...G7 sammiti Ukraynanın maraqları baxımından müsbət bir sammit idi. Bunu sammitin yekun sənədinin məzmunu, iştirakçıların və Prezident Zelenskinin bəyanatları,eləcə də şərhləri sübut edir.
Zelenskinin Trampla görüşünün baş tutması və Prezident Trampın olduqca müsbət cavab verməsi yaxşıdır.
SİA-nın məlumatına görə, bunu “Facebook”da yazan Ukraynalı politoloq Vladimir Fesenko bununla bağlı bəzi vacib nüansları da qeyd etmək istərdiyini bəyan edir.
…Əvvəla, sammitdə hələ də dəqiqləşdirilməli və tətbiq edilməli, hüquqi cəhətdən məcburi sənədlər kimi təsdiqlənməli olan ümumi siyasi qərarların qəbul edildiyini anlamaq vacibdir.
Bu, xüsusilə yekun sənəddəki "Ukraynada hərbi istehsalın artırılmasını asanlaşdırmaq üçün Ukraynaya müvafiq lisenziyaların verilməsi ehtimalı" ilə bağlı müddəaya aiddir. Bu, xüsusilə Patriot hava hücumundan müdafiə sistemi üçün tutucu raketlər haqqında deyil. Və bəlkə də söhbət təkcə tutucu raketlərdən getmir, həm də digər silah növlərindən gedir.
Bütün bunlar hələ də ayrıca razılaşdırılmalıdır.
İkincisi, Tramp sülh danışıqları, Rusiya ilə Ukrayna arasındakı hərbi vəziyyət (o, həmçinin "kartlar" və ya "kozır"lardan bəhs etməyib) və ya Rusiyaya və ya Ukraynaya təzyiq barədə konkret bir şey deməyib.
Bəlkə də onun deyəcək bir sözü yoxdur, ya da bəlkə də Rusiya-Ukrayna müharibəsi ilə bağlı bundan sonra nə edəcəyinə hələ qərar verməyib və heç bir ictimai öhdəlik götürmək istəmir (baxmayaraq ki, bu, əvvəllər onun üçün problem olmayıb).
Mənim fikrimcə, ən maraqlı detal odur ki, yekun sənəddə Rusiya ilə sülh danışıqlarından ümumiyyətlə bəhs edilmir. Niyə belədir?
Bəlkə də G7 liderləri hazırda bu cür danışıqlarda heç bir məna görmürlər; əksinə, onlar aydın şəkildə başa düşürlər ki, Putin hazırda müharibəni bitirmək istəmir və buna görə də Rusiya diktatorunu dərhal sülh danışıqlarına çağırmaq əvəzinə təzyiq göstərilməlidir?
Bəlkə də buna görə birgə bəyanatda Ukraynaya silah təchizatı və qış dəstəyi vurğulanır (müharibənin davam etməsi ilə bağlı heç bir narahatlıq olmadığına dair açıq bir işarə).
Bu kontekstdə xüsusilə qeyd edirəm ki, G7 liderləri təkcə "hava hücumundan müdafiə sistemləri, əlavə sistemlər və tutucu raketlər"in deyil, həm də "uzunmənzilli aktivlərin" "təchizatını artırmaq" barədə razılığa gəliblər.
Çox maraqlı bir formul.
Buraya uzunmənzilli dronlar və ya bəlkə də hətta raketlər də daxil ola bilərmi? Yenə də inanıram ki, G7 liderləri sülh danışıqlarını unutmayıblar, amma onlar Putinə vəziyyətin dəyişdiyini və danışıqların Ukrayna güzəştləri ilə deyil, güc mövqeyindən (Ukrayna tərəfində) və Rusiyaya qarşı uzunmənzilli zərbələr endirməklə aparılacağını açıq şəkildə işarə edirlər.
Və Putin seçim etsin: ya kompromislərə əsaslanan real sülh danışıqlarına başlasın, ya da Rusiya üçün daha böyük itkilərlə müharibəni davam etdirsin.
Əli Babayev