...Beynəlxalq alimlər qrupu aşağı sosial-iqtisadi statusun sürətlənmiş bioloji yaşlanma ilə birbaşa əlaqəli olduğunu aşkar ediblər.
Bundan əlavə, təxminən 66.000 nəfərdən əldə edilən məlumatların təhlilinə görə, bu model uşaqlıqda özünü göstərir və yetkinlik yaşına qədər davam edir.
SİA xəbər verir ki, araşdırmaya görə, insanın maddi vəziyyəti və təhsil səviyyəsi onun bioloji qocalma sürətini müəyyən edir.
Alimlərin aşkar etdiyi əsas dəyişikliklər uşaqlıqdan başlayır və həyat boyu bədənə təsir etməyə davam edir. Tədqiqat dünyanın müxtəlif ölkələrində toplanmış böyük məlumat dəstinin təhlilinə əsaslanır
. Nüfuzlu "Nature Human Behavior" elmi jurnalında dərc olunmuş tədqiqatda Maks Plank İnsan İnkişafı İnstitutu və Kolumbiya Universitetinin tədqiqatçıları 23 ölkədən təxminən 66.000 könüllünü əhatə edən 140 elmi məqaləni nəzərdən keçiriblər.
İştirakçıların yaşları yeni doğulmuş körpələrdən 86 yaşa qədər dəyişirdi.
Bioloji yaşı ölçmək üçün sözdə epigenetik saatlar istifadə edilmişdir - fiziki cihazlar deyil, DNT strukturundakı kimyəvi dəyişiklikləri qiymətləndirən riyazi alqoritmlər.
Bu modellər bədənin vəziyyətinin xronoloji yaşına uyğun olub-olmadığını və ya irəlilədiyini göstərir.
Nəticələr aşkar edirdi: aztəminatlı ailələrdən olan uşaqlar daha varlı ailələrdən olan həmyaşıdlarına nisbətən daha yüksək bioloji yaş nümayiş etdiriblər.
Bu tendensiya yetkinlərdə də davam etmişdir: uşaqlığını yoxsulluq içində keçirənlər resurslara və təhsilə çıxışı olanlara nisbətən daha tez qocalırlar.
Nəticədə, sürətlənmiş qocalma olan insanlarda yaşla əlaqəli xəstəliklərin gözləniləndən daha tez yaşanma ehtimalı daha yüksəkdir.
Alimlər vurğulayırlar ki, gəlir və təhsil kimi sosial amillər bir-biri ilə əlaqəlidir və mənfi təsirləri xeyli artırır.
Qeyd edək ki, ən həssas və dəqiq hesab edilən epigenetik saatın ən son versiyaları bu korrelyasiyanı əvvəlki modellərdən daha aydın şəkildə qeyd etmişdir.
Müəlliflər bioloji saatın fərdi vərdişlərdən daha çox ətraf mühit və sosial şəraitdən təsirləndiyi qənaətinə gəlirlər.
Bu, profilaktik tədbirlərin - o qədər də tibbi deyil, sosial tədbirlərin inkişafı üçün yeni üfüqlər açır.
Tədqiqatçıların fikrincə, yoxsulluqla mübarizə və təhsilə çıxışın genişləndirilməsi bütün nəsillərin qocalmasını yavaşlatmaq üçün təsirli vasitələrə çevrilə bilər.
Əli Babayev