Onun sözlərinə görə, ilk növbədə qeyd etmək lazımdır ki, subbakalavrlar universitetə sənəd verərkən istənilən ixtisası seçə bilmirlər:“Kollec məzunları, yəni subbakalavrlar müəyyən şərtlər daxilində qəbul imtahanlarında iştirak etmədən yalnız müsabiqə yolu ilə ali təhsil müəssisələrinin bakalavriat səviyyəsinə qəbul oluna bilərlər. Bu proses Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarları ilə tənzimlənir və əsas prinsip kollec üzrə əldə edilmiş ixtisasla universitetdə seçilən ixtisas arasında uyğunluğun təmin edilməsidir”. Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında Azərbaycan Gənc Alim, Doktorant və Magistrlar Cəmiyyətinin sədri, fəlsəfə doktoru İlqar Orucov bildirib.
Onun sözlərinə görə, ilk növbədə qeyd etmək lazımdır ki, subbakalavrlar universitetə sənəd verərkən istənilən ixtisası seçə bilmirlər:
”Bunun üçün hər il Dövlət İmtahan Mərkəzi tərəfindən təsdiq edilən ixtisas uyğunluğu cədvəli əsas götürülür. Həmin cədvəldə kollec ixtisaslarının hansı bakalavr proqramlarına uyğun gəldiyi dəqiq şəkildə göstərilir.
Məsələn, mühasibat uçotu ixtisası üzrə kollec təhsili alan şəxs universitetdə mühasibat uçotu, maliyyə, iqtisadiyyat və digər yaxın istiqamətli ixtisaslar üzrə müsabiqədə iştirak edə bilər. Eyni zamanda informasiya texnologiyaları, proqramlaşdırma və kompüter sistemləri üzrə kollec məzunları uyğun İT və mühəndislik proqramlarını seçə bilərlər.
Tədris dili də mühüm şərtlərdən biridir. Subbakalavrlar adətən kollecdə hansı dildə təhsil alıblarsa, bakalavriat səviyyəsində də həmin dildə təhsil almaq hüququ əldə edirlər. Buna görə də sənəd qəbulu zamanı tədris dili məsələsinə xüsusi diqqət yetirilməlidir.
Xüsusi qabiliyyət tələb edən ixtisaslar üzrə isə əlavə qaydalar tətbiq olunur. İncəsənət, musiqi, dizayn, memarlıq, bədən tərbiyəsi və idman kimi sahələrə qəbul olmaq istəyən subbakalavrlar müsabiqədə iştirak etməklə yanaşı, Dövlət İmtahan Mərkəzinin təşkil etdiyi qabiliyyət imtahanlarından da uğurla keçməlidirlər. Yalnız bu halda həmin ixtisaslar üzrə qəbul hüququ qazanırlar.
İxtisas qrupları üzrə keçid istiqamətlərinə nəzər saldıqda görürük ki, mühəndislik və texnologiya sahələri üzrə kollec məzunları müxtəlif mühəndislik proqramlarına, iqtisadiyyat və idarəetmə istiqaməti üzrə təhsil alanlar iqtisadiyyat və biznes yönümlü ixtisaslara, pedaqoji istiqamət üzrə təhsil alanlar isə uyğun müəllimlik və təhsil proqramlarına müraciət edə bilirlər. Səhiyyə sahəsində təhsil alan subbakalavrlar da müəyyən uyğunluqlar çərçivəsində tibb və səhiyyə yönümlü proqramlara qəbul imkanı əldə edirlər.
Burada əsas məsələ odur ki, qəbul yalnız attestat qiymətləri və subbakalavrın akademik göstəriciləri əsasında aparılan müsabiqə nəticələrinə görə həyata keçirilir. Yəni namizədlər arasında rəqabət formalaşır və daha yüksək göstəricilərə malik şəxslər üstünlük qazanırlar.
Subbakalavrların imtahansız qəbul sistemi kolleclərdə əldə olunan bilik və bacarıqların ali təhsil səviyyəsində davam etdirilməsinə geniş imkan yaradır. Lakin bu imkanlardan istifadə etmək üçün ixtisas uyğunluğu, tədris dili və müsabiqə şərtləri diqqətlə araşdırılmalı, seçimlər mövcud qaydalara uyğun şəkildə aparılmalıdır.
subbakalavrların imtahansız qəbul mexanizmi kolleclərdə əldə olunan bilik və bacarıqların ali təhsil səviyyəsində davam etdirilməsi üçün mühüm imkan yaradır. Lakin bu hüquq hər hansı ixtisasa sərbəst qəbul mənasına gəlmir. Məzun yalnız bitirdiyi kollec ixtisasına uyğun olan bakalavr proqramlarını seçə bilər və qəbul prosesi müəyyən edilmiş müsabiqə qaydaları əsasında həyata keçirilir.
Subbakalavrlar ixtisas seçimi zamanı həm dövlət sifarişli, həm də ödənişli yerləri seçə bilirlər. Dövlət sifarişli yerlərə qəbul üçün namizədlərin akademik göstəriciləri, xüsusilə də diplom əlavəsində əks olunan ümumi orta müvəffəqiyyət göstəriciləri mühüm rol oynayır. Müraciət edənlərin sayı plan yerlərini üstələdiyi hallarda seçim mövcud qaydalara uyğun olaraq müsabiqə əsasında aparılır.
Xüsusi qabiliyyət tələb edən ixtisaslara müraciət edən subbakalavrlar əlavə olaraq qabiliyyət imtahanlarında da uğur qazanmalıdırlar. Həmçinin bəzi xüsusi təyinatlı ali təhsil müəssisələri və ya xüsusi qəbul qaydaları tətbiq olunan proqramlar üzrə ayrıca tələblər mövcud ola bilər.
Odur ki, kollec məzunlarına tövsiyə olunur ki, ixtisas seçimi etməzdən əvvəl Dövlət İmtahan Mərkəzi tərəfindən hər il dərc olunan ixtisas uyğunluğu cədvəlini diqqətlə öyrənsinlər, qəbul qaydaları ilə yaxından tanış olsunlar və seçimlərini öz ixtisas istiqamətlərinə uyğun şəkildə həyata keçirsinlər.
Subbakalavr statusu ali təhsil almaq üçün mühüm üstünlük yaratsa da, uğurlu qəbulun əsas şərti düzgün ixtisas seçimi, yüksək akademik göstəricilər və mövcud müsabiqə tələblərinə uyğunluqdur”.