...SİA-nın o gün də xəbər verdiyi kimi, Vaşinqton və Tehran genişmiqyaslı hərbi qarşıdurmaya son qoymağı hədəfləyən anlaşma memorandumunun layihəsi üzərində razılığa gəliblər. Deyilənlərə görə, sənəddə 14 əsas məqam var və bunun cümə günü rəsmi olaraq imzalanması planlaşdırılır.
SİA xəbər verir ki, bu barədə Charter97.org Al Arabiya English-ə istinadən məlumat yayıb.
Dərhal atəşkəs və dəniz yollarının açılması…
…Razılaşmaların əsas şərti Livan da daxil olmaqla bütün cəbhələrdə tam və daimi atəşkəsdir.
Tərəflər bir-birinə qarşı hər hansı düşmənçilik hərəkətlərindən, təhdidlərdən və ya güc tətbiqindən çəkinməyi öhdələrinə götürürlər.
Logistika imzalanmadan dərhal sonra bərpa olunmağa başlayacaq: Amerika Birləşmiş Ştatları 30 gün ərzində İranın dəniz blokadasını ləğv etməyi və gəmiçilik həcmini müharibədən əvvəlki səviyyəyə qaytarmağı öhdəsinə götürür. İran suları minalardan təmizləməyi və Fars körfəzindən Oman körfəzinə ticarət gəmilərinin təhlükəsiz keçidini təmin etməyi öhdəsinə götürür.
Qoşunların çıxarılması: Pentaqon son razılaşmanın bağlanmasından 30 gün ərzində İrana bitişik bölgələrdən qüvvələrini çıxaracaq.
300 milyard dollar və sanksiyaların ləğvi…
Memorandumun ayrıca bir bölməsi Tehranın iqtisadi dirçəlişinə həsr olunub. ABŞ regional tərəfdaşlarla birlikdə ən azı 300 milyard dollarlıq zəmanətli maliyyələşdirmə ilə İran iqtisadiyyatının yenidən qurulması üçün genişmiqyaslı bir plan hazırlamağa öhdəlik götürüb.
Bundan əlavə, Vaşinqton İrana qarşı bütün ilkin və ikinci dərəcəli sanksiyaları tamamilə ləğv etməyə razılaşıb.
Bu, həm ABŞ-ın birtərəfli məhdudiyyətlərinə, həm də BMT Təhlükəsizlik Şurası və BAEA İdarə Heyətinin qətnamələrinə aiddir. Sanksiyalar tam ləğv olunana qədər ABŞ Xəzinədarlığı İran neftinin, neft-kimya məhsullarının və bank xidmətlərinin ixracı üçün xüsusi icazələr verəcək.
Tehran həmçinin xaricdəki bütün dondurulmuş aktivlərinə tam giriş əldə edəcək.
Nüvə proqramının taleyi...
İran mətndə heç vaxt nüvə silahı inkişaf etdirməyəcəyini rəsmi olaraq təsdiqləyib. Son müqavilə imzalanana qədər status-kvo qüvvədə olacaq: "İran nüvə texnologiyasının inkişafını hazırkı səviyyədə donduracaq və ABŞ yeni sanksiyalar tətbiq etməyəcəyinə və ya regionda hərbi mövcudluğunu artırmayacağına söz verir", - deyə müqavilədə bildirilir.
Tərəflər zənginləşdirilmiş materialların taleyi ilə bağlı bütün detalları maksimum 60 gün davam edəcək danışıqların son mərhələsində həll etməyi planlaşdırırlar.
Son razılaşma BMT Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən məcburi qətnamə ilə təsdiqlənməlidir.
Prezident Donald Tramp əvvəllər rəsmi olaraq ABŞ ilə İran arasında düşmənçiliklərə son qoyduğunu elan etmişdi.
Onun sözlərinə görə, Vaşinqton İran donanmasının blokadasını qaldırdığı və Tehran da öz növbəsində neft tankerlərinə edilən bütün hücumları dayandırmağı öhdəsinə götürdüyü üçün Hörmüz boğazı artıq mülki gəmilər üçün açılır. Sülh müqaviləsinin tarixi imzalanması gələn cümə günü İsveçrədə planlaşdırılır.
Daha sonra Tramp vurğulayıb ki, İranın nüvə proqramının gələcəyi ilə bağlı müzakirələr atəşkəs rəsmi olaraq qanuna çevrildikdən sonra başlayacaq.
Eyni zamanda, Amerika lideri sərt bir şərt qoydu: Tehran sonrakı danışıqlar raundlarında nüvə silahsızlanması tələblərini yerinə yetirməkdən imtina edərsə, ABŞ dərhal hərbi əməliyyatlara başlamağa hazır idi.
Əli Babayev