Rusiyanın hərbi xərcləri artırmaq planları barədə xəbərlər yayıldıqdan sonra Rusiya dövlət istiqrazlarının sahibləri onları satmağa başladılar
Rusiyanın dövlət istiqrazları Kremlin hərbi xərcləri 40% artırmağı planlaşdırdığı xəbərindən sonra son bir neçə ildə ən pis satışını yaşadı. Bu barədə 22 iyun Bazar ertəsi günü The Moscow Times qəzeti məlumat verib.
Federal kredit istiqrazlarının qiymətlərini izləyən RGBI indeksi bazar ertəsi günü 1,59% düşdü - bu, Vladimir Putinin "qismən səfərbərlik" elan etdiyi 2022-ci ilin sentyabr ayının sonundan bəri rekord səviyyədə aşağıdır.
Cümə günü başlayan (0,8%) azalma yeni həftənin əvvəlində ikiqat artdı. Nəticədə, indeks fevral ayından bəri ən aşağı səviyyəyə düşdü və uzunmüddətli OFZ-lərin gəlirliliyi illik rekord həddə - hökumətin 10-15 il müddətinə büdcə üçün borc almaq üçün ödəməli olduğu məbləğə çatdı.
Ricom-Trust İnvestisiya Şirkətinin baş analitiki Valeri Popovun sözlərinə görə, bazarın enişinin səbəbləri arasında büdcə xərclərinin artması riski, davamlı yüksək inflyasiya qorxusu və Mərkəzi Bankın sərt siyasəti var.
Cümə günü keçirilən iclasında Mərkəzi Bank əsas faiz dərəcəsini cəmi 0,25 faiz bəndi azaldaraq 14,25%-ə endirdi və həmçinin yanacaq böhranı və "büdcə riskləri" səbəbindən azalma tempini yenidən nəzərdən keçirə biləcəyi barədə xəbərdarlıq etdi.
Popova qeyd etdi ki, "əsas faiz dərəcəsinin endirilməsi bazar gözləntilərini qarşılamadıqdan sonra vəziyyət daha da pisləşdi və Rusiya Bankının şərhləri siyasətin sürətli yumşaldılmasına inam yaratmadı".
Bloomberg Economics-in Rusiya üzrə iqtisadçısı Yekaterina Vlasova qeyd edir ki, müharibənin dəyəri borc bazarında daha da nəzərə çarpır: Mərkəzi Bank əsas faiz dərəcəsini rekord 21%-dən endirsə də, dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi təxminən 15% olaraq qalır - 2017-19-cu illərin səviyyələrindən iki dəfə çox. Bu, büdcəyə daha yüksək yük deməkdir: bu il xərclərinin 9%-i və ya 4 trilyon rubl dövlət istiqrazları üzrə faiz ödənişlərinə sərf olunacaq ki, bu da müharibənin əvvəlindən bəri həcmi ikiqat artaraq 32 trilyon rubla çatıb. Bloomberg Economics proqnozlaşdırır ki, onilliyin sonuna qədər Rusiya ÜDM-in 15%-ni borc xidmətinə xərcləyəcək.
Əvvəlcə Maliyyə Nazirliyi 2026-cı il büdcəsində 4,4 trilyon rubl borclanma və büdcə kəsirinin 5,8-dən 3,8 trilyon rubla endirilməsini proqnozlaşdırmışdı. Lakin may ayının sonuna qədər federal xəzinədəki "dəlik" illik planı aşdı və əvvəlki ildən iki dəfə böyük - 6 trilyon rubl oldu.
Büdcə riski "artıq reallaşır", Mərkəzi Bankın sədri Elvira Nabiullina cümə günü keçirilən mətbuat konfransında bildirib. Bir neçə gün əvvəl Dövlət Duması hökumətə xərcləri və dövlət borcunu büdcə qanununda müəyyən edilmiş limitlərdən artıq artırmağa icazə verən qanun qəbul etmişdi. Nabiullina bildirib ki, "Gələcək üçün inflyasiya riskləri əhəmiyyətli dərəcədə artıb və növbəti üç ildə maliyyə siyasəti baza proqnozumuzda nəzərdə tutulduğundan daha stimullaşdırıcı olacaq".
"Bloomberg" agentliyinin məlumatına görə, Rusiya hökuməti bu il hərbi xərcləri 4-5 trilyon rubl və ya ilkin planın təxminən 40%-i qədər artırmağı planlaşdırır. Maliyyə Nazirliyi əlavə hərbi xərcləri mülki xərclərin sekvestrləşdirilməsi və əlavə 2-3 trilyon rubl borc cəlb etməklə maliyyələşdirmək niyyətindədir.