Turistlər milli mətbəximizin hansı təamlarını daha çox sevir? - ARAŞDIRMA

14 May 2026 13:53 (UTC+04:00)

Azərbaycan mətbəxi ölkəmizə gələn turistlərin ən çox maraq göstərdiyi sahələrdən biridir. Xarici qonaqlar xüsusilə plov, dolma, kabab və qutab kimi milli yeməkləri dadmağa üstünlük verirlər. Azərbaycan plovunun müxtəlif növləri, zəfəranlı dadı və xüsusi təqdimatı turistlərdə böyük maraq yaradır. Eyni zamanda yarpaq dolması və müxtəlif ət kababları həm dadına, həm də hazırlanma üsuluna görə xarici qonaqların diqqətini çəkir.

Turistlərin maraq göstərdiyi yeməklər sırasında piti, düşbərə, bozbaş və xəngəl kimi bölgələrə məxsus təamlar da xüsusi yer tutur. Şəki pitisi gil qabda hazırlanması və fərqli bişirilmə üsulu ilə seçilir. Bundan əlavə, səhər yeməklərində təqdim olunan qaymaq-bal, təndir çörəyi və yerli pendir növləri də ölkəmizə gələn turistlərin ən çox bəyəndiyi milli dadlar arasındadır. Xarici qonaqlar bu yeməkləri sadəcə qida deyil, Azərbaycan mədəniyyətinin bir hissəsi kimi qiymətləndirirlər.

Son illərdə milli şirniyyatlarımız da turistlərin diqqət mərkəzinə çevrilib. Paxlava, şəkərbura, qoğal vəmürəbbə çeşidləri xüsusilə bayram dövrlərində xarici turistlər tərəfindən böyük maraqla qarşılanır. Bir çox turist restoranlarla yanaşı bölgələrdə keçirilən kulinariya festivallarına qatılaraq milli yeməklərin hazırlanmasını yaxından izləməyə çalışır. Bu da Azərbaycan mətbəxinin ölkənin turizm potensialının və mədəni irsinin vacib hissəsinə çevrildiyini göstərir.

SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib:

Turizm üzrə ekspert Eldar Aslanov deyir ki, Hələ Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin fəaliyyəti dövründə Ümumdünya Turizm Təşkilatı ilə birlikdə Azərbaycanda mətbəx turizminə həsr olunmuş konfrans təşkil edilmişdi. Dünyada geniş yayılan bu turizm növü bir çox ölkələrdə uğurla inkişaf etdirilir. Müxtəlif dövlətlər və şəhərlər öz milli mətbəxlərini, yemək ənənələrini və kulinariya xüsusiyyətlərini xüsusi turlar və festivallar vasitəsilə turistlərə təqdim edirlər. Bu istiqamətdə fərqli yeməklər, içkilər və milli dad nümunələri ön plana çıxarılır.

Mətbəx turizmi əslində mədəni və etnoqrafik turizmin ayrılmaz hissəsi hesab olunur. Azərbaycan isə bu sahədə kifayət qədər zəngin potensiala malikdir. Ölkəmizin hər bölgəsinin özünəməxsus yeməkləri, hazırlanma üsulları və qədimdən gələn kulinariya ənənələri mövcuddur. Eyni zamanda zəngin flora və fauna, müxtəlif mədəniyyətlərin təsiri ilə formalaşan mətbəx nümunələri turistlər üçün xüsusi maraq doğurur. Atəşpərəstlik, xristianlıq və islam dövrünə aid kulinariya ənənələrinin izləri bu gün də bəzi milli təamlarda özünü göstərir.

Bu imkanlar əsasında Azərbaycanın müxtəlif regionlarına xüsusi mətbəx turları təşkil etmək mümkündür. Milli yeməklərimizin bir çoxu onlarla fərqli çeşiddə hazırlanır və bu da turistlər üçün maraqlı təcrübə yaradır. Milli Kulinariya Mərkəzi və Milli Kulinariya Assosiasiyası da bu istiqamətdə müxtəlif layihələr və maarifləndirici tədbirlər həyata keçirib. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, mətbəx turizminin inkişafı regionların tanıdılması, turizm potensialının artırılması və Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə daha geniş təqdim olunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

“Turistlər üçün maraqlı olsun deyə hansı təamları təklif etmək olar?”

Azərbaycana gələn turistlərə ilk növbədə milli mətbəximizin ən məşhur və fərqli təamlarını təqdim etmək olar. Plovun müxtəlif növləri, yarpaq dolması, qutab, lülə kabab və piti xarici qonaqların ən çox maraq göstərdiyi yeməklər sırasındadır. Xüsusilə Şəki pitisinin gil qabda hazırlanması və xüsusi təqdimat forması turistlər üçün maraqlı təcrübə yaradır. Bununla yanaşı, təndir çörəyi, kənd pendiri, qaymaq və bal kimi təbii məhsullar da milli dadlarımızı daha yaxından tanıtmağa kömək edir.

Turistlərin diqqətini çəkmək üçün yalnız yeməklərin dadı deyil, onların hazırlanma prosesi və təqdimat forması da önəmlidir. Buna görə də bölgələrdə canlı kulinariya nümayişləri, milli mətbəx festivalları və ustad dərsləri təşkil etmək faydalı ola bilər. Paxlava, şəkərbura, mürəbbə çeşidləri və milli çay süfrəsi də xarici qonaqlar üçün maraqlı mədəni təcrübə hesab olunur. Belə təqdimatlar turistlərdə həm Azərbaycan mətbəxinə, həm də ölkənin mədəniyyətinə qarşı daha böyük maraq yaradır.

Turistlər hansı şirniyyatlarımızı daha çox sevir?

Azərbaycana gələn xarici turistlər ən çox paxlava, şəkərbura , qoğal , şəki paxlavası , mindal, bamiyə kimi milli şirniyyatlarımıza maraq göstərirlər. Xüsusilə Bakı paxlavasının zəngin dadı, qoz və bal tərkibi turistlərin diqqətini cəlb edir. Novruz bayramı dövründə hazırlanan şəkərbura və qoğal isə həm görünüşü, həm də xüsusi hazırlanma üsulu ilə xarici qonaqlarda böyük maraq yaradır.

“Turistlər daha çox hansı mürəbbələrə maraq göstərir?”

Azərbaycana gələn turistlər daha çox qeyri-adi və milli xüsusiyyət daşıyan mürəbbələrə maraq göstərirlər. Xüsusilə qoz, əncir, gül ləçəyi, ağ gilas və zoğal mürəbbələri xarici qonaqlar üçün fərqli dad hesab olunur. Bir çox turist bu mürəbbələrin həm hazırlanma üsulunu, həm də çay süfrəsində təqdimatını maraqla qarşılayır. Qoz mürəbbəsi isə görünüşü və dadına görə ən çox diqqət çəkən milli mürəbbələrdən biridir.

Bununla yanaşı, albalı, heyva, çiyələk və ərik mürəbbələri də turistlərin sevdiyi dadlar sırasındadır. Xüsusilə kənd üsulu ilə hazırlanan təbii mürəbbələr xarici qonaqlarda daha böyük maraq yaradır. Milli (samovar )çay süfrəsi ilə birlikdə təqdim olunan mürəbbələr turistlər üçün həm kulinariya, həm də mədəni təcrübə hesab olunur.