İlan sancmaları zamanı ilk yardım qaydaları və görülməli tədbirlər nələrdir? - HƏKİM DANIŞDI

22 İyun 2026 13:44 (UTC+04:00)

“İlan sancmaları xüsusilə yaz və yay aylarında daha çox rast gəlinən hallardan biridir və bəzi növ ilanların zəhəri insan həyatı üçün ciddi təhlükə yarada bilər. Buna görə də ilan sancması baş verdikdə düzgün davranmaq, vaxtında tibbi yardım almaq və yanlış müdaxilələrdən çəkinmək son dərəcə vacibdir”.

Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında pediatr Qoşqar İsmayılov bildirib.

Onun sözlərinə görə, ilan sancması zamanı ilk növbədə zərərçəkən şəxs sakit qalmalıdır:

”Panika, qorxu və həddindən artıq həyəcan ürək döyüntülərini sürətləndirə, qan dövranını artıra və nəticədə zəhərin orqanizmə daha tez yayılmasına səbəb ola bilər. Buna görə də həm zərərçəkən, həm də onun yanında olan şəxslər təmkinli davranmalı, vəziyyəti nəzarətdə saxlamağa çalışmalıdırlar.

Daha sonra sancılan şəxsin vəziyyəti diqqətlə qiymətləndirilməlidir. Əgər sancma qol, əl, ayaq və ya digər ətraf nahiyələrində baş veribsə, həmin hissədə olan üzük, qolbaq, saat, kəmər və digər sıxıcı əşyalar dərhal çıxarılmalıdır. Çünki sancılan bölgədə qısa müddət ərzində şişkinlik yarana bilər və bu əşyalar qan dövranını pozaraq əlavə fəsadlara səbəb ola bilər.

Sancılan nahiyə mümkün qədər hərəkətsiz saxlanılmalıdır. Zərərçəkən şəxs yeriməməli, qaçmamalı və artıq fiziki hərəkətlər etməməlidir. Mümkünsə, sancılan ətraf sabitlənərək ürək səviyyəsində və ya bir qədər aşağı vəziyyətdə saxlanılmalıdır. Bu, zəhərin orqanizmə yayılma sürətini azaltmağa kömək edə bilər.

İlan sancması zamanı ən çox edilən səhvlərdən biri sancılan nahiyəni kəsmək, deşmək və ya zəhəri soraraq çıxarmağa çalışmaqdır. Mütəxəssislər bu üsulların təhlükəli olduğunu bildirirlər. Belə müdaxilələr infeksiya riskini artırır, toxumalara əlavə zərər verir və zəhərin təsirini azaltmır. Həmçinin sancılan yerə buz qoymaq, yandırmaq, müxtəlif kimyəvi maddələr sürtmək və ya çox sıx turniket bağlamaq da tövsiyə edilmir.

Hadisə baş verən kimi təcili tibbi yardım çağırılmalı və ya zərərçəkən ən yaxın tibb müəssisəsinə çatdırılmalıdır. Tibb işçiləri zərərçəkənin vəziyyətini qiymətləndirərək lazımi müalicə tədbirlərini həyata keçirəcəklər. Əgər mümkündürsə və təhlükəsizdirsə, ilanın rəngi, ölçüsü və görünüşü barədə məlumatın yadda saxlanılması həkimlərə növün müəyyən edilməsində kömək edə bilər. Lakin ilanı tutmağa və ya öldürməyə çalışmaq əlavə risk yaratdığından tövsiyə olunmur.

Müasir tibbdə bəzi ilan zəhərlərinə qarşı xüsusi antivenom preparatları mövcuddur. Bu preparatlar zəhərin təsirini neytrallaşdırmaq üçün istifadə olunur və yalnız tibbi müəssisələrdə, mütəxəssis nəzarəti altında tətbiq edilir. Hər ilan növü üçün fərqli antivenom tələb oluna bildiyindən, hansı preparatın istifadə ediləcəyinə yalnız həkim qərar verir.

İlan sancmasından sonra nəfəsalma çətinliyi, güclü şişkinlik, başgicəllənmə, ürəkbulanma, huşun pozulması və ya digər ağır əlamətlər yaranarsa, bu vəziyyət təcili tibbi müdaxilə tələb edir. Vaxtında göstərilən ilk yardım və peşəkar tibbi dəstək ağırlaşmaların qarşısının alınmasında və insan həyatının xilas edilməsində həlledici rol oynayır”.