Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan Rusiyaya mübahisəli bir səfər edib. Prezident Vladimir Putinlə danışıqları isti, lakin gərgin bir atmosferdə keçib. İki dövlət başçısı bir-birini “tərifləyib”, eyni zamanda bir çox şikayətlərini də qeyd etməyi unutmayıblar. Paşinyan və Putin ikitərəfli münasibətlərindəki çətinlikləri aradan qaldırdıqları kimi görünən bir vaxtda Rusiya Baş nazirinin müavini Aleksey Overçuk Ermənistana beynəlxalq səhnədəki yerini yumşaq bir şəkildə xatırladıb.
Cəmi bir axşam Rusiya və Ermənistan hakimiyyəti Yerevanın Avropaya inteqrasiyasını, Ermənistanın nüvə enerjisi sektorunun və dəmir yolu şəbəkəsinin gələcəyini, qarşıdan gələn parlament seçkilərini, demokratiyanı və tarixi müzakirə etməyə çalışıblar. Onlar ABŞ və Rusiyanın Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin həllində rolu kimi bəzi məqamlarda razılığa gəliblər. “Bu gün sizin və Azərbaycan Prezidentinin səyləri sayəsində inanıram ki, münasibətləri sabitləşdirə bilmişik və ABŞ Prezidenti bu işdə fəal rol oynayıb və inanıram ki, nəqliyyat marşrutları da dondurulur”, - deyə Putin erməni həmkarına bildirib.
“Aydındır ki, siz şəxsən Azərbaycan və Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması prosesində əsas, çox vacib rol oynamısınız və oynamaqda davam edirsiniz. Siz həmişə bütün bu prosesləri dəstəkləmisiniz, biz həmişə sıx əlaqədə olmuşuq və mən sizi daima vaxtaşırı olaraq baş verən hadisələr barədə məlumatlandırmışam”, - deyə Paşinyan etiraf edib.
Lakin fikir ayrılıqları da olub. Bunlar əsasən Rusiyaya rəğbət bəsləyən Ermənistan müxalifətinə təzyiq və Ermənistan hakimiyyətinin AB-yə qoşulmaq istəkləri ilə bağlı idi. Putin Moskvanın hər ikisini bəyənmədiyini açıq şəkildə bildirib. Paşinyan öz növbəsində ölkəsində demokratiyanın Rusiyadakından daha yaxşı olduğuna işarə edib. “Məsələn, sosial mediamız 100 faiz azaddır”. “Heç bir məhdudiyyət yoxdur”, - deyə o bildirib.
Lakin Rusiya tərəfində bu, yalnız bir müqəddimə idi. Yüksək səviyyəli danışıqların başa çatmasından qısa müddət sonra Rusiya hökumətində Avrasiya inteqrasiyası kuratoru Aleksey Overçuk Ermənistanın xarici siyasətinin ən həssas məqamlarına toxunaraq sərt danışıb.
Qeyd edək ki, Moskva Rusiya Dəmir Yollarının (RDY) törəmə şirkəti olan Cənubi Qafqaz Dəmir Yolundan qurtulmaq niyyətində deyil və İrəvana dəmir yolu şəbəkəsinin inkişafı üzrə əməkdaşlığı davam etdirməyi təklif edir. Overçuk bunda böyük potensial gördüyünü deyib. Onun sözlərinə görə, Rusiya və Avrasiya İqtisadi Birliyinin (AAİB) digər ölkələri gələcəkdə Ermənistanın əsas ticarət tərəfdaşları olaraq qalacaqlar. Əgər Ermənistan hakimiyyəti Avropaya inteqrasiyanı davam etdirərsə, bu, İrəvanın Moskva ilə iqtisadi münasibətlərinə mənfi təsir göstərəcək.
2025-ci ilin ilkin nəticələrinə görə, Rusiya ilə Ermənistan arasında qarşılıqlı ticarətin həcmi təxminən 6,4 milyard dollar təşkil edib. 2024-cü ilin sonuna qədər bu rəqəm 11,5 milyard dollar olub. ... Təkcə Aİ ilə yaxınlaşma ilə bağlı bu danışıqlar Rusiya-Ermənistan münasibətlərinə real olaraq 5,1 milyard dollara başa gəlib. Sizcə, rusiyalı sahibkarlar "Rusiya biznesi Ermənistandan çıxarılsa nə olacaq? Bəs bundan sonra nə olacaq?" mövzusunda Ermənistan biznesinin mövcudluğuna necə reaksiya verəcəklər?
Overçuk həmçinin bildirib ki, Rusiya Ermənistana yeni atom elektrik stansiyasının tikintisi üçün ən sərfəli təklifi verib, ABŞ isə lazımi təcrübəyə malik deyil. O, həmçinin vurğulayıb ki, əgər İrəvan ilin sonuna qədər layihəyə kimin rəhbərlik edəcəyinə qərar verə bilməsə, 10 il ərzində nüvə enerjisinə çıxışı olmayacaq.
Bu arada, Rosselxoznadzor rəhbəri Sergey Dankvert bildirib ki, onun agentliyi Rusiyaya tədarük edilən Ermənistan məhsullarının müxtəlifliyi və miqdarı ilə bağlı narahatlıq keçirir. Onların hamısının Ermənistanda istehsal olunmadığına inanmaq üçün əsas var. "Məsələn, üç il ərzində Ermənistan gül ixracını 36 milyondan 100 milyondan çoxa qədər artırıb. Həmçinin kərə yağı, pendir və alabalıq kimi izlənilə bilməyən məhsulların daşınmasını da müşahidə etmişik. Ermənistanın dağ çaylarından gələn alabalıq heç bir şəkildə Norveç alabalığına bənzəyə bilməz", - deyə o bildirib.
Öz növbəsində, Rusiya Prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov Ermənistanda keçiriləcək parlament seçkiləri zamanı avropalı siyasətçilərin Moskvanı İrəvanın daxili işlərinə müdaxilə etməkdə ittiham edəcəklərini proqnozlaşdırıb. Qafqaz İnstitutunun rəhbəri Aleksandr İsgəndəryan hesab edir ki, bu mərhələdə Ermənistanla Rusiya arasında münasibətlər müxtəlif sahələrdə fərqli şəkildə inkişaf edir. Məsələn, hərbi sahədə demək olar ki, heç nə yoxdur, siyasi sahədə isə bəzən böhranlar olur, amma iqtisadiyyat ümumilikdə yaxşı gedir.
Putin və Rusiya rəsmiləri Paşinyana Qərblə münasibətlərini Rusiyanın maraqlarına xələl gətirməklə inkişaf etdirməyə davam edərsə, nə baş verəcəyi barədə effektiv şəkildə xəbərdarlıq ediblər.
VƏLİ