...Məşhur inanclara görə, Havay adalarında köpəkbalıqları hər oktyabr ayında daha aqressiv olurlar, lakin elm adamları bu yaxınlarda bunun mif olmadığını təsdiqlədilər.
SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, Livescience.com, köpəkbalıqlarının niyə payızda insanlara daha tez-tez hücum etməyə meylli olduqlarını izah edib.
...Havay Dəniz Biologiyası İnstitutunun tədqiqatçıları 1995-2024-cü illər arasında toplanmış adalarda 30 illik köpəkbalığı hücumu məlumatlarını araşdırıblar.
Təhlil göstərib ki, pələng köpəkbalıqları 165 səbəbsiz dişləmənin 47 faizini təşkil edir.
Digər 33 faizi naməlum növlər, son 16 faizi isə qara uclu köpəkbalıqlar idi.
Bütün hücumların təxminən 20 faizi oktyabr ayında baş verib və bu, digər aylarla müqayisədə 2-4 dəfə çoxdur.
Lakin, ilin bu vaxtında suda daha çox insanın olduğuna dair heç bir dəlil yoxdur.
Pələng köpəkbalıqları bu ayda ən çox hücum edənlər olub və dişləmələrin ən azı 63 faizini təşkil ediblər.
...Pələng köpəkbalıqları adətən 3-4,3 metr uzunluğa çatır və 385 kiloqramdan çox çəkiyə malikdir. Gənc balıqların üzərindəki tünd şaquli zolaqlara görə onlara pələng köpəkbalığı deyilir. Onlar mülayim və tropik sularda, xüsusən də mərkəzi Sakit okean adalarını əhatə edən sularda yaşayırlar.
Ekoturizm operatorlarının statistikasına görə, Havay yaxınlığındakı sularda pələng köpəkbalıqlarının sayı oktyabr ayında pik həddə çatır.
Bundan əlavə, bu ay iri yetkin dişilər doğmaq üçün Havay ətrafındakı sahillərə yaxın şimal-qərb Sakit Okean adalarından köç edirlər.
İri köpəkbalıqlarının sayının artması dişləmə hallarının artmasına səbəb ola biləcək amillərdən biridir.
Başqa sözlə, bu fenomenin ən çox ehtimal olunan izahı sahil sularına təsir edən pələng köpəkbalıqlarının mövsümi çoxalma dövrüdür. Lakin başqa bir vacib amil də var: doğuş heyvanlara ciddi stress yaradır.
Pələng köpəkbalıqları yumurta ilə doğulur; yumurtaları ananın bədənində çıxır və embrionlar sarısında olandan əlavə əlavə qidalanma alırlar.
Köpəkbalıqları 15-16 aylıq hamiləlikdən sonra bir anda orta hesabla 30 bala dünyaya gətirir.
Buna görə də, hamilə dişilər enerji ehtiyatlarını bərpa etmək üçün balalarının doğulmazdan əvvəl və sonra fəal şəkildə qida axtarmalıdırlar.
Başqa ətraf mühit amilləri də ola bilər, məsələn, böyük rif balıqları kimi üstünlük verdikləri ovların mövcudluğunun mövsümi artması…
Lakin hücumlar analar öz balalarını qoruduğu üçün baş vermir.
Doğuşdan sonra körpə pələng köpəkbalıqları müstəqildirlər - onlar tez-tez öz anaları da daxil olmaqla daha böyük köpəkbalıqlarının ovuna çevrilməmək üçün dayaz sularda böyüyürlər.
Onu da başa düşmək lazımdır ki, statistikaya baxmayaraq, köpəkbalığı hücumunun ümumi riski çox aşağıdır.
Sadəcə olaraq, oktyabr ayında pələng köpəkbalığı aktivliyindəki sıçrayışlar ehtiyatlı olmaq üçün bir səbəbdir, narahat olmaq üçün deyil.
Bundan əlavə, oxşar nümunələr yalnız Havayda deyil, dünyanın digər yerlərində də mövcud ola bilər.
Böyük sahil köpəkbalıqları davranışlarında əhəmiyyətli mövsümi dəyişikliklər göstərdikdə, hücum riski də mövsümi olur. Statistik olaraq, insanlara hücumların ən yüksək faizi üç növ böyük sahil köpəkbalığı tərəfindən törədilir: böyük ağlar, pələng köpəkbalıqları və öküz köpəkbalıqları.
…Avstraliyada son hücumların artmasına səbəb olan sonuncular çox güman ki, məsuliyyət daşıyır: Sidney yaxınlığında 48 saat ərzində dörd nəfər dişlənib ki, bu da təxminən Cənubi yarımkürədə yay çoxalma mövsümü ilə üst-üstə düşür.
Əli Babayev