Bir zamanlar toyların ən həyəcanlı anı idi vağzalı , qapılar açılar, gəlinin addımları bu musiqinin ritmi ilə yaddaşlara həkk olunardı. Bu səs təkcə bir melodiya deyildi, o, nəsillərin yaddaşı, adətlərin nəfəsi idi. O səslə anaların gözündə sevinc yaşları görünər, ataların qəlbində qürur boy atardı. Vağzalı səslənəndə hamı anlayardı ki, bu an sadəcə bir mərasim yox, bir həyatın yeni başlanğıcıdır. İndi isə o tanış səs getdikcə susur, yerini daha sürətli, daha səs-küylü, amma bəzən daha ruhsuz musiqilərə verir.
Bu dəyişiklik sadəcə zövq məsələsi deyil. Qloballaşmanın dalğası ilə böyüyən gənclər artıq başqa ritmlərlə nəfəs alır, başqa səslərlə özlərini ifadə edir. Onlar üçün toy artıq yalnız ənənə deyil, həm də əyləncə, şou və fərqlənmək imkanıdır. Sosial şəbəkələrdə nümayiş olunan “ideal toy” görüntüləri, trendə çevrilən musiqilər və rəqslər gənclərin seçimlərinə təsir edir. Hər kəs fərqli, yadda qalan və paylaşmağa dəyər bir an yaratmaq istəyir. Bu isə bəzən köklərin arxa plana keçməsi ilə nəticələnir.
Amma sual qalır: biz nəyi itiririk? Vağzalı təkcə musiqi deyil, o, bir xalqın yaddaşıdır, tarixidir, kimliyidir. Onun yoxa çıxması ilə toylarımızdan bir parça ruh da sanki uzaqlaşır. Çünki bəzi dəyərlər var ki, onları müasirliklə əvəz etmək olmur , onlar hiss olunur, yaşanır, ötürülür. Vağzalı da məhz belə dəyərlərdəndir. O, keçmişlə bu gün arasında görünməz bir körpüdür.
Bəlkə də məsələ müasir musiqinin varlığında deyil, ənənənin unudulmasındadır. Çünki köklərini itirən hər yenilik bir az natamam qalır, dərinliyini itirir. Ənənəni qorumaq geri qalmaq deyil, əksinə, kimliyini saxlamaqdır. Müasirlik isə yalnız yeni olanı qəbul etmək yox, köhnəni də yaşada bilmək bacarığıdır.
Bəlkə də çıxış yolu bu ikisini qarşı-qarşıya qoymaq deyil, onları yanaşı yaşatmaqdır. Toyun ən həssas anlarında vağzalının səslənməsi, sonra isə müasir ritmlərlə davam edən şənlik , bu balans həm keçmişə hörmət, həm də bu günün ruhuna uyğunlaşmaqdır. Çünki keçmişin səsi ilə bu günün ritmi birləşəndə, əsl harmoniya yaranır, və məhz o zaman toy sadəcə bir gecə yox, yadda qalan bir hekayəyə çevrilir.