Powerbank (portativ enerji yığma cihazı) müasir dövrdə smartfon, planşet və digər elektron cihazların ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Xüsusilə gün ərzində aktiv istifadə edən insanlar üçün bu cihazlar enerji mənbəyi kimi böyük rahatlıq yaradır. Lakin düzgün istifadə olunmadıqda powerbank-lar həm istifadəçi, həm də ətraf mühit üçün ciddi təhlükələr yarada bilər.
Araşdırmalar göstərir ki, litium-ion batareyalarla işləyən bu cihazlarda təhlükəsizlik qaydalarına əməl olunmadıqda yanğın, partlayış, elektrik zədələri və cihaz sıradan çıxması kimi hallar baş verə bilər.
SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib.
Powerbankların texniki xüsusiyyəti və risk mənbəyi
Powerbankların əksəriyyəti litium-ion və ya litium-polimer batareyalar əsasında işləyir. Bu batareyalar yüksək enerji sıxlığına malikdir, lakin eyni zamanda:
- həddindən artıq qızmaya həssasdır
- mexaniki zədələrə qarşı dayanıqsızdır
- düzgün doldurulmadıqda kimyəvi reaksiya riski daşıyır
Bu xüsusiyyətlər onları həm effektiv, həm də potensial təhlükəli edir.
Əsas risklər
1. Partlayış və yanğın riski
Powerbank-larla bağlı ən ciddi risk partlayış və ya yanğın təhlükəsidir. Bu hallar əsasən aşağıdakı səbəblərdən yaranır:
- keyfiyyətsiz və sertifikatsız məhsullar
- həddindən artıq qızma
- uzun müddət fasiləsiz enerji yığılması
- günəş altında və ya isti mühitdə saxlanma
Litium batareyalar qızdıqda daxildə “termal qaçış” (thermal runaway) adlı proses baş verə bilər ki, bu da partlayışa səbəb olur.
2. Elektrik zədələri və cihazların sıradan çıxması
Uyğun olmayan kabel və ya adapter istifadə edildikdə:
- telefonun batareyası zədələnə bilər
- cihazın daxili sistemində qısaqapanma yarana bilər
- enerji axını qeyri-sabit olur
Bu isə həm powerbank-ın, həm də qoşulan cihazın ömrünü azaldır.
3. Batareyanın şişməsi və sıradan çıxması
Düzgün istifadə edilməyən powerbank-larda tez-tez batareya şişməsi müşahidə olunur. Bunun səbəbləri:
- həddindən artıq doldurma
- aşağı keyfiyyətli hüceyrələr
- temperaturun yüksək olması
Şişmiş batareya partlayış riskini daha da artırır və belə cihazların istifadəsi qəti qadağandır.
4. İnsan sağlamlığına risklər
Powerbank düzgün istifadə olunmadıqda:
yanıq xəsarətləri
tüstü və kimyəvi qazların təsiri
elektrik şoku
kimi risklər yarana bilər. Xüsusilə gecə saatlarında və ya yastıq altında istifadə daha təhlükəlidir.
5. Uşaqlar və məişət təhlükəsizliyi
Uşaqlar powerbank-ları oyuncaq kimi istifadə etdikdə:
- kabeli ağıza salmaq
- cihazı zədələmək
- qısaqapanma yaratmaq
kimi hallar baş verə bilər. Bu isə ciddi təhlükə yaradır.
.png)
Ən çox edilən səhvlər
Araşdırmalar göstərir ki, istifadəçilər aşağıdakı səhvləri tez-tez edir:
powerbankı gecə boyu şarjda saxlamaq
ucuz və saxta məhsullar almaq
eyni anda həm doldurmaq, həm də istifadə etmək
günəş altında və ya maşında saxlamaq
uyğun olmayan adapter və kabel istifadə etmək
Bu davranışlar riskləri əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
Təhlükəsiz istifadə üçün tövsiyələr
Yalnız sertifikatlı və keyfiyyətli powerbank istifadə edin
Cihazı 0-45°C temperatur aralığında saxlayın
Tam dolduqdan sonra şarjdan ayırın
Orijinal və uyğun kabel/adapter istifadə edin
Zədələnmiş və ya şişmiş powerbank-dan istifadə etməyin
Cihazı yastıq altında və ya bağlı mühitdə saxlamayın
Uşaqlardan uzaq tutun
Powerbank-lar gündəlik həyat üçün çox faydalı cihazlar olsa da, onların düzgün istifadə olunmaması ciddi təhlükələr yarada bilər. Xüsusilə litium batareyaların xüsusiyyətləri nəzərə alındıqda, bu cihazlara diqqətli və məsuliyyətli yanaşmaq vacibdir.
Təhlükəsizlik qaydalarına əməl etməklə həm cihazların ömrünü uzatmaq, həm də mümkün yanğın, partlayış və sağlamlıq risklərinin qarşısını almaq mümkündür.