“Avropa İttifaqında Ukraynanın üzvlüyünün müzakirəyə çıxarılması təkcə bu ölkənin gələcəyi ilə bağlı məsələ deyil, həm də bütövlükdə Avropa qitəsinin təhlükəsizlik, siyasi və iqtisadi arxitekturasının yenidən formalaşdırılması prosesinin bir hissəsi kimi qiymətləndirilir”.
Bu sözləri SİA -ya açıqlamasında politoloq Züriyyə Qarayeva bildirib.
Onun sözlərinə görə, son illərdə baş verən geosiyasi hadisələr, xüsusilə Rusiya-Ukrayna müharibəsi Avropada təhlükəsizlik anlayışına yeni yanaşmaların meydana çıxmasına səbəb olub:
”Bu baxımdan Ukraynanın Avropa İttifaqına inteqrasiyası yalnız bir ölkənin təşkilata qoşulması deyil, həm də Aİ-nin Şərqi Avropadakı rolunun və təsir imkanlarının genişlənməsi anlamına gəlir.
Ukraynanın Aİ-yə üzv olması Brüsselin postsovet məkanında siyasi, iqtisadi və institusional təsirini əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq. Bu, xüsusilə demokratiya, hüququn aliliyi, bazar iqtisadiyyatı və idarəetmə standartlarının regionda daha geniş tətbiqinə şərait yarada bilər. Eyni zamanda, Ukraynanın Avropa strukturlarına inteqrasiyası Rusiyanın uzun illər öz təsir dairəsi hesab etdiyi ərazilərdə geosiyasi balansın dəyişməsinə gətirib çıxara bilər. Məhz bu səbəbdən Moskva Ukraynanın Qərb institutlarına yaxınlaşmasını strateji təhlükə kimi qiymətləndirir və bu prosesə həssas yanaşır.
İqtisadi baxımdan da Ukraynanın Aİ-yə üzvlüyü mühüm nəticələr vəd edir. Ukrayna geniş kənd təsərrüfatı potensialına malik ölkədir və Avropanın ərzaq təhlükəsizliyinin gücləndirilməsində mühüm rol oynaya bilər. Bundan əlavə, ölkənin zəngin təbii ehtiyatları, sənaye infrastrukturu və tranzit imkanları Avropa iqtisadiyyatına əlavə üstünlüklər qazandıra bilər. Ukraynanın Aİ bazarına tam inteqrasiyası ticarət dövriyyəsinin artmasına, investisiya axınının güclənməsinə və yeni iqtisadi əməkdaşlıq platformalarının yaranmasına şərait yaradacaq.
Enerji və nəqliyyat sahələrində də mühüm dəyişikliklər gözlənilir. Ukrayna coğrafi mövqeyinə görə Avropa ilə Asiya arasında strateji tranzit ölkə hesab olunur. Onun Avropa nəqliyyat və logistika sisteminə inteqrasiyası yeni ticarət marşrutlarının formalaşmasına, yükdaşımaların daha səmərəli təşkilinə və enerji təhlükəsizliyinin möhkəmlənməsinə töhfə verə bilər. Xüsusilə Avropanın enerji mənbələrini şaxələndirmək siyasəti çərçivəsində Ukraynanın infrastrukturu mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Ukraynanın Aİ-yə qəbul prosesi mürəkkəb və uzunmüddətli bir proses olaraq qalır. Hazırda ölkədə davam edən müharibə, təhlükəsizlik problemləri və böyük həcmdə dağıntılar üzvlük prosesinin qarşısında ciddi maneələr yaradır. Ekspertlərin qiymətləndirmələrinə görə, Ukraynanın yenidən qurulması üçün yüz milyardlarla avro həcmində investisiyaya ehtiyac olacaq. Bu isə həm Aİ büdcəsi, həm də üzv dövlətlərin maliyyə imkanları baxımından ciddi müzakirələr doğurur.
Digər vacib məqam Ukraynanın Avropa İttifaqının üzvlük meyarlarına tam uyğunlaşmasıdır. Korrupsiyaya qarşı mübarizə, məhkəmə sisteminin müstəqilliyi, dövlət idarəçiliyinin təkmilləşdirilməsi və iqtisadi islahatların davam etdirilməsi üzvlük yolunda əsas şərtlərdən hesab olunur. Bir sıra Aİ üzvü dövlətlər Ukraynanın sürətlə inteqrasiyasını dəstəkləsələr də, bəzi ölkələr bu prosesin mərhələli və ehtiyatlı şəkildə həyata keçirilməsinin tərəfdarıdırlar.
Ukrayna ilə bağlı müzakirələrin intensivləşməsi Avropa İttifaqının Kiyevə siyasi dəstəyinin davam etdiyini göstərir. Aİ rəhbərliyi Ukraynanın gələcəyini Avropa ailəsinin bir hissəsi kimi gördüyünü dəfələrlə bəyan edib. Bu yanaşma həm Ukrayna cəmiyyətinə siyasi mesaj vermək, həm də Avropanın təhlükəsizlik strategiyasında yeni istiqamət müəyyənləşdirmək baxımından əhəmiyyət daşıyır.
Ukraynanın Avropa İttifaqına üzvlüyü məsələsi yalnız hüquqi və institusional inteqrasiya prosesi deyil, həm də Avropanın gələcək geosiyasi xəritəsini müəyyənləşdirə biləcək strateji qərarlardan biridir. Bu prosesin nəticələri Aİ-Rusiya münasibətlərinə, regional təhlükəsizlik sisteminə, enerji siyasətinə və beynəlxalq münasibətlərin gələcək inkişafına uzunmüddətli təsir göstərə bilər. Məhz buna görə də Ukraynanın Aİ-yə inteqrasiyası qarşıdakı illərdə Avropa gündəminin ən vacib və ən çox müzakirə olunan mövzularından biri olaraq qalacaq”.