Dırnaqlarını yemək (onikofagiya) və saç yolmaq və ya saçla oynamaq kimi davranışlar çox vaxt “pis vərdiş” kimi görünsə də, əslində bunun arxasında daha dərin psixoloji mexanizmlər dayanır. Bu davranışlar adətən insanın daxilində yığılan gərginliyin, narahatlığın və emosional təzyiqin xaricə çıxma forması kimi ortaya çıxır.
İnsan uzun müddət stress altında qalanda, xüsusilə də emosiyalarını ifadə edə bilmədikdə, bədən bu gərginliyi fərqli yollarla “boşaltmağa” çalışır. Dırnaq yemək və ya saçla oynamaq da bu boşalma yollarından biridir. Bəzən bu davranışlar insan üçün bir növ sakitləşdirici mexanizmə çevrilir , yəni insan fərqində olmadan özünü sakitləşdirməyə çalışır.
Psixologiyada bu cür davranışlar çox vaxt “təkrarlanan bədən yönümlü davranışlar” kimi izah olunur və onların əsas səbəbi təkcə “pis vərdiş” deyil, həm də daxili emosional balansın pozulması ola bilər. Hər insan üçün səbəb eyni olmur: bəziləri üçün bu, həyəcan və streslə bağlıdır, bəzilərində isə darıxmaq, boşluq hissi və ya diqqətin dağılması ilə əlaqəlidir.
Ən önəmli məqam budur ki, bu davranışları edən insanlar çox vaxt bunu şüurlu şəkildə seçmirlər. Onlar üçün bu, avtomatik bir reaksiya kimi baş verir. Məsələn, imtahan vaxtı, iş təzyiqi artanda və ya narahat bir vəziyyətdə olanda bu davranış daha da güclənə bilər.
Emosional baxımdan belə insanlar çox vaxt içində gərginlik saxlayan, hisslərini açıq şəkildə ifadə etməkdə çətinlik çəkən və ya daim “özünü nəzarətdə saxlamağa çalışan” şəxslər olur. Bu isə zamanla daxili təzyiqi artırır və bədən bunu kiçik, lakin təkrarlanan hərəkətlərlə azaltmağa çalışır.
Amma vacib olan odur ki, bu vəziyyət “xəstəlikdir” demək həmişə doğru deyil. Bəzi hallarda sadəcə stresli dövrün nəticəsidir və həyat tərzi dəyişdikdə, stress azaldıqda bu davranış da zəifləyə bilir. Daha davamlı və güclü hallarda isə psixoloji dəstək və vərdişlərin idarə olunması texnikaları çox kömək edir.
Ən sadə dillə desək: bu davranışlar çox vaxt insanın “içində saxladığı gərginliyin səssiz siqnalıdır”.