“İnklüzivlik fiziki əlçatanlıqla məhdudlaşmır, sosial və texnoloji adaptasiyanı da birləşdirir” - SƏBİNƏ MƏMMƏDOVA

27 Aprel 2026 15:35 (UTC+04:00)

“Müasir dövrdə inklüzivlik prinsipi beynəlxalq tədbirlərin təşkilində əsas prioritetlərdən birinə çevrilmişdir. Bu baxımdan WUF13 çərçivəsində həyata keçirilən tədbirlər yalnız logistika və təşkilati məsələləri deyil, eyni zamanda sosial ədalət və bərabər imkanların təmin olunmasını da əhatə edir”.

SİA xəbər verir ki, bu sözləri WUF13 Azərbaycan Əməliyyat Şirkətinin İnküliziv tədbirlərin planlaşdırılması üzrə baş kordinatoru Səbinə Məmmədova bildirib.

Forum çərçivəsində keçirilən məlumatlandırma sessiyasında əlilliyi olan şəxslər üçün nəzərdə tutulan xidmətlər və inklüziv mühitin formalaşdırılmasına yönəlmiş yanaşmalar sistemli şəkildə təqdim olunmuşdur.

Təqdim edilən tədbirlər göstərir ki, inklüzivlik yalnız fiziki əlçatanlıqla məhdudlaşmır, həm də sosial və texnoloji adaptasiyanı özündə birləşdirir. Belə ki, fiziki məhdudiyyətli şəxslər üçün texniki dəstək xidmətləri, portativ enerji təminatı və ehtiyat hərəkət vasitələri ilə yanaşı, bələdçi heyvanlara göstərilən xidmətlər də kompleks yanaşmanın tərkib hissəsi kimi nəzərdə tutulmuşdur. Bu isə inklüzivliyin multidissiplinar xarakter daşıdığını göstərir.

Eyni zamanda insan resurslarının hazırlanması istiqamətində həyata keçirilən genişmiqyaslı təlimlər xüsusi diqqət çəkir. Minlərlə iştirakçını əhatə edən bu təlimlər müxtəlif peşə qruplarını – sürücülərdən könüllülərə qədər – inklüziv davranış və kommunikasiya bacarıqları ilə təmin etməyi hədəfləyir. Bu yanaşma inklüzivliyin yalnız infrastruktur deyil, həm də sosial münasibətlər müstəvisində formalaşdığını bir daha təsdiqləyir.

Texnoloji həllər də inklüziv mühitin yaradılmasında mühüm rol oynayır. Eşitmə və nitq məhdudiyyətli şəxslər üçün induksiya sistemləri, işarə dili tərcüməsi və real vaxtda mətnə çevirmə texnologiyalarının tətbiqi informasiya əlçatanlığını artıraraq bərabər iştirak imkanlarını genişləndirir. Bununla yanaşı, “görünməz əlillik” anlayışının nəzərə alınması və günəbaxan simvolikası vasitəsilə əlavə dəstəyə ehtiyacı olan şəxslərin müəyyən edilməsi inklüziv siyasətin daha həssas və fərd yönümlü yanaşmaya əsaslandığını göstərir.

“Sakit otaqlar”ın təşkili isə xüsusilə sensor həssaslığı olan şəxslər üçün mühüm sosial-psixoloji dəstək mexanizmi kimi çıxış edir. Bu məkanlar yüksək stimullaşdırıcı mühitdən müvəqqəti uzaqlaşmaq imkanı yaradaraq iştirakçıların emosional balansını qorumağa xidmət edir və beynəlxalq tədbirlərdə inklüziv dizaynın mühüm elementi kimi qiymətləndirilir.

Bununla yanaşı, inklüzivlik yalnız tədbir məkanları ilə məhdudlaşdırılmamış, şəhər mühitinə də inteqrasiya olunmuşdur. Paytaxt ərazisində müxtəlif ictimai və turistik obyektlərdə həyata keçirilən qiymətləndirmə və uyğunlaşdırma tədbirləri şəhərin ümumi əlçatanlıq səviyyəsinin artırılmasına yönəlmişdir. Bu yanaşma inklüzivliyin lokal deyil, sistemli və davamlı inkişaf modeli kimi qəbul edildiyini göstərir.

WUF13 çərçivəsində həyata keçirilən tədbirlər inklüzivliyin müasir şəhərsalma və beynəlxalq tədbir idarəçiliyində strateji əhəmiyyətini bir daha nümayiş etdirir. Bu təcrübə gələcək layihələr üçün həm praktiki model, həm də normativ yanaşma kimi çıxış edə bilər.