“Müasir dövrdə beynəlxalq münasibətlər sistemi mürəkkəb və ziddiyyətli proseslərlə xarakterizə olunur. Dünyanın müxtəlif bölgələrində baş verən müharibələr, silahlı münaqişələr, siyasi qarşıdurmalar, terror təhlükələri, enerji böhranları və iqtisadi qeyri-sabitlik qlobal təhlükəsizlik mühitinə ciddi təsir göstərir. Xüsusilə son illərdə beynəlxalq münasibətlərdə geosiyasi rəqabətin güclənməsi dövlətləri yeni əməkdaşlıq formatları yaratmağa və mövcud tərəfdaşlıqları daha da möhkəmləndirməyə sövq edir. Belə bir şəraitdə regional əməkdaşlıq mexanizmləri dövlətlərin təhlükəsizliyinin, iqtisadi inkişafının və siyasi sabitliyinin qorunmasında mühüm rol oynayır”. Bu sözləri SİA -ya açıqlamasında Milli Məclisin Aqrar siyasət komitəsinin sədri Tahir Rzayev bildirib.
Onun sözlərinə görə, bu baxımdan Azərbaycan, Türkiyə və Gürcüstan arasında formalaşmış strateji tərəfdaşlıq modeli regionun ən uğurlu əməkdaşlıq platformalarından biri hesab olunur:
” Üç ölkə arasında siyasi, iqtisadi, enerji, nəqliyyat və təhlükəsizlik sahələrində qurulmuş sıx əlaqələr təkcə tərəfdaş dövlətlərin deyil, bütövlükdə Cənubi Qafqaz regionunun inkişafına mühüm töhfələr verir.
Cənubi Qafqaz tarixən müxtəlif geosiyasi maraqların toqquşduğu bölgələrdən biri olub. Region uzun illər ərzində münaqişələr, ərazi iddiaları və təhlükəsizlik problemləri ilə üzləşib. Azərbaycan da bu çətinlikləri yaşayan dövlətlər sırasındadır. Ölkəmizin beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazilərinin təxminən 20 faizi uzun illər Ermənistanın işğalı altında qalıb. Bu işğal nəticəsində bir milyona yaxın azərbaycanlı öz doğma yurdlarından məcburi köçkün düşüb, şəhər və kəndlər dağıdılıb, tarixi və mədəni irsə ciddi ziyan vurulub.
2020-ci ildə baş vermiş 44 günlük Vətən müharibəsi nəticəsində Azərbaycan Ordusu Ali Baş Komandanın rəhbərliyi altında ərazi bütövlüyünün böyük hissəsini bərpa etdi. 2023-cü ildə həyata keçirilən lokal antiterror tədbirləri isə ölkənin suverenliyinin bütün ərazidə təmin olunmasına şərait yaratdı. Bununla belə, regionda tam və davamlı sülhün təmin edilməsi üçün Azərbaycan və Ermənistan arasında yekun sülh müqaviləsinin imzalanması vacib olaraq qalır. Bu səbəbdən regional təhlükəsizlik məsələləri hələ də gündəmdədir və dost ölkələrin birgə fəaliyyəti xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Komitə sədri vurğuladı ki, Azərbaycanın strateji tərəfdaşlarından olan Türkiyə Respublikası regionun və dünyanın aparıcı dövlətlərindən biridir:
”Son illərdə Türkiyənin iqtisadi, hərbi və diplomatik sahələrdə əldə etdiyi uğurlar onun beynəlxalq nüfuzunu əhəmiyyətli dərəcədə artırıb. Türkiyə NATO-nun ən güclü üzvlərindən biri olmaqla yanaşı, Avropa, Asiya və Yaxın Şərq arasında mühüm geosiyasi körpü rolunu oynayır. Azərbaycan və Türkiyə arasındakı münasibətlər isə sadəcə strateji tərəfdaşlıq deyil, eyni zamanda qardaşlıq prinsiplərinə əsaslanır. Ulu öndər Heydər Əliyevin “Bir millət, iki dövlət” kəlamı bu münasibətlərin mahiyyətini ən dəqiq şəkildə ifadə edir.
Gürcüstan da regionun mühüm dövlətlərindən biridir. Ölkə Avropa ilə Asiyanı birləşdirən əsas nəqliyyat marşrutlarının üzərində yerləşir və son illərdə iqtisadi inkişaf, logistika və beynəlxalq əməkdaşlıq sahələrində mühüm nailiyyətlər əldə edib. Gürcüstanın sabitliyi və inkişafı həm Azərbaycan, həm də Türkiyə üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Çünki regionun əsas enerji və nəqliyyat layihələri məhz Gürcüstan ərazisindən keçir.
Azərbaycan, Türkiyə və Gürcüstan arasında əməkdaşlığın ən mühüm istiqamətlərindən biri enerji təhlükəsizliyidir. Dünyanın enerji bazarında yaşanan dəyişikliklər fonunda regionun strateji əhəmiyyəti daha da artıb. Bakı–Tbilisi–Ceyhan neft kəməri, Bakı–Tbilisi–Ərzurum qaz kəməri və Cənub Qaz Dəhlizi kimi nəhəng layihələr Azərbaycanın enerji resurslarının dünya bazarlarına çatdırılmasını təmin edir. Bu layihələr yalnız iqtisadi əhəmiyyət daşımır, eyni zamanda Avropanın enerji təhlükəsizliyinin gücləndirilməsinə də mühüm töhfə verir.
Nəqliyyat sahəsində həyata keçirilən Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu layihəsi də region ölkələri arasında əməkdaşlığın uğurlu nümunələrindən biridir. Bu dəmir yolu xətti Avropa ilə Asiyanı birləşdirən Orta Dəhlizin əsas elementlərindən hesab olunur. Son illərdə beynəlxalq ticarət marşrutlarının şaxələndirilməsi fonunda bu layihənin strateji əhəmiyyəti daha da artıb. Mütəxəssislərin fikrincə, Orta Dəhliz gələcəkdə Avrasiya məkanının ən mühüm logistika marşrutlarından birinə çevrilə bilər.
Üçtərəfli əməkdaşlıq təhlükəsizlik sahəsində də mühüm nəticələr verir. Azərbaycan, Türkiyə və Gürcüstan müxtəlif beynəlxalq platformalarda bir-birinin mövqeyini dəstəkləyir, regional təhlükəsizlik məsələləri üzrə məsləhətləşmələr aparır və birgə hərbi təlimlər həyata keçirirlər. Bu əməkdaşlıq regionda sabitliyin qorunmasına və mümkün təhlükələrin qarşısının alınmasına xidmət edir.
Qloballaşan dünyada dövlətlərin təkbaşına bütün problemləri həll etməsi getdikcə çətinləşir. İqlim dəyişiklikləri, enerji təhlükəsizliyi, miqrasiya problemləri, kibertəhlükəsizlik və beynəlxalq terrorizm kimi çağırışlar dövlətlər arasında daha sıx koordinasiya tələb edir. Azərbaycan, Türkiyə və Gürcüstan arasında formalaşmış əməkdaşlıq modeli məhz bu baxımdan uğurlu nümunə hesab olunur. Qarşılıqlı etimad, ortaq maraqlar və strateji baxış bu tərəfdaşlığın əsas sütunlarını təşkil edir.
Bu gün dünya yeni geosiyasi dəyişikliklər dövrünü yaşayır. Belə bir şəraitdə Azərbaycan, Türkiyə və Gürcüstanın xarici işlər nazirlərinin və dövlət rəhbərlərinin mütəmadi görüşləri regional əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu görüşlər yalnız mövcud problemlərin müzakirəsinə deyil, həm də gələcək inkişaf strategiyalarının müəyyənləşdirilməsinə xidmət edir.
Azərbaycan–Türkiyə–Gürcüstan əməkdaşlığı Cənubi Qafqazda sülhün, təhlükəsizliyin və davamlı inkişafın təmin olunması baxımından mühüm strateji platformadır. Bu əməkdaşlıq region dövlətlərinin milli maraqlarına xidmət etməklə yanaşı, beynəlxalq təhlükəsizlik və iqtisadi əməkdaşlıq proseslərinə də mühüm töhfə verir. Mövcud tərəfdaşlıq modelinin gələcəkdə daha da genişlənəcəyi, regionun rifahına və sabitliyinə xidmət edəcəyi şübhəsizdir. Bu baxımdan Azərbaycan, Türkiyə və Gürcüstan arasında qurulmuş münasibətlər XXI əsrin ən uğurlu regional əməkdaşlıq nümunələrindən biri kimi qiymətləndirilə bilər”.