...Bir çox insan vaxt keçirmək üçün smartfonlarını və ya qəzetlərini tualetə aparır. Bu zərərsiz görünən vərdiş onların rahatlamasına kömək edir. Lakin həkimlər həyəcan təbili çalırlar: 50 yaşdan yuxarı insanlar üçün bu "oxumaq" qəfil və dönməz görmə itkisinə səbəb ola bilər. Və bu, sadəcə qorxutma taktikası deyil - artıq "səssiz amputasiya" adlandırılıb.
...Təsəvvür edin: 50 yaşdan yuxarı bir kişi və ya qadın tualetə gedir, oturur, telefonunu götürür və xəbərləri oxuyur.
Təbii bir gərginlik yaranır və onlar qeyri-iradi nəfəslərini tuturlar. Bədəndə insanların əksəriyyətinin belə fərqində olmadığı bir zəncirvari reaksiya tətiklənir.
...Bir neçə dəqiqə ərzində gözdə kəskin bir ağrı, gözlərin qarşısında göy qurşağı rəngli halqalar və ürəkbulanma başlayır. Saat işləyir. Vaxtında oftalmoloqa müraciət etməsəniz, görmə qabiliyyətiniz birdəfəlik itirilə bilər.
Maye daim gözün içində dövran edir. Sağlam bir insanda giriş və çıxış balanslıdır və təzyiq normal olaraq qalır.
Lakin Valsalva manevri adlanan təhlükəli bir fenomen var. Bu, insan gərginləşəndə və eyni zamanda nəfəsini tutduqda baş verir. Bu zaman döş qəfəsi daxili və qarın daxili təzyiq kəskin şəkildə yüksəlir, qan başa axır və bununla birlikdə göz içi təzyiqi də artır.
...Gənclikdə göz strukturları elastikdir və bu cür dalğalanmalara tab gətirə bilir. Lakin 50 yaşdan sonra qüzehli qişa qalınlaşır, büllur böyüyür və mayenin drenajının təbii yolu olan ön kamera bucağı olduqca daralır.
Valsalva manevrini əlavə etsəniz, bu bucaq tamamilə bağlana bilər, sanki hava axını ilə bağlanmış qapı kimi...
Bucaq bağlayan qlaukoma belə inkişaf edir. Gözün içindəki maye xaric ola bilmir və təzyiq 40-60 mm civə sütununa qədər yüksəlir (normal diapazon 21-ə qədərdir).
Retinadan beyinə siqnal ötürən görmə siniri ölməyə başlayır. Və bu proses geri dönməzdir.
Həkimlər qlaukomanı "görmənin səssiz oğrusu" adlandırırlar, lakin tualet məsələsində bu, daha çox "səssiz amputasiya"ya bənzəyir - insan hələ də görə bilər, amma bir dəqiqə sonra, başqa bir cəhddən sonra görmə sahəsi əbədi olaraq itirilir. Təhlükə ondadır ki, bir çox insan meylliliyindən belə xəbərdar deyil.
Adi göz müayinəsi həmişə dar bir bucaq aşkar etmir. Və demək olar ki, heç bir xəbərdarlıq əlaməti yoxdur.
Bəzən uzun müddət qəbizlikdən və ya divan qaldırdıqdan sonra insan görmə qabiliyyətinin qarşısında tez bir zamanda yox olan bir “duman” hiss edir.
Bu, mikrohücumdur. Bu, xəbərdarlıq kimidir, onu görməməzlikdən gəlmək asandır. Və sonra tam bir hücum baş verir - səhv üçün yer yoxdur.
Əli Babayev