Ermənistanda keçirilən sorğular göstərir ki, Vətəndaş Müqaviləsi Partiyası seçki yarışında açıq favoritdir. Lakin beynəlxalq müşahidəçilərin fikrincə, hakim partiya qeyri-bərabər yarışda üstünlük qazanıb. Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan Axalkalaki-Qars dəmir yolunun açılışını elan edib. Artıq o, Ermənistana ixrac və idxal üçün açıqdır. Bu münasibətlə o, Türkiyə və Gürcüstana gördükləri işlərə görə təşəkkür edərək vurğulayıb ki, İrəvanın indi Gürcüstan və Azərbaycan vasitəsilə Rusiya ilə, daha sonra Rusiya və Qazaxıstan vasitəsilə Çinlə, Gürcüstan və Türkiyə vasitəsilə isə Avropa İttifaqı ilə dəmir yolu əlaqəsi var. Bundan əlavə, hökumət başçısının sözlərinə görə, "Tramp Yolları" proqramının bir hissəsi olaraq Ermənistanla Türkiyə və Azərbaycan, eləcə də Naxçıvan vasitəsilə İranla birbaşa dəmir yolu əlaqələri tezliklə açılacaq.
Türkiyə ilə Ermənistan arasında normallaşma prosesinin bir hissəsi olaraq birbaşa ticarət istiqamətində yeni bir addım. "Ümid edirəm ki, Türkiyə, Ermənistan, Azərbaycan və Gürcüstan arasında dördtərəfli əməkdaşlığı gücləndirəcək və regional sülhə və sabitliyə əhəmiyyətli töhfə verəcək bu yeni addım bütün bu ölkələrə uğur gətirəcək", - deyə Türkiyənin xüsusi nümayəndəsi Serdar Kılıç bildirib.
Qeyd etmək lazımdır ki, sərhədlərin açılması və qonşularla diplomatik və iqtisadi münasibətlərin qurulması Ermənistanın hakim Vətəndaş Müqaviləsi partiyasının seçki platformasının əsas hissəsidir. Buna görə də, parlament seçkiləri ərəfəsində Paşinyan seçicilərə komandasının məqsədlərinə çatmaq qabiliyyətini və qonşu ölkələrin liderlərinin buna olan etimadı təkcə sözlə deyil, həm də əməllə nümayiş etdirir.
Eyni zamanda, Ermənistan mediası Amerika sosioloji sorğusunun nəticələrini dərc edib və bu sorğuya görə, Vətəndaş Müqaviləsi seçki yarışında açıq favoritdir. Xüsusilə, respondentlərin 32%-i Paşinyanın partiyasına, 6%-i isə ən populyar müxalifət təşkilatı olan Güclü Ermənistana səs verməyə hazırdır. Bu araşdırmaya görə, digər qüvvələr 4%-lik seçki həddini keçməmək riski ilə üzləşirlər. Partiyalar üçün, bir və ya iki partiyanın ittifaqı üçün 8%, daha böyük ittifaq üçün isə 10%.
Paşinyan şəxsi etimad reytinqlərində liderlik edir və respondentlərin 27%-i tərəfindən populyarlıq qazanır. Güclü Ermənistan lideri Samvel Karapetyan 6% ilə onu izləyir. Bundan əlavə, respondentlərin 61%-i ölkənin düzgün istiqamətdə irəlilədiyini bildirib.
Beynəlxalq tərəfdaşlara gəldikdə, respondentlərin 39%-i Fransanı, 35%-i Rusiyanı və 34%-i Avropa İttifaqını ən vacib hesab edir. Azərbaycan (73%) və Türkiyə (58%) əsas siyasi təhdidlər kimi ortaya çıxıb. Bundan əlavə, Amerika sosioloji mərkəzinin nümayəndələrinin fikrincə, sorğuda iştirak edənlərin 75%-i Ermənistanın Avropa İttifaqına daxil olmasını dəstəkləyir.
MPG/Gallup Beynəlxalq Assosiasiyasının sorğusu müxalifət üçün daha əlverişli mənzərə göstərib. Bu sosioloqların fikrincə, respondentlərin 28,9%-i Vətəndaş Müqaviləsi partiyasını, 14,9%-i "Güclü Ermənistan"ı, 12,1%-i "Ermənistan"ı, 8,7%-i "Çiçəklənən Ermənistan"ı və 5,8%-i "Birlik" adlı qanadı dəstəkləyir.
Qafqaz İnstitutunun tədqiqatçısı Hrant Mikaelyan bildirib ki, sorğular qərəzli görünür. Bundan əlavə, ekspert hesab edir ki, çoxları Vətəndaş Müqaviləsi Partiyasının seçki kampaniyasını aparmasının aqressivliyindən, sosioloqların suallarını cavablandırmaqdan imtina etməsindən və ya onlara yalan danışmasından qorxurlar. "Müşahidələrimə əsasən, hökumət və müxalifətin qalib gəlmək şansları təxminən bərabərdir. Mən Vətəndaş Müqaviləsinin təxminən 40% səs toplayacağını və müxalifətin isə təxminən eyni səs toplayacağını gözləyirəm. Buna görə də ikinci tur mümkündür. Çox şey seçki həddini kimin dəqiq aşacağından asılı olacaq", - deyə Mikaelyan vurğulayıb.
Öz növbəsində, ATƏT-in Demokratik Təsisatlar və İnsan Hüquqları Bürosunun (DTİHB) Seçki Müşahidə Missiyası Ermənistandakı parlament seçkiləri ilə bağlı aralıq hesabatını dərc edib. Müşahidəçilərin fikrincə, səsvermə prosesi ümumiyyətlə qanun çərçivəsində aparılıb, lakin sistemli problemlərdən xali olmayıb. Bunlar əsasən ölkənin siyasi mühiti, inzibati resurslardan istifadə və digər məsələlərlə bağlıdır. Məsələn, Paşinyan yarışın rəsmi başlanğıcı hələ elan olunmasa da, geniş şəkildə kampaniya tədbirləri kimi qəbul edilən konsertlər təşkil edib. Bundan əlavə, seçkilər ərəfəsində bir neçə sosial yönümlü hökumət proqramına başlanılıb. Bu arada, Paşinyan başqa bir kampaniya mitinqində çıxış edərək müxalifətdəki "Çiçəklənən Ermənistan" partiyasının liderindən bütün evləri almaq niyyətini açıqlayıb. "Biz bütün evləri Qaqik Tsarukyandan alacağıq. 2031-ci ilə qədər Tsarukyanın dağ zirvəsindəki evi yaşlılar üçün qayğı mərkəzinə çevrilməlidir", - deyə Paşinyan bildirib.
Rusiya erməni seçicilərini seçim etməyə məcbur edir
Ermənistanda parlament seçkiləri ərəfəsində Rusiya İrəvanla ticarəti məhdudlaşdırır, gül idxalını qadağan edir və İstisu (Cermuk) mineral suyunun və spirtli içkilərin idxalını və satışını dayandırır. Rosselxoznadzorun qərarı Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının iclasından sonra elan edilib. İclasda Ermənistan rəhbərliyinin qeyri-dost hərəkətləri fonunda Ermənistanla münasibətlər müzakirə olunub. Moskva xəbərdarlıq edib ki, AB ilə yaxınlaşma ölkəni Avrasiya İqtisadi Birliyində (AAİB) üzvlüyünü itirməklə və daha böyük itkilərlə, o cümlədən Avropa qaz qiymətlərinə keçidlə təhdid edəcək. Beləliklə, Rusiya ilə münasibətlər Ermənistan seçkilərində əsas məsələ olacaq.
Rosselxoznadzorun rəhbəri Sergey Dankvert 22 maydan etibarən Ermənistandan Rusiyaya gül idxalının müvəqqəti olaraq qadağan edilməsi qərarını şərh edərkən bildirib ki, bu tədbirlər Avrasiya İqtisadi Birliyinin (AAİB) fitosanitar nəzarəti tələblərinə uyğun olaraq görülüb. Bundan əlavə, Rosselxoznadzorun qərarı ilə 2001-ci ildən bəri ölkəyə ixrac edilən Cermuk mineral suyunun artıq idxal olunmuş partiyalarının idxalı və satışı 22 may tarixindən dayandırılıb. Mayın 23-dən isə Rusiyada bir neçə aparıcı Ermənistan şirkətinin spirtli içkilərinin satışı dayandırılıb.
Rosselxoznadzorun "qoruyucu" tədbirlərindən əvvəl 20 may tarixində Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının xüsusi işçi qrupunun iclası keçirilib və bu iclasda Ermənistan rəhbərliyinin Baş nazir Nikol Paşinyanın rəhbərlik etdiyi çoxsaylı "dost olmayan addımları" ilə əlaqədar Ermənistandakı vəziyyəti nəzərdən keçirib. Ermənistanda 7 iyuna təyin olunmuş parlament seçkiləri ərəfəsində Moskva İrəvana eyni zamanda dost olmayan siyasətini davam etdirmək və Rusiya və digər AİB tərəfdaşları ilə ticarət-iqtisadi əməkdaşlığın üstünlüklərindən yararlanmaq barədə sərt xəbərdarlıq edib.
Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının sədr müavini Dmitri Medvedev Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyana ünvanladığı son dərəcə sərt bir bəyanatda Ermənistanın Aİ ilə yaxınlaşmasını davam etdirəcəyi təqdirdə, İrəvanın artıq Avrasiya İqtisadi Birliyinin (AİB) üzvü olmayacağını və Rusiya qazı üçün Avropa qiymətlərini ödəməli olacağını xəbərdar edib. "Bildiyimiz kimi, taburetlər arasında oturmağa çalışanlar ağrılı şəkildə yıxılmaq riski ilə üzləşirlər. Həqiqətən də, hər kəsə aydındır ki, əgər Avropa qaz qiymətlərinə keçsələr, xalq bu adamı, eşqbaz dostu Makronun yanına birbaşa Parisdə qovacaq", - deyə Medvedev Max platformasında yazıb.
Ermənistanda qarşıdakı illər üçün inkişaf strategiyasını müəyyən edəcək parlament seçkiləri yaxınlaşdıqca, Rusiyanın həm icra, həm də qanunvericilik orqanları tərəfindən İrəvana qarşı sərt xəbərdarlıqlar edilir. "Siyasi baxımdan Paşinyanın bütün qərarları artıq verilib". Dövlət Dumasının sədri Vyaçeslav Volodin özünün Telegram kanalında yazıb: "Rusiyaya qarşı düşmən olan, bizimlə müharibə aparan, Rusiya Federasiyasını məhv etməyə çalışan və inkişafımıza mane olan ölkələrlə münasibətlər qurmağın bədəl ödəmək vaxtının gəldiyini vurğulamaq istəyirəm".
Moskvada ehtiraslar qızışarkən, İrəvan sərt əks-səda ritorikadan yayınmağa çalışır. "Problemlər bütün sahələrdə baş verir və biz gərginliyi artırmağı və ya daha da şiddətləndirməyi hədəfləmirik. Əminəm ki, bu problemlərin çoxu 10-15 il əvvəl - ərik, şərab, araq və s. idxalı, eləcə də ixrac problemləri ilə bağlı idi. Vəziyyəti tərəfdaşlarımızla sağlam atmosferdə konstruktiv şəkildə müzakirə edəcəyik və ümid edirəm ki, düzgün həll yollarını tapacağıq. Eyni zamanda, o, Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrovun "Qərb Ermənistan da daxil olmaqla, Rusiyanın müttəfiqlərini parçalamağa çalışır" açıqlaması ilə razı deyilik. Biz müxtəlif ölkələrlə, o cümlədən strateji tərəfdaşlıqları qoruyub saxlayırıq və qururuq. İkitərəfli münasibətlərimiz heç bir üçüncü ölkəyə qarşı yönəlməyib. ABŞ və Aİ ilə strateji münasibətlərimiz heç bir şəkildə Rusiyaya qarşı yönəlməyib", - deyə Ararat Mirzoyan əmin etdi.
Ermənistandakı seçkiqabağı vəziyyəti şərh edən tədqiqatçı Sergey Markedonov özünün Telegram kanalında qeyd edir ki, "emosiyalar siyasətdə zəif bələdçidir". Ekspertin sözlərinə görə, Paşinyana qarşı sərt hərəkətlər onun əlinə keçir və ona əks tədbir olaraq hökumət ətrafında birləşməyə çağırış etməyə imkan verir. "Son illərdə "bayraq ətrafında səfərbərlik" ifadəsini dəfələrlə təkrarlamışıq. "Bəs niyə ermənilərin, moldavanların və gürcülərin bizimlə eyni hisslərə qətiyyən yad olmadığını düşünməyək?", deyə Sergey Markedonov özünün Telegram kanalında yazır və etiraf edir ki, "erməni gül yetişdiriciləri və quru meyvə istehsalçıları arasında Paşinyanın çoxlu əleyhdarları var".
Ekspert xatırladır ki, xarici təzyiq, xüsusən də tarixi yaddaşı zədələnmiş kiçik ölkələrdə, demək olar ki, həmişə seçicilər hökumət ətrafında birləşir.
Hazırladı: V.VƏLİLİ