacaq".