...Kreml internet üzərində nəzarəti gücləndirməyə davam edir, lakin ruslar məhdudiyyətləri aşmağın yollarını tapırlar. Hakimiyyət orqanları xarici tətbiqləri bloklayır, mobil interneti bağlayır və dərin trafik təhlili üçün avadanlıq quraşdırır, ötürülən məlumatların nəzarətini 100 faizə çatdırmağı planlaşdırır.
Xarici xidmətlər də daxil olmaqla ən böyük veb saytlar belə bloklanır və ya əhəmiyyətli dərəcədə yavaşlayır.
SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə “The New York Times” yazır.
...Yeni milli domen adı sistemi və IMEI verilənlər bazası potensial olaraq fərdi cihazları bloklamağa imkan verir. Bu arada, qanunlar istifadəçilərə "ekstremist" məzmun axtardıqlarına görə cərimə tətbiq etməyə imkan verir.
Buna baxmayaraq, ruslar senzuranı aşmağın yollarını fəal şəkildə axtarırlar.
Roskomnadzor 469 xidmətə girişi məhdudlaşdırsa və onlardan necə istifadə etmək barədə dərsliklər təklif edən minlərlə resursu bloklasa da, milyonlarla insan VPN-lərdən istifadə edir.
Fevral ayında Yandex istifadəçilərə bloklamanı aşmağa imkan verən VLESS protokolu və Çin şəbəkə sistemləri üçün sorğularda kəskin artım müşahidə etdi.
Telegram istifadəçiləri Pavel Durovun mərkəzləşdirilməmiş şəbəkələr də daxil olmaqla yeni aşma üsullarını tətbiq edəcəyinə ümid edirlər.
E-poçt vasitəsilə işləyən DeltaChat messencerinə maraq da artır və bu da onu ağ siyahıya salınmaya və xidmət kəsintilərinə qarşı davamlı edir.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, daimi bloklama əsasən daha az təcrübəli istifadəçilər üçün internetə çıxışı məhdudlaşdırır, texnologiyaya həvəsli ruslar isə xarici dünya ilə əlaqə saxlayırlar.
Onlayn senzura üzrə ekspert Kseniya Yermoşina deyir ki, “İnsanlar həmişə onlayn qalmağın yollarını tapacaqlar, lakin texnologiyaya həvəsli olmayanlar hökumət tətbiqlərindən istifadə etmək məcburiyyətində qalacaqlar”.
Beləliklə, milyonlarla dollara və mürəkkəb texnologiyaya baxmayaraq, Kreml Rusiya vətəndaşlarını qlobal internetdən tamamilə ayıra bilməyib.
Əli Babayev