Azərbaycanın qədim yaşayış məntəqələri arasında həm tarixi, həm memarlığı, həm də sənətkarlıq irsi ilə seçilən məkanlardan biri Lahıc qəsəbəsidir. Böyük Qafqaz dağlarının ətəyində yerləşən bu qədim yaşayış məskəni yüzillərdir misgərlik, dəmirçilik, xalçaçılıq və digər əl sənətlərinin qorunduğu nadir mədəni məkanlardan hesab olunur.
Daş döşənmiş küçələri, qədim emalatxanaları və ənənəvi evləri ilə Lahıc təkcə turistik məkan deyil, həm də yaşayan açıq hava muzeyi təsiri bağışlayır.
SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib.
Lahıcın tarixi nə qədər qədimdir?
Tarixçilərin fikrincə, Lahıcın tarixi orta əsrlərə qədər uzanır. Qəsəbə xüsusilə sənətkarlıq və ticarət mərkəzi kimi inkişaf edib. Bölgənin dağlıq mövqeyi və təbii müdafiə imkanları burada uzunmüddətli yaşayışın formalaşmasına şərait yaradıb.
Keçmişdə Lahıc:
mis məmulatlarının istehsalı,
silah hazırlanması,
məişət əşyalarının istehsalı ilə Qafqaz regionunda tanınıb.
Lahıcı digər yaşayış məntəqələrindən fərqləndirən nədir?
Lahıcın ən böyük fərqi onun sənətkarlıq ənənələrinin bu günə qədər canlı şəkildə qorunmasıdır.
Burada:
misgərlər hələ də əl üsulu ilə işləyir,
emalatxanalar fəaliyyət göstərir,
qədim peşələr nəsildən-nəslə ötürülür.
Bir çox turistik məkanlarda sənətkarlıq yalnız nümayiş xarakteri daşıdığı halda, Lahıcda bu peşələr gündəlik həyatın real hissəsidir.
Lahıc niyə misgərlik mərkəzi hesab olunur?
Lahıc ən çox misgərlik sənəti ilə məşhurdur.
Burada hazırlanan: mis qablar, samovarlar, sini və məcməyilər, bəzək əşyaları əl işçiliyi ilə hazırlanır.
Bu məhsulların üzərindəki naxışlar Azərbaycan ornament sənətinin mühüm nümunələri sayılır.
Lahıc küçələri niyə turistlərin diqqətini çəkir?
Qəsəbənin küçələri daş döşəmələrlə salınıb və qədim memarlıq üslubu qorunub saxlanılıb.
Buradakı:
-taxta eyvanlı evlər,
-dar küçələr,
-qədim dükanlar insanda orta əsr atmosferi yaradır.
Bu səbəbdən Lahıc Azərbaycanda ən çox foto çəkilən bölgələrdən biri hesab olunur.
Lahıcın dili və mədəniyyəti nə ilə seçilir?
Lahıc sakinlərinin bir hissəsi qədim tat dilinin xüsusi ləhcəsində danışır. Bu da qəsəbənin etnoqrafik baxımdan əhəmiyyətini artırır.
Burada:
yerli adətlər,
sənətkarlıq ənənələri,
məişət mədəniyyəti uzun illərdir qorunur.
UNESCO Lahıc haqqında nəyi xüsusi vurğulayır?
Lahıcın misgərlik sənəti UNESCO-nun Qeyri-Maddi Mədəni İrs siyahısına daxil edilən Azərbaycan sənət nümunələri sırasında yer alır.
Bu, qəsəbənin:
yalnız milli deyil,
beynəlxalq mədəni əhəmiyyətə
malik olduğunu göstərir.
Lahıc turizm baxımından niyə vacibdir?
Müasir turistlər artıq yalnız təbiət və istirahət deyil, autentik mədəni təcrübələr də axtarırlar.
Lahıc turistlərə:
canlı sənətkarlıq mühiti,
ənənəvi həyat tərzi,
qədim memarlıq atmosferi, yerli əl işləri təklif edir.
Bu isə onu Azərbaycanın ən vacib mədəni turizm istiqamətlərindən birinə çevirir.
Lahıcda hansı sənət növləri qorunur?
Misgərliklə yanaşı burada:
dəmirçilik,
dəri emalı,
xalçaçılıq,
ağac üzərində oyma,
zərgərlik kimi ənənəvi sənətlər də yaşadılır.
Müasir dövrdə Lahıc hansı problemlərlə üzləşir?
Qloballaşma və sənaye istehsalı ənənəvi sənətkarlığa təsir göstərir. Əl işi məhsullar:
daha baha başa gəlir,
daha çox vaxt tələb edir,bkütləvi istehsalla rəqabət aparır.
Bu səbəbdən Lahıc sənətkarlarının fəaliyyətinin qorunması mədəni irsin saxlanılması baxımından vacib sayılır.
WUF13 iştirakçıları üçün Lahıc niyə maraqlıdır?
Ümumdünya Şəhərsalma Forumu (WUF13) iştirakçıları üçün Lahıc:
tarixi yaşayış məkanının qorunması,
davamlı mədəni inkişaf,
ənənəvi şəhərsalma modeli baxımından maraqlı nümunədir.
Qəsəbə göstərir ki, qədim memarlıq və müasir turizm paralel şəkildə inkişaf etdirilə bilər.
Lahıcın gələcəyi necə görünür?
Ekspertlər hesab edir ki:
mədəni turizmin inkişafı,
sənətkarlığın beynəlxalq tanıtımı, gənclərin bu peşələrə cəlb olunması
Lahıcın gələcəyi üçün əsas istiqamətlərdir.
Lahıcın təbiəti və coğrafiyası qəsəbənin inkişafına necə təsir edib?
Lahıc Böyük Qafqaz sıra dağlarının ətəyində, dəniz səviyyəsindən yüksək ərazidə yerləşir. Dağlıq relyef tarix boyu qəsəbənin həm qorunmasına, həm də özünəməxsus həyat tərzinin formalaşmasına təsir edib.
Ətrafdakı:
dağ çayları,
meşəliklər,
daş və metal ehtiyatları
sənətkarlığın inkişafı üçün təbii baza yaradıb. Xüsusilə metal emalı üçün lazım olan xammalın əldə olunması Lahıcın misgərlik mərkəzinə çevrilməsində mühüm rol oynayıb.
Lahıc evlərinin memarlığı niyə fərqlidir?
Qəsəbədəki evlər:
daş və ağac materiallarından,
zəlzələyə davamlı üsullarla,
iqlim şəraitinə uyğun formada
tikilib.
Ən maraqlı xüsusiyyətlərdən biri isə qədim kanalizasiya və su axıdıcı sistemlərdir. Araşdırmaçılar bildirirlər ki, Lahıcın bəzi küçə infrastrukturu orta əsr şəhərsalma nümunəsi kimi qiymətləndirilir.
Bu da göstərir ki, qəsəbə yalnız sənətkarlıq deyil, mühəndislik baxımından da diqqətçəkən yaşayış məkanı olub.
Lahıcda gündəlik həyat necə davam edir?
Burada həyat ritmi böyük şəhərlərdən fərqlənir. Bir çox emalatxanada:
çəkic səsləri,
metal döymə prosesləri,
əl işçiliyi
hələ də gündəlik həyatın adi hissəsidir.
Turistlər üçün maraqlı olan əsas məqamlardan biri də sənətkarların işi canlı şəkildə nümayiş etdirməsidir. Qonaqlar məhsulun hazırlanma prosesini izləyə və hətta bəzi hallarda özləri də sınaya bilirlər.
Lahıc suvenir bazarı niyə məşhurdur?
Lahıc Azərbaycanda əl işi məhsulların ən məşhur satış məkanlarından biri hesab olunur.
Ən çox alınan məhsullar: mis qablar, əl işi bəzəklər, milli ornamentli suvenirlər, xalçalar və toxuculuq nümunələri.
Bu məhsullar turistlər üçün sadəcə hədiyyə deyil, Azərbaycanın mədəniyyətini əks etdirən sənət nümunəsi kimi qəbul edilir.
Lahıc niyə “yaşayan muzey” adlandırılır?
Bir çox tarixi məkanlardan fərqli olaraq Lahıc yalnız qorunan memarlıq abidəsi deyil. Burada:
insanlar yaşayır,
işləyir,
sənətkarlıqla məşğul olur,
qədim ənənələri davam etdirirlər.
Bu səbəbdən Lahıc statik muzey yox, canlı mədəni mühit təsiri bağışlayır.
Xarici turistlər Lahıcı niyə xüsusi qiymətləndirirlər?
Xarici qonaqlar üçün Lahıc:
autentik Şərq atmosferi,
qədim küçələr,
əl işi sənətkarlıq,
dağ mənzərələri ilə fərqlənir.
Bir çox turistlər burada sürətli şəhər həyatından uzaq, daha sakit və ənənəvi mühit hiss etdiklərini bildirirlər.
Lahıcın qorunması niyə vacibdir?
Qloballaşma dövründə ən böyük risklərdən biri yerli mədəniyyətlərin və ənənəvi peşələrin itirilməsidir.
Lahıc kimi yaşayış məkanlarının qorunması:
milli irsin saxlanılması,
turizm potensialının artırılması,
gələcək nəsillərə mədəni yaddaşın ötürülməsi baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.
Lahıc Azərbaycanın beynəlxalq imicinə necə təsir edir?
Son illərdə Azərbaycanın beynəlxalq turizm tanıtımlarında Lahıc tez-tez istifadə olunan məkanlardan birinə çevrilib.
Çünki qəsəbə: qədimlik, sənətkarlıq, milli memarlıq, dağ turizmi kimi bir neçə turizm istiqamətini eyni anda birləşdirə bilir.
Bu isə onu ölkənin ən güclü mədəni brendlərindən birinə çevirir.
Lahıc Azərbaycanın keçmişini bu günə daşıyan nadir yaşayış məkanlarından biridir. Burada küçələrdən emalatxanalara qədər hər detal yüzillərlə formalaşmış sənətkarlıq ənənələrinin izlərini qoruyur.
Lahıcın əsas gücü onun tarixi bina kimi deyil, yaşayan mədəni sistem kimi mövcud olmasıdır. Bu x
üsusiyyət qəsəbəni həm turistlər, həm tədqiqatçılar, həm də mədəni irs mütəxəssisləri üçün xüsusi maraq mərkəzinə çevirir.