…Ayın uzaq tərəfindəki ən böyük krater, Cənub Qütbü-Aitken krateri, təxminən 260 kilometr enində bir asteroidin zərbəsi nəticəsində əmələ gəlib.
Yeni məlumatlar gələcək NASA missiyalarına (2028-ci ildən sonra) Ay mantiyasından nümunələr toplamağa kömək edəcək. Purdue Universitetindən Şigeru Vakitanın rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu, Aydakı ən böyük zərbə hövzəsi olan Cənub Qütbü-Aitken kraterinin modelləşdirilməsinin nəticələrini Science Advances jurnalında dərc etdi.
Üçölçülü hesablamalara görə, obyekt təxminən 260 kilometr enində fərqlənmiş bir asteroid (dəmir nüvəsi və qayalı qabıq) ilə toqquşmadan sonra əmələ gəlmişdir.
Zərbə sürəti təxminən 13 km/s, bucaq isə təxminən 30 dərəcə idi.
Alimlər hesab edirlər ki, hövzənin konus formalı formasının əmələ gəlməsinə təsir bucağı səbəb olub: asteroidin xarici təbəqələri ayrılıb, ağır nüvə isə hərəkət etməyə davam edərək Ay mantiyasının parçalarını 90 kilometrdən çox dərinliyə atıb.
Gələcək NASA Artemis missiyaları (2028-ci ildən tez olmayaraq insanlı enişlə) bu ərazidən nümunələr toplaya biləcək və bu da alimlərə hövzənin yaşını və Ayın daxili təbəqələrinin tərkibini müəyyən etməyə imkan verəcək.
Son inkişaflar sayəsində alimlər Yer kürəsinin maqnit sahəsini xəritələşdiriblər.
Əli Babayev