İran limanlarına daxil olan və ya çıxan bütün gəmilərə şamil edilən blokadada 10 mindən çox Amerika hərbi qulluqçusu və 12 ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri gəmisi iştirak edir
13 apreldə ABŞ İran limanlarının tam dəniz blokadasına başlayıb və Prezident Donald Tramp ona yaxınlaşan hər hansı bir İran gəmisinin məhv ediləcəyini bildirib. Bu, ABŞ prezidentinin ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin İran limanlarını blokadaya alacağını və "Tehrana rüsum ödəyən gəmilərin" keçməsinə icazə verməyəcəyini açıqlamasından sonra baş verib. Bu, İranın Hörmüz boğazından keçməyə icazə verilən fərdi tankerlərdən topladığı rüsumu nəzərdə tutur - hər gəmi üçün 2 milyon dollara qədər.
Vaşinqton nə NATO müttəfiqləri, nə də Hörmüzdən keçən kommersiya gəmiçiliyinin pozulmasından təsirlənən əsas Asiya dövlətləri ilə birlikdə boğazda dəniz əməliyyatı üçün hazırlanmış koalisiya qura bilməyib. O, öz qüvvələrinə güvənməyə məcburdur və bunlar göründüyü qədər çox deyil. İrana qarşı əməliyyatdan əvvəl ABŞ Yaxın Şərqdə böyük bir armada toplamışdı. Artıq orada olan esminetslərə, patrul gəmilərinə və digər gəmilərə əlavə olaraq, onlarla təyyarə və helikopterdən ibarət iki döyüş gəmisi qrupu əlavə edilib və üçüncüsü hazırda yerləşdirilir. Lakin bunların yalnız kiçik bir hissəsi dar Hörmüz boğazında fəaliyyət göstərə bilir.
Əsas zərbə qüvvələri - təyyarədaşıyan gəmilər, onları müşayiət edən idarəolunan raket esminetsləri və nüvə sualtı qayıqları - İran sahillərindən təhlükəsiz məsafədə yerləşdirilib. Hörmüz boğazına birbaşa artilleriya məsafəsi daxilində digər gəmilərin - komanda gəmiləri, desant gəmiləri, kəşfiyyat gəmiləri və logistika dəstək gəmilərinin daxil edilməsinin heç bir mənası yoxdur.
Amerika hərbi komandanlığı, İranın raket buraxılış məntəqələrini məhv etmək və ya sahil xəttini nəzarətə götürmək məqsədi ilə belə, İran ərazisində quru əməliyyatı keçirməyə hazır deyil. Hazırda ABŞ-ın yalnız iki idarəolunan raket esminesi — Mitscher və McFaul, üç sahil döyüş gəmisi — Kanberra, Tulsa və Santa Barbara — eləcə də İranın yaxınlığında əməliyyatlar üçün Bəhreyn sahillərində yerləşən altı kiçik patrul gəmisi var.
İranın suları minalamaq və raket və pilotsuz təyyarələr endirmək qabiliyyətini nəzərə alsaq, bu, tankerlərin Hörmüz boğazından təhlükəsiz keçidini təmin etmək üçün kifayət deyil. Sülh dövründə hər gün təxminən 150 kommersiya gəmisi bu marşrutdan istifadə edirdi.
Hər kəs əziyyət çəkəcək
Donald Trampın seçdiyi seçim ilk baxışdan rasional görünür: əgər İran Hörmüz boğazından gəmiçiliyi bloklayırsa, qoy o da əziyyət çəksin. Texniki cəhətdən tapşırıq mümkündür: İran sahillərindən uzaqda, Oman körfəzində və Ərəbistan dənizində İran kölgə donanması ilə əlaqəli gəmiləri ələ keçirmək Amerika gəmiləri üçün riskləri azaldır.
Belə bir dəniz blokadası üçün artıq kifayət qədər qüvvə var. Bundan əlavə, məsuliyyət dairəsinə Yaxın Şərq daxil olan ABŞ-ın 5-ci Donanması çevik bir strukturdur; Onun tərkibi qarşıda duran vəzifədən asılı olaraq tez dəyişə bilər. Donald Trampın sözlərinə görə, artıq regiona əlavə qüvvələr göndərilir.
Lakin Trampın qərarından əziyyət çəkən təkcə İran deyil. ABŞ hərbi əməliyyatın başlanğıcından bəri gəmiçilik üçün son dərəcə təhlükəli hala gələn Hörmüz boğazının blokadasını ləğv etməyə tələsmir, həm də əslində onu gücləndirir. İran minaları ilə dolu və raketlərlə deşilmiş boğazdan keçmək qorxuludur və girişdə və ya çıxışda müharibə aparan Amerika esminesi ilə qarşılaşmaq ikiqat qorxuludur.
Fars körfəzinin ticarət tərəfdaşları birbaşa itkilərlə üzləşir, təchizat pozulur və qlobal neft qiymətləri yenidən yüksəlib.
Əhəmiyyətli dəniz qüvvələri və Cibutidəki hərbi bazası ilə Çinin boğazın Amerika tərəfindən blokadasına necə reaksiya verəcəyi hələlik görünmür. Lakin ABŞ müttəfiqlərinin də nikbinliyə heç bir səbəbi yoxdur - onların çoxu da müharibədə iştirak etməsələr də, itkilər arasındadır.
V.VƏLİLİ