...Beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu şimpanze və bonoboların sosial şəbəkələrini insan dostluq dairələrini xatırladan şəkildə təşkil etdiyini aşkar edib.
İnsanlar kimi, böyük meymunlar da diqqətlərinin çox hissəsini az sayda yaxın partnyorlarına ayırır, eyni zamanda daha geniş bir dairə ilə daha sərbəst münasibətlər saxlayırlar.
SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə tədqiqat iScience jurnalında dərc edilib.
Tədqiqatçılar təhlilləri üçün 24 şimpanze və bonobo qrupunda sosial davranışı araşdırıblar.
Qaraşdırma - primatlarda sosial əlaqələrin gücləndirilməsində mühüm rol oynayan qarşılıqlı baxım - münasibətlərin yaxınlığının göstəricisi kimi istifadə edilib.
Alimlər riyazi modeldən istifadə edərək heyvanların məhdud vaxtı müxtəlif qrup üzvləri arasında necə bölüşdürdüklərini qiymətləndiriblər.
Məlum olub ki, əksər meymunlar vaxtlarının əhəmiyyətli bir hissəsini az sayda üstünlük verilən partnyorlara həsr edir, digərləri ilə isə daha az qarşılıqlı əlaqədə olurlar.
Bu çoxqatlı struktur insanlarda sosial şəbəkələrin təşkilinə bənzəyir.
Bundan əlavə, tədqiqat göstərib ki, böyük qruplarda primatlar sosial partnyor seçimində daha seçici olurlar.
Oxşar bir qanunauyğunluq əvvəllər insanlarda da aşkar edilmişdi. Lakin, iki böyük meymun növü arasında əhəmiyyətli fərqlər ortaya çıxdı.
Bonobolar diqqətlərini qrup üzvləri arasında daha bərabər paylayaraq daha bərabər sosial struktur yaratdılar. Şimpanzelər isə əksinə olaraq səylərini az sayda yaxın tərəfdaşa yönəltdilər.
Alimlər həmçinin sosial əlaqələrdə yaşla bağlı dəyişiklikləri aşkar ediblər.
Şimpanzelər yaşlandıqca, diqqətlərini daha az fərdə yönəltməyə başlayırlar və yalnız ən əhəmiyyətli tərəfdaşlarla yaxın münasibətlər saxlamağa üstünlük verirlər.
Tədqiqatçılar bonobolarda sosial dairələrin oxşar daralmasını müşahidə etməyiblər.
Tədqiqat rəhbəri Edvin van Leeuwenə görə, nəticələr insanlarda və digər primatlarda sosial əlaqələrin təşkili üçün ortaq təkamül prinsiplərinin mövcudluğunu göstərir.
Əli Babayev