Son həftələrdə yaz qripi və ya oxşar infeksion xəstəliklərə yoluxan insanların sayında artım müşahidə olunur. Xəstəlik özünü əsasən asqırma, öskürmə, qusma, yüksək hərarət və qarın ağrısı kimi simptomlarla göstərir. Üstəlik, bu xəstəlik bir evdə bir nəfərdə ortaya çıxdıqda digər ailə üzvlərinə də sürətlə keçə bilir. Xüsusilə son 10–15 gündə bu şikayətlərlə həkimlərə müraciət edənlərin sayında nəzərəçarpan artım müşahidə olunub.
SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib:
Həkim , infeksionist Ləman Qalimova bildirib ki, “bu xəstəliyə yoluxmamaq üçün bir sıra önləyici tədbirlər mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bunlara əsasən düzgün və balanslı qidalanmaya diqqət göstərmək, əl gigiyenasını təmin etmək, həmçinin bütün qidaları yuduqdan sonra istehlak etmək daxildir. Bu sadalanan tədbirlər yoluxma riskini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.
Xəstəliyə yoluxduqda isə həkimə vaxtında müraciət etmək olduqca vacibdir. İnfeksionistlər vurğulayırlar ki, həkim tərəfindən tətbiq olunan müalicə və önləyici tədbirlər sayəsində xəstənin vəziyyəti nisbətən qısa müddətdə yaxşılaşır və ciddi fəsadların qarşısı alınır.
Beləliklə, yaz qripi və oxşar infeksion xəstəliklərdən qorunmaq üçün həm fərdi gigiyena və qidalanmaya diqqət yetirmək, həm də simptomlar ortaya çıxarsa dərhal tibbi yardım almaq həyati əhəmiyyət daşıyır.
Mövsümi qrip viruslarının əsas növləri hansılardır?
Qripə səbəb olan viruslar əsasən A və B tipli influenza viruslarıdır. Influenza A virusları insanlarda və bəzi heyvanlarda (məsələn, quş və donuz) yayılır, yüksək mutasiya qabiliyyəti ilə fərqlənir. Influenza B virusları isə əsasən insanlarda rast gəlinir və mutasiyaları daha azdır. Virusun növü və alt tipinə görə qrip mövsümü və simptomların ağırlığı dəyişə bilər.
Qrip virusları necə yoluxur?
Mövsümi qrip damcı yolu ilə yayılır. Yəni infeksiyalı şəxsin öskürməsi, asqırması və ya danışması zamanı havaya yayılan virus hissəcikləri sağlam insan tərəfindən udula bilər. Bundan əlavə, virusun bulaşdığı səthlərə toxunduqdan sonra əlləri ilə üz, burun və ağıza toxunan şəxslər də yoluxa bilər. Soyuq, rütubətli və qapalı mühit virusun yayılmasını artırır.
Hansı qruplar qripə qarşı daha həssasdır?
İmmunitet sistemi qrip virusuna qarşı müdafiəni müəyyənləşdirir. Sağlam və güclü immun sistem virusu tez aradan qaldıra bilər, lakin zəif immunitetli insanlarda infeksiya daha ağır keçir. Yaşlılar, xroniki xəstəlikləri olanlar, uşaqlar və hamilə qadınlar immuniteti zəif qrup hesab olunur. Müvafiq vaksinasiya və həyat tərzi tədbirləri immunitetin qorunmasına kömək edir.
Mövsümi qrip ani başlanır və tez-tez yüksək hərarət, baş ağrısı, əzələ ağrıları, boğazda qıcıqlanma, öskürək və burun tutulması ilə müşahidə olunur. Bəzən qusma və ishal da xüsusilə uşaqlarda rast gəlinir. Simptomlar soyuqdəymədən daha kəskin və birdən başlayır.
Qripin fəsadları və riskləri nədir?
Əgər vaxtında müalicə olunmasa, qrip ciddi fəsadlara səbəb ola bilər: pnevmoniya, ürək və sinir sistemi problemləri, bronxit və digər respirator xəstəliklər. Xüsusilə yaşlılar və xroniki xəstəlikləri olan şəxslərdə ölüm riski də mövcuddur.
Qripdən qorunma və profilaktika yolları?
Ən effektiv qorunma yolu illik qrip vaksinasiyasıdır. Vaksin virusun mövsümi alt tiplərinə uyğun hazırlanır və ciddi xəstəlik riskini azaldır. Bundan əlavə, əl gigiyenası, maska istifadəsi, qapalı məkanlarda havalandırma və izdihamdan uzaq durmaq virusun yayılmasını minimuma endirir.
Müalicə yolları və dərmanları nələrdir?
Qrip müalicəsi simptomlara yönəlik və virusun yayılmasını məhdudlaşdırmağa yönəlmiş olur. Antiviral dərmanlar erkən mərhələdə təsirli olur və xəstəliyin müddətini qısaldır. Analjeziklər və antifevretiklər hərarəti və ağrıları azaltmağa kömək edir. Həkim tövsiyəsi olmadan dərman qəbul etmək məsləhət deyil.
Ev şəraitində dəstək və qayğı necə olmalıdır?
Qrip xəstəsi üçün evdə istirahət, bol maye qəbulu, balanslı qidalanma və havalandırılmış mühit vacibdir. Əlavə olaraq, simptomları izləmək və ağırlaşma əlamətləri (nefes darlığı, yüksək hərarət) yaranarsa dərhal həkimə müraciət etmək lazımdır.
Mövsümi qrip yalnız fərdi deyil, həm də ictimai sağlamlıq problemi hesab olunur. Kütləvi vaksinasiya proqramları, təhsil və maarifləndirmə vasitəsilə virusun yayılması minimuma endirilə bilər. Xüsusilə məktəblər, uşaq bağçaları və iş yerlərində profilaktik tədbirlər qripin yayılmasını əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.